Her Şey Yolundaymış Gibi Devam Etmek
Bazen insan, yaşadığı bir olayın ardından hiçbir şey olmamış gibi hayatına devam etmeye çalışır. Üzgün olduğunda günlük işlerini sürdürür, kırıldığında üzerinde durmamayı tercih eder veya canını sıkan bir durumla karşılaştığında dikkatini başka şeylere yöneltir. Dışarıdan bakıldığında hayatında herhangi bir sorun yokmuş gibi görünebilir. Ancak kişinin günlük yaşamına devam etmesi, yaşadığı olayın kendisini etkilemediği anlamına gelir mi?
Bir sorun yaşadığımızda bazen onun üzerine düşünmek yerine kendimizi başka şeylerle meşgul ederiz. Telefonumuzla ilgilenir, arkadaşlarımızla buluşur, işlerimize yoğunlaşır veya uyumayı tercih ederiz. Bunların her biri zaman zaman kendimizi daha iyi hissetmemize yardımcı olabilir. Fakat bazen bütün bunları yalnızca yaşadığımız şeyi düşünmemek için yaparız. Peki, bir şeyleri düşünmemeye çalışmak gerçekten onlardan uzaklaşmamızı sağlar mı?
Neden Hiçbir Şey Olmamış Gibi Davranırız?
Yaşadığımız bir olayın bizi üzdüğünü veya kırdığını kabul etmek her zaman kolay olmayabilir. Bazen ne hissettiğimizi anlamaya çalışmak yerine günlük hayatımıza devam etmek daha kolay gelir. Çünkü bir durumun bizi etkilediğini kabul etmek, o durumla ilgilenmemizi de gerektirir.
Örneğin, yakın olduğumuz biriyle tartıştıktan sonra hiçbir şey olmamış gibi davranabiliriz. Günlük işlerimizi yapmaya, arkadaşlarımızla gülmeye ve rutinimize devam edebiliriz. Ancak yalnız kaldığımızda konuşmayı tekrar tekrar düşünmeye başlayabiliriz. Aslında olay geride kalmış gibi görünse de zihnimizde hâlâ yer kaplamaya devam eder.
Bazen küçük bir söz, karşılanmayan bir beklenti veya yaşadığımız bir hayal kırıklığı düşündüğümüzden daha fazla etkileyebilir. Buna rağmen kendimize üzülmememiz gerektiğini söyleyebilir, yaşadığımız şeyin üzerinde durmamayı seçebiliriz. Böylece olayın kendisinden çok, onun bizde yarattığı duygudan uzaklaşmaya çalışırız.
Dikkatimizi Dağıtmak Bazen Bir Kaçışa Dönüşebilir mi?
Dikkatimizi başka şeylere yöneltmek her zaman olumsuz bir davranış değildir. Bazen bir süre uzaklaşmak, dinlenmek ve zihnimizi başka konularla meşgul etmek iyi gelebilir. Ancak bunu sürekli yapmaya başladığımızda durum değişebilir.
Örneğin, boş kaldığımız her an telefona yönelmek, yalnız kalmamak için sürekli plan yapmak veya aklımıza canımızı sıkan bir şey geldiğinde hemen başka bir işle ilgilenmek… Bunlar zamanla yalnızca dikkatimizi dağıtmanın değil, bazı duygu ve düşüncelerle karşılaşmaktan kaçınmanın da bir yolu hâline gelebilir.
Psikolojide bu durum yaşantısal kaçınma kavramıyla açıklanır. Kişinin kendisinde rahatsızlık yaratan duygu, düşünce ve anılardan uzak durmaya çalışmasını ifade eder. Buradaki mesele, zaman zaman dikkatimizin dağılması değil; zorlayıcı duygularla karşılaştığımızda sürekli onlardan kaçınmayı tercih etmektir.
Araştırmalar, yaşantısal kaçınmanın farklı psikolojik güçlüklerle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Çünkü kişi kaçınmaya çalıştığı duygu ve düşüncelerle ilgilenmek yerine onları sürekli ertelediğinde, yaşadıklarıyla baş etmesi de zorlaşabilir.
Duygularımızı Görmezden Gelmek Onları Ortadan Kaldırır mı?
Bir duyguyu hissetmemeye çalışmak, o duygunun ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bazen üzülmemek için kendimizi ikna etmeye çalışır, yaşadığımız olayın önemli olmadığını düşünür veya hissettiklerimizi bastırırız. Ancak görmezden geldiğimiz duygular, farklı zamanlarda yeniden karşımıza çıkabilir.
Örneğin, geçmişte yaşadığımız bir hayal kırıklığını önemsememiş gibi davranmış olabiliriz. Aradan zaman geçse bile benzer bir durumla karşılaştığımızda aynı kırgınlığı yeniden hissedebiliriz. Çünkü bazen bizi etkileyen yalnızca o an yaşanan olay değil, geçmişte benzer durumlarda hissettiklerimiz de olabilir.
Burada önemli olan, her duygunun bizi yönetmesine izin vermek değildir. Üzgün olduğumuzda bütün günümüzü buna ayırmak zorunda değiliz. Ancak hissettiğimiz şeyi yok saymak yerine fark etmek, neyin bizi etkilediğini anlamamıza yardımcı olabilir.
Yaşadıklarımızla Yüzleşmek Neden Zordur?
Bazen bir olayın bizi nasıl etkilediğini kabul etmek, olayın kendisinden daha zor gelebilir. Bir ilişkinin değiştiğini, beklediğimiz sonucu alamadığımızı veya bir konuda hata yaptığımızı kabul etmek istemeyebiliriz. Çünkü bunları kabul etmek, alıştığımız düşünceleri ve beklentileri yeniden değerlendirmemizi gerektirebilir.
Bu nedenle yaşadıklarımızı düşünmek yerine günlük hayatın akışına kapılmayı tercih edebiliriz. Ancak bir durumu kabul etmek, onu onaylamak veya yaşananlara razı olmak anlamına gelmez. Örneğin, bir arkadaşımızın davranışından kırıldığımızı kabul etmek, o davranışı doğru bulduğumuz anlamına gelmez. Yalnızca yaşadığımız şeyin bizde yarattığı etkiyi fark etmiş oluruz.
Kendimize sürekli iyi hissetmemiz gerektiğini söylemek yerine, neden iyi hissetmediğimizi anlamaya çalışmak daha gerçekçi bir başlangıç olabilir. Çünkü bazen ilerleyebilmek için önce nerede zorlandığımızı fark etmemiz gerekir.
Hayatımıza Devam Etmek İçin İyi Olmak Zorunda mıyız?
Hayat her zaman hissettiklerimize göre durup yeniden şekillenmez. Sorumluluklarımız, işlerimiz ve günlük yaşamın gereklilikleri devam eder. Her üzüldüğümüzde veya kırıldığımızda her şeyi bir kenara bırakıp kendimize zaman ayırmamız da mümkün olmayabilir. Bu nedenle bazı duygularımızla daha sonra ilgilenmeyi tercih edebiliriz.
Ancak hayatımıza devam edebilmek için yaşadıklarımızı yok saymamız gerekmez. Üzgün olduğumuz hâlde günlük işlerimizi yapabilir, arkadaşlarımızla vakit geçirebilir veya gülebiliriz. Bunların hiçbiri yaşadığımız şeyin bizi etkilemediği anlamına gelmez. Aynı şekilde sorumluluklarımızı yerine getirebilmemiz de her şeyin yolunda olduğunu göstermez.
Kendimize zaman tanımak, hissettiklerimizi anlamaya çalışmak ve gerektiğinde durup düşünmek önemlidir. Her şeyi hemen çözmek, kısa sürede toparlanmak veya her zaman iyi hissetmek zorunda değiliz.
Hayatımıza devam etmek, yaşadıklarımızı geride bıraktığımız anlamına gelmez. Bazen bir olayın üzerimizde bıraktığı etkiyi anlamak, kendimize nasıl hissettiğimizi sormak ve bununla ilgilenmek gerekir. Her şey yolundaymış gibi davranmak yerine, yolunda olmayan şeyleri de fark edebildiğimizde kendimizle daha gerçekçi bir ilişki kurabiliriz.
Kaynakça
- Gözel, D., Topkaya, N., & Şahin, E. (2024). Üniversite öğrencilerinde psikolojik sağlamlığın yordayıcısı olarak duygu düzenleme güçlükleri ve belirsizliğe tahammülsüzlük. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 16, 450–463.
- Şık, A., & Çam, S. (2023). Ruminatif düşünce biçimi ve düşünce eylem kaynaşmasının yaşantısal kaçınmayla ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(2), 485–496.
- Yıldırım, J. C., & Bahtiyar, B. (2020). Çok boyutlu yaşantısal kaçınma ölçeği’nin Türkçe uyarlaması ve psikometrik özellikleri. Klinik Psikoloji Dergisi, 4(1), 34–47.



