Psikolog BulŞehrinde bir uzman

DENİLDİĞİ GİBİ AŞKIN GÖZÜ KÖR MÜDÜR?

5 dk.okuma süresi
DENİLDİĞİ GİBİ AŞKIN GÖZÜ KÖR MÜDÜR?

Rana Alagöz'ün bir şarkısı var: Aşkın Gözü Kör Mü Acaba? (Alagöz, 1975). Çok bilindik bir şarkı, eminim birçoğumuz en azından nakaratını ezberden söyleyebilecek durumdayızdır. Peki, kaçımız düşündük Rana Alagöz'ün sorduğu bu soruyu? Ya da şöyle sorsam daha mı ilgi çekici olur acaba? Aramızdan kaçımızın aşktan gözü kör oldu? Platonik, karşılıklı, yanlış insan, yanlış zaman demeden düşünün; aşk dediğiniz her şeyi listenize katın ve cevaplayın: Sizce aşkın gözü gerçekten kör müdür?

Sadakat ve aşk, kumru kuşlarıyla ilişkilendirilmiştir. Tek eşliliği simgelerler. Adeta aşktan gözleri kör olmuşçasına eşlerine bağlıdırlar. Aşka sembol olmuş bu güzel kuşlar dışında aşkın gözünün kör oluşu; insanlar tarafından da birçok şarkıya, romana ve şiire konu edilmiş ve halen edilmektedir. Bir adam veya kadın, birini görür ve hayat bir anda ondan ibaret oluverir. Onu bir saniyeliğine bile olsa görebilmek için koşturur durur, ondan aldığı bir iltifatla bütün dünyalar onun olur; onun sevdiği yerlere gitmeye, sevdiği yemekleri yemeye, dinlediği müzikleri dinlemeye başlar. Bunun yalnızca edebiyatta veya müzikte yeri olmadığını da söyleyeyim. Size sizin de kendinizde veya çevrenizde benzerine tanıklık edebileceğiniz bir örnek vereyim. Yakın arkadaşınız bir gün birinden hoşlanmaya başlar. Hop, bir anda bütün konuşmalarınız hoşlandığı kişi hakkında olmaya başlayıverir. Gittiğiniz her mekanda ondan bir parça bulur, yaşadığı her türlü olayı onunla bağdaştırır, sizin anlattıklarınıza "O da..." ile başlayan cümlelerle karşılık verir. Göz göze gelişlerini, karşılıklı tebessümleşmelerini bile tekrar tekrar, hiç usanmadan anlatabilir. Karşı tarafa dair karşı tarafın bile fark etmemiş olabileceği detayları fark eder. Adeta başka bir şey düşünemez gibidir. Rüyasında onu görebilmek için uyur, gün içerisinde onu görebilmek için uyanır. Bu tutulma öyle farklı bir boyuttur ki arkadaşınız karşı tarafın kusurlarını görebilmeyi bırak, siz fark edip söyleseniz bile aldırış etmez. Onun gözünde beğendiği kişi; onun için ideal aday, yıllardır aradığı o kişi, kusursuz bir insan, hayatının aşkıdır.

Peki, kitaplara ve şarkılara konu olacak kadar önemsenmiş bu durumun herkese bu kadar anlamlı gelmesi çok garip değil mi? Kesinlikle değil. Sizlere aşkın bizi neden kör ettiğini iki hormonun adını vererek açıklayabileceğimi söylesem? İsimleri oksitosin ve vazopresin. Halk arasında bu hormonlar birçok farklı isimle anılıyorlar: Aşk hormonu diyeni var. Sadakat, sevgi veya bağlanma hormonu diyeni de. Biz bilimsel adından şaşmayıp bugün onları oksitosin ve vazopresin olarak analım. Kendileri kesinlikle büyülü birer aşk iksiri değil. Halis muhlis hipotalamusun üretimi. Üretildikten sonra nörohipofizde depolanıp tetiklenme durumunda dolaşıma katılır ve beynin belirli bölgelerinde işlev gösterirler. Yapılan kemirgen araştırmalarında dişi ve erkek farelerin (prairie vole) oksitosin ve vazopresinin etkileri incelenmiş, bu iki nöropeptidin bağlanma süreçlerinde rol oynadığı görülmüştür (Debiec, 2007). Tabii, burada kemirgenler üzerinde yapılan araştırmaların, insanlar için geçerliliği sorgulanabilir. Ancak eş bağlanması hakkında biyolojik temelli yapılan ve anlamlı bulgulara erişen bir derleme olduğundan bağlanmayı açıklamak adına güzel bir çalışma olduğuna inanıyorum.

Şimdi konumuzu buradan başka bir anlatıya dönüştürelim. Bizim âşık olmak, beğenmek, tutulmak dediğimiz potansiyel bir eş adayını görünce diğer herkesten soyutlanmamız durumu aslında kısmen biyolojik bir durum. Bedenimizin bir bildiği vardır elbet, yalnızca aşık olmanın o kadar da sihirli bir şey olmadığını bilelim isterim. Kimsenin aşık olmak için, dışarıdan bir desteğe ihtiyacı olmadığı gibi, yalnızca tek bir hormona bağlı olarak bir insana ömrümüzün sonuna kadar aşık kalmıyoruz. Burada göz ardı edilmesini istemediğim nokta şu ki, romantik ilişkilerin biyolojik bir altyapısı olsa da bu ilişkilerin kurulması ve sürdürülmesi yalnızca biyolojik süreçlere bağlı değil. Sosyal çevremiz, beklentilerimiz ve kişilerarası etkileşimlerimiz de bu deneyimin önemli parçaları. Bir ilişkiyi değerlendirirken sosyal ve biyolojik etmenlerin bir arada görev aldığını unutmamak gerek. Birinden hoşlanırken diğer adaylara daha az ilgi göstermemiz veya hoşlandığımız kişinin olumsuz özelliklerini görmezden gelmemiz; biyolojik, sosyal ve psikolojik süreçlerin ortak etkisiyle mümkün. Demek istediğim bir insanın sizin için doğru kişi olmaması veya ilişkiyi sürdürememenizin sebebi sosyal beklentiler de olabilir, pozitif yanılsamalar da. Ayrıca buradan aşkın gözünü kör etmesinden yakınanlara sesleniyorum. Sosyal ve biyolojik etmenlerin olduğu bir sistemde hayatının aşkı olduğuna inandığın kişinin süreç içerisinde doğru aday olmadığını anlamak; aptallık değil, sadece duygu yoğunluğuyla karşı tarafı yanlış değerlendirmektir. Aşkın gözü kör olabilir mi? Belki. Ama belki de bizler aşkın kör etmediği gözlerimizle insanları olmadıkları bireyler gibi görmeye çalışıyoruzdur. Birinin kusurlarını görmemekle onları görüp önemsememek arasında büyük bir uçurum yok mudur sizce de?

Kaynakça

  • Alagöz, R. (1975). Aşkın gözü kör mü? [Şarkı]. Polydor.
  • Dębiec, J. (2007). From affiliative behaviors to romantic feelings: A role of nanopeptides. FEBS Letters, 581(14), 2580–2586. https://doi.org/10.1016/j.febslet.2007.03.095
Özgü Uzunoğlu Özgü Uzunoğlu
Ben Özgü Uzunoğlu. 20 yaşındayım, Ankara'da yaşıyorum. Bilkent Üniversitesi Psikoloji bölümü öğrencisiyim.

Cevap Ver

Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin

Lütfen yorumunuzu giriniz!