Psikolog BulŞehrinde bir uzman

İletişimsizliğin İlk 30 Günü: Ayrılık Sonrası Sessizliğin Psikolojisi

6 dk.okuma süresi
İletişimsizliğin İlk 30 Günü: Ayrılık Sonrası Sessizliğin Psikolojisi

İletişimsizliğin ilk 30 günü yalnızca sessizlikten ibaret değildir. Birbirinden tamamen farklı iki sinir sisteminin içinde gerçekleşen kimyasal bir savaştır. Bir taraf duygusal açlık ve panikle hareket ederken, diğer taraf duygusal kapanma ve rahatlama hissiyle hareket eder.

Peki, bu süreçte kaygılı bağlanma örüntüsüne sahip bir kişinin beyninde gerçekte neler yaşanır?

Kaygılı bağlanan beyin için iletişimsizlik, bir uyuşturucudan yoksun kalmaya benzer.

Mesajlar ve ilgiyle harekete geçen dopamin yolları aniden çökmeye başlar. Beyin, artık var olmayan örüntüleri aramaya koyulur. Gelen her bildirim önce umut, ardından hayal kırıklığı yaratan bir tetikleyiciye dönüşür.

Kortizol seviyeleri yükselir çünkü bağlanma sistemi sessizliği bir tehlike olarak algılar. Beden, gerçekten de o anda terk ediliyormuş gibi tepki verir.

İşte bu yüzden kaygılı bağlanan kişiler hayatlarına öylece devam edemezler. Bu bir zayıflık değildir. Bu, nörokimyasal bağımlılığın gerçek zamanlı olarak çözülmesidir.

Kaçıngan bağlanan beyin ise tamamen farklı tepki verir.

İlk tepki rahatlamadır.

Mesafe, kayıp yerine özgürlük gibi hissedilir. Kaçıngan beyin, bağlanma sinyallerini deaktivasyon yoluyla bastırarak kişinin yaşananlardan tamamen etkilenmediğine dair yanıltıcı bir his yaratır.

Ancak bu bastırmanın altında bağlanma sistemi ortadan kaybolmaz. Yalnızca gecikmeli olarak kendini gösterir.

Birinci Hafta

Kaygılı bağlanan beyin, bağlanma sisteminin aşırı etkinleştiği bir döneme girer.

Geçmiş konuşmalar tekrar tekrar zihinde canlandırılır. Söylenen sözlerin ardında gizli anlamlar aranır. Özellikle geceleri artan istemsiz düşünceler nedeniyle uyku düzeni bozulmaya başlar.

Bu sırada kaçıngan bağlanan kişi dikkatini başka yönlere vermeye çalışır.

Sosyal medya, yeni uyaranlar ve farklı uğraşlar ön plana çıkar.

Ancak bu iyileşme değildir. Bu, kaçınma davranışının kişinin kendi ödül mekanizmaları tarafından pekiştirilmesidir.

10. Gün

Kaygılı bağlanan kişinin sinir sistemi, bağlanma paniğinin ilk zirvesine ulaşır.

Mesaj gönderme isteği neredeyse dayanılmaz hâle gelir. Çünkü belirsizlik karşısında herhangi bir işaret almak, hiçbir şey bilmemekten daha katlanılabilir görünür.

Kaçıngan bağlanan kişi ise dışarıdan duygusal olarak nötr görünür.

Ancak görünürdeki bu sakinliğin altında, gecikmiş duygusal işleme süreci çoktan sessizce başlamıştır.

Kaçıngan kişilerin başlangıçta tamamen iyi görünmesine rağmen daha sonra aniden duygusal değişimler yaşamasının nedeni budur.

Duygusal sistemleri ortadan kaybolmamıştır. Yalnızca duyguları işleme süreçleri zamanla eşzamanlı ilerlememektedir.

İkinci Hafta

Kaygılı bağlanan kişi, protesto davranışları sergilemeye başlar.

Sosyal medya hesaplarını tekrar tekrar kontrol eder. Her kontrol, kısa süreli bir dopamin artışı yaratır ve ardından daha sert bir duygusal düşüş gelir.

Bu döngü, aralıklı ödüllendirmeye dayalı bağımlılık mekanizmasına oldukça benzer.

Bu sırada kaçıngan bağlanan beyin, sessiz bir yeniden düzenleme sürecine girer.

Bastırılmış duygular yavaş yavaş yüzeye çıkmaya başlar. Ancak kişi bu duyguları genellikle bağlanmanın bir işareti olarak değil, rahatsızlık hissi olarak yorumlar.

Bu nedenle daha da fazla içine kapanarak tepki verir.

15. Gün

Kaygılı bağlanma sistemi, kimlik algısında bir sarsılmanın işaretlerini göstermeye başlar.

Beyin, ilişkiyi bir referans noktası olarak kullanmadan kişinin kendisini nasıl tanımlayacağını anlamakta zorlanır.

Çünkü ilişki yalnızca hayatımıza başka bir insan eklemez; zamanla günlük rutinlerimizin, gelecek tasarılarımızın ve kendimizi tanımlama biçimimizin de bir parçası hâline gelebilir. Bu nedenle ayrılıkta kaybedilen yalnızca partner değildir. Kişinin “biz” içerisinde kurduğu bazı alışkanlıklar, roller ve geleceğe ilişkin senaryolar da yeniden düzenlenmek zorunda kalır.

Oksitosin yoksunluğu, gerçek bir duygusal boşluk hissi yaratır.

Geçmişin romantize edilmeye başlanmasının nedeni de budur. Beyin, acıyı hafifletmek için olumlu anıları seçici biçimde ön plana çıkarır.

Kaçıngan bağlanan kişi de bu dönemde beklenmedik bir duygu yaşamaya başlar:

Merak.

Ancak bu merak mutlaka yeniden iletişim kurma isteğiyle ilgili değildir.

Daha çok, kişinin hâlâ duygusal olarak özgür olup olmadığını sorgulamasıyla ilgilidir.

Bu düşünce neredeyse anında bastırılır. Fakat bağlanma yollarının sessizce yeniden etkinleşmeye başladığının bir işaretidir.

Üçüncü Hafta

Kaygılı bağlanan beyin, duygusal tükenmişlik dönemine girer.

Sürekli devam eden kortizol ve dopamin dalgalanmaları, kişinin sahip olduğu enerjiyi tüketmeye başlar.

Çoğu zaman gerçek iyileşmenin başladığı dönem de burasıdır.

Kaçıngan bağlanan beyin ise iletişimsizlik devam ediyorsa gecikmiş bir duygusal yankı yaşamaya başlar.

Anılar, artık kolayca kaçılabilecek bir alan bırakmadan yeniden ortaya çıkar.

Ancak savunma mekanizmaları bu duyguları hızla küçümseyip bastırdığı için duygular tek seferde değil, dalgalar hâlinde hissedilir.

20. Gün

Kaygılı bağlanan kişinin sinir sistemi, temel duygusal dengesini yeniden oluşturmaya başlar.

İletişime geçme isteği hâlâ vardır ancak yoğunluğu giderek azalır.

Kaçıngan bağlanan kişi ise artık karşı tarafın yokluğunu daha bilinçli şekilde fark etmeye başlar.

Sessizlik, nötr bir durum olmaktan çıkar.

Artık duygusal bir ağırlık taşımaya başlar.

Son Hafta: 22–30. Günler

Her iki bağlanma sistemi de birbirinden tamamen farklı yollar izleyerek dengelenmeye başlar.

Kaygılı bağlanan beyin, tükenmişlik ve uyum sağlama yoluyla duygusal uzaklaşmaya yönelir.

Kaçıngan bağlanan beyin ise gecikmiş duygusal işleme yoluyla farkındalığa yaklaşır.

Ancak her iki sistemin altında da aynı temel gerçek yatar:

Bağlanma, hiçbir sinir sisteminde anında kapatılabilecek bir mekanizma değildir.

Yalnızca bastırılabilir, ertelenebilir veya zaman içerisinde yeniden yapılandırılabilir.

30. Gün

Otuzuncu güne gelindiğinde kaygılı bağlanan kişi, çoğu zaman eskisine göre daha az iletişime geçme ihtiyacı hisseder.

Bu, sevginin ortadan kaybolduğu anlamına gelmez.

Nörokimyasal sistemin kısmen yeniden dengelenmeye başlamasıyla ilgilidir.

Kaçıngan bağlanan kişi ise beklenmedik bir şekilde geçmiş üzerine düşünmeye başlayabilir.

Bu düşünceler her zaman yeniden bir araya gelme isteğiyle ilgili değildir.

Bazen yalnızca ilişkinin anlamıyla, bazen de yaşanan kayıpla ilgilidir.

Bütün Bunların Altında Yatan Gerçek

İletişimsizlik hiçbir zaman yalnızca iki insanın birbirinden uzaklaşması değildir.

Bu, sinir sisteminin yeniden dengelenme sürecidir.

Kaygılı bağlanan beyin, yoğun özlemin hayatta kalmak için karşılanması gereken zorunlu bir ihtiyaç olmadığını öğrenir.

Kaçıngan bağlanan beyin ise mesafenin, duygusal izleri ortadan kaldırmadığını öğrenir.

Sonuçta her iki taraf da kontrolün değil, dengenin peşindedir.

Biri yokluğa tahammül etmeyi öğrenir.

Diğeri ise yakınlığa tahammül etmeyi öğrenir.

Ve iki insan arasında yalnızca sessizlik gibi görünen şey, aslında görünmeyen ama son derece yoğun bir nörokimyasal dönüşümdür.

Çünkü iletişimsizlik hiçbir zaman yalnızca bağlanmayı sona erdirmekle ilgili değildir.

İletişimsizlik, bağlanmayı içeriden dışarıya doğru yeniden şekillendirir.

Yiğit Cihangir Süzaner Yiğit Cihangir Süzaner
2024 yılında Lefke Avrupa Üniversitesi İngilizce Psikoloji bölümünden mezun oldum. Çocuk ve ergen psikolojisi alanında psikolojik destek, psikoeğitim ve rehabilitasyon süreçlerine yönelik çalışmalar yürütmekte; BDT temelli yaklaşımlar doğrultusunda mesleki gelişimimi sürdürmekteyim.

Cevap Ver

Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin

Lütfen yorumunuzu giriniz!