Psikolog BulŞehrinde bir uzman

Duygusal Olarak Büyüyememek: Olgunlaşmak Neden Bu Kadar Zor?

Selinay Kaplan Yazar: Selinay Kaplan Öğrenci Yazar
9 dk.okuma süresi

İnsan ilişkilerinde bazen en yorucu şey birinin bizi sevmemesi değil, bize karşı ne hissettiğini bir türlü anlayamamaktır. Bir gün oldukça yakın davranan, ertesi gün mesafe koyan; hayatında yer edinmemizi isteyen ama o yerde kalmamız için gereken sorumluluğu almayan insanlarla karşılaşabiliriz. Üstelik çoğu zaman bu davranışların arkasında net bir açıklama da bulunmaz. Karşı tarafın ne düşündüğünü anlamaya çalışırken kendimizi sürekli sorular sorarken buluruz.

Peki, bir insan kendi duygularından emin değilken neden başka bir insanın duygusal dünyasında bu kadar büyük bir belirsizlik yaratır? Kendi içinde çözemediği kararsızlığın sonuçlarını neden başkasına yaşatır?

Bu sorular bizi duygusal olgunluk kavramına götürüyor.

Duygusal Olgunluk Nedir?

Duygusal olgunluk, insanın her zaman ne hissettiğini bilmesi, hiç hata yapmaması veya bütün duygularını kontrol edebilmesi değildir. Aksine, insanın zaman zaman kararsız kalabileceğini, yanılabileceğini ve kendi içinde çelişkiler yaşayabileceğini kabul etmesidir. Buradaki asıl mesele, kişinin bu duygularla nasıl başa çıktığıdır.

Duygusal açıdan olgun bir insan, hissettiklerini anlamaya çalışır, gerektiğinde bunları ifade eder ve davranışlarının karşısındaki insan üzerindeki etkisini göz önünde bulundurur. Kendi duygularını önemserken başkalarının duygularını da yok saymaz.

Duygusal zeka ve empati üzerine yapılan çalışmalar da bireyin kendi duygularını tanıması ve başkalarının duygularını anlayabilmesinin kişilerarası ilişkiler açısından önemini ortaya koymaktadır (Polat ve Kayaalp, 2026).

Çünkü bir insanın ne hissettiğini bilmemesi anlaşılabilir. Ancak bunu karşısındaki kişiyi sürekli belirsizlikte bırakarak yaşatması farklı bir durumdur.

Kendi Kararsızlığını Başkasına Ödetmek

Bazı insanlar birini hayatlarında ister ama ona gerçekten yer açmak konusunda tereddüt yaşar. Yakınlık kurar, ardından uzaklaşır. Kaybetmek istemez ama sorumluluk almaktan da kaçınır. Bir ilişkinin sunduğu ilgiyi ve yakınlığı isterken ilişkinin gerektirdiği karşılıklılığı sürdürmekte zorlanabilir.

Elbette herkesin duygularından emin olmadığı dönemler olabilir. Ancak kendi içinde yaşadığı karmaşayı çözmek yerine bunu başka bir insanın hayatına taşımak, ilişkide yıpratıcı bir döngü yaratabilir.

Örneğin bir insanın sürekli iletişim kurup ardından açıklama yapmadan uzaklaşması, karşısındaki kişinin kendisini sorgulamasına neden olabilir. Kişi zamanla kendi davranışlarından şüphe etmeye, karşı tarafın değişen tutumlarına anlam vermeye çalışmaya başlayabilir.

Oysa bir insanın kendi içinde yaşadığı kararsızlık, başka bir insanın sürekli beklemesini gerektirmez.

Muezzin ve Özer’in (2024) romantik ilişkilerde bağlanma stilleri ve ilişki doyumu üzerine gerçekleştirdiği araştırma, yakın ilişkilerde bağlanma biçimlerinin ve ilişkinin nasıl deneyimlendiğinin önemine dikkat çekmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, kişinin yakınlık kurma ve ilişkiyi sürdürme biçimi yalnızca kendisini değil, karşısındaki insanı da etkileyebilir.

Empati Eksikliği ve Duygusal Sorumsuzluk

Bir insanın davranışlarını değerlendirirken yalnızca ne yapmak istediğine değil, yaptıklarının karşı tarafta nasıl bir etki bıraktığına da bakmak gerekir.

Empati, bir başkasının üzgün olduğunu fark etmekten çok daha fazlasıdır. Onun bulunduğu durumu anlamaya çalışmak, duygularını hesaba katmak ve kendi davranışlarımızın onda yaratabileceği sonuçları düşünebilmektir.

Bazen insanlar kendi niyetlerini savunurken karşı tarafın yaşadığı duyguları göz ardı edebilir. “Ben öyle olsun istemedim.” veya “Aslında seni üzmek gibi bir niyetim yoktu.” gibi cümlelerin arkasına sığınabilirler.

Ancak iyi niyet, her davranışın yarattığı etkiyi ortadan kaldırmaz.

Duygusal sorumluluk, yalnızca kendimizi açıklamak değil, gerektiğinde karşı tarafı nasıl etkilediğimizi de kabul edebilmektir. Birini kırdığımızda bunu fark etmek, hata yaptığımızda özür dilemek ve aynı davranışı tekrarlamamak için çaba göstermek bu sorumluluğun parçalarıdır.

Kısacası, bir insanın duygularını anlamak kadar kendi davranışlarımızın o duygulardaki payını görebilmek de önemlidir.

İlgi İhtiyacı ve Ego Tatmini

Sevilmek, beğenilmek, önemsenmek ve bir başkasının hayatında özel bir yere sahip olmak istemek oldukça insani ihtiyaçlardır. Ancak bu ihtiyaçlar bazen ilişkilerin amacını değiştirebilir.

Bazı insanlar birini gerçekten tanımaktan veya onunla bir bağ kurmaktan çok, o kişinin kendilerine gösterdiği ilgiden beslenebilir. Aranmak, merak edilmek, özlenmek ve sürekli hatırlanmak kişiye değerli olduğunu hissettirebilir. Burada önemli bir soru ortaya çıkar: Bir insanı gerçekten hayatımızda istediğimiz için mi yanımızda tutuyoruz, yoksa bize hissettirdiği değerden vazgeçemediğimiz için mi?

Bazen birinin ilgisini kaybetmek istemeyiz ama aynı ilgiyi ona göstermeye de hazır olmayız. Yakınlığını isteriz fakat bu yakınlığın gerektirdiği sorumlulukları üstlenmek istemeyiz. Bu davranışların altında onaylanma ihtiyacı, güvensizlik veya kişinin kendi değerini başkalarının ilgisi üzerinden tanımlaması gibi farklı etkenler bulunabilir. Dolayısıyla her tutarsız davranışı bilinçli bir manipülasyon olarak değerlendirmek doğru değildir.

Ancak nedeninden bağımsız olarak, bir insanın duygularını yalnızca kendi değer algısını beslemek için kullanmak sağlıklı bir ilişki kurmayı zorlaştırır.

Duygusal Tutarsızlığın Güven Üzerindeki Etkisi

Güven, yalnızca verilen sözlerle oluşmaz. Bir insanın söyledikleriyle yaptıklarının birbirini desteklemesi, davranışlarında tutarlılık göstermesi ve karşısındaki kişiye kendisini güvende hissettirmesiyle gelişir.

Bugün yakın davranıp yarın uzaklaşan, bir gün gelecek planlarından bahsedip ertesi gün ilişkinin sorumluluğundan kaçınan biriyle güven ilişkisi kurmak zamanla zorlaşabilir. Çünkü belirsizlik arttıkça insan yalnızca karşısındaki kişiyi değil, kendi algısını da sorgulamaya başlayabilir.

Acaba yanlış mı anladım? Gerçekten beni istiyor mu? Bir şey mi yaptım? Yoksa yine mi fikri değişti?

Bu soruların sürekli tekrarlandığı bir ilişkide kişi, karşısındaki insanın davranışlarını anlamaya çalışırken kendi duygusal ihtiyaçlarını geri plana atabilir.

Yılmaz, Yazıcı ve Akçinar’ın (2025) kişilerarası duygu düzenleme ve algılanan romantik ilişki kalitesini ele alan araştırması da ilişkisel süreçlerin bireyin psikolojik sıkıntısıyla bağlantısını incelemektedir.

Sağlıklı bir ilişkide her şeyin kusursuz ilerlemesi beklenemez. Önemli olan, sorunlar yaşandığında iletişimin devam edebilmesi ve tarafların birbirlerinin duygularını dikkate almasıdır.

Kararsızlık Bir Mazeret midir?

Herkes hayatının bir döneminde kararsız kalabilir. Bir ilişkiye hazır hissetmeyebilir, duygularından emin olamayabilir veya ne istediğini anlamakta zorlanabilir. Bunların hiçbiri tek başına kişiyi kötü biri yapmaz.

Ancak kararsızlık, başka bir insanı belirsizlik içinde bırakmanın gerekçesi haline geldiğinde durum değişir.

Bir insan ne istediğini bilmiyorsa bunu dürüstçe ifade edebilir. Bir ilişkiye hazır değilse bunu söyleyebilir. Duygularından emin değilse karşısındaki kişiye gerçekçi olmayan beklentiler vermekten kaçınabilir.

Deveci Şirin ve Bayrakcı’nın (2020) romantik ilişki geliştirme programı üzerine gerçekleştirdiği çalışma, romantik ilişkilerde doyumun ve ilişkiye yönelik inançların geliştirilebilir yönlerine dikkat çekmektedir.

Bundan hareketle ilişkilerde iletişim kurmanın, beklentileri ifade etmenin ve karşılıklı sorumluluk almanın önemini görebiliriz.

Çünkü dürüstlük, her zaman kesin cevaplara sahip olmak değildir. Bazen henüz bir cevabımız olmadığını da açıkça söyleyebilmektir.

Duygusal Olgunluk, Sorumluluk Alabilmektir

Belki de bütün bu konunun en önemli noktası şudur: Duygusal olgunluk, her zaman doğru kararlar vermek değil, verdiğimiz kararların ve sergilediğimiz davranışların sorumluluğunu alabilmektir.

Birini sevmekten vazgeçebiliriz, duygularımız değişebilir veya bir ilişkinin bizim için doğru olmadığını fark edebiliriz. Bunlar hayatın doğal parçalarıdır.

Ancak bir insanın hayatında yer almak, yalnızca güzel anları paylaşmak anlamına gelmez. Bazen zor konuşmaları yapabilmek, bazen kendi hatalarını kabul etmek, bazen de devam ettiremeyeceğimiz bir ilişki konusunda dürüst davranabilmektir.

Duygusal olgunluk, kimseyi kırmamak veya herkesi mutlu etmek değildir. Başkalarının duygularını yok saymadan kendi duygularımızla yüzleşebilmek ve davranışlarımızın sorumluluğunu üstlenebilmektir.

Belki de kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur: Bir başkasının hayatında yer edinmek istiyorsak, o insanın duygularına da yer açmaya hazır mıyız?

Çünkü bir insanın ne istediğini bilmemesi anlaşılabilir; fakat kendi kararsızlığını sürekli başka bir insanın duygusal dünyasında belirsizliğe dönüştürmesi, artık yalnızca kararsızlıkla açıklanamaz.

Kaynakça

  • Muezzin, E. E. ve Özer, M. (2024). Romantik İlişkilerde Bağlanma Stilleri ile Algılanan İlişki Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(4), 1871-1880.
  • Yılmaz, S., Yazıcı, S. ve Akçinar, B. (2025). Kişilerarası Duygu Düzenlemenin ve Algılanan Romantik İlişki Kalitesinin Psikolojik Sıkıntı Üzerindeki Etkisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 127-138.
  • Polat, F. ve Kayaalp, F. N. (2026). Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinde Duygusal Zeka ile Kültürlerarası İletişim ve Empatik Eğilim Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Türk Fen ve Sağlık Dergisi, 7(1).
  • Deveci Şirin, H. ve Bayrakcı, E. (2020). Romantik İlişki Geliştirme Programı’nın (RİGP) Romantik İlişki Doyumu ve Romantik İnanç Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1).
  • Uzun, G., Can, A. T., Uzun, A. E. ve Yılmaz, A. (2026). Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Farkındalık, Psikolojik Olgunluk ve Gelecek Kaygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 1-16.
  • Ogan, S. ve Öz Soysal, F. S. (2022). Üniversite Öğrencilerinde İlişkileri Sürdürme Stratejilerinin Yordayıcıları Olarak Romantik İlişki Doyumu ve Romantik İlişkilerde Öz Yeterlik. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 12.
  • Cevik, T. (2024). Romantik İlişki Yaşayan Bireylerde Bağlanma Stili Açısından İlişki Doyumu ve Bilinçli Farkındalığın İncelenmesi. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 327-340.
Selinay Kaplan Selinay Kaplan
Öğrenci Yazar
Uluslararası Final Üniversitesi Psikoloji Bölümü 4. sınıf öğrencisiyim. Psikoloji alanındaki bilimsel gelişmeleri takip etmeye, insan davranışlarını ve bireylerin düşünce, duygu ve davranışları arasındaki ilişkileri anlamaya ilgi duyuyorum. Psikolojik konuları bilimsel temellere dayalı, anlaşılır ve akıcı bir dille ele almayı önemsiyorum. Yazılarım aracılığıyla psikoloji alanındaki bilgi ve araştırmaları daha geniş kitlelere ulaştırmayı ve okuyucuların psikolojiye dair farkındalıklarını artırmayı amaçlıyorum.

Cevap Ver

Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin

Lütfen yorumunuzu giriniz!