İLİŞKİLER NEDEN BU KADAR ÇABUK TÜKENİYOR? Sevmek Yetmiyor, Sürdürebilmek de Gerekiyor
İLİŞKİLER NEDEN BU KADAR ÇABUK TÜKENİYOR? Sevmek Yetmiyor, Sürdürebilmek de Gerekiyor
Birbirimize ulaşmanın hiç olmadığı kadar kolaylaştığı bir dönemde, birbirimizle kalmak neden bu kadar zorlaştı?
Hiç düşündünüz mü, birbirimize ulaşmanın bu kadar kolay olduğu bir çağda neden birbirimize ulaşmakta bu kadar zorlanıyoruz?
Bir mesajla iletişim kurabiliyor, birkaç saniye içerisinde yeni insanlarla tanışabiliyor, sosyal medya aracılığıyla hayatımızın dışında kalan pek çok kişinin yaşamına tanıklık edebiliyoruz. Seçeneklerimiz artıyor, iletişim kanallarımız çoğalıyor. Ancak bütün bu kolaylıkların yanında ilişkileri kurmak ve sürdürmek konusunda giderek daha fazla zorlandığımızı hissediyoruz.
En küçük anlaşmazlıkların büyük kırgınlıklara dönüştüğü, farklılıkların zaman zaman uyumsuzluk olarak yorumlandığı, bir ilişkinin zorlayıcı bir döneminden geçerken çözüm aramak yerine vazgeçmenin düşünülebildiği bir ilişki ikliminden söz ediyoruz.
Elbette günümüzde herkesin ilişkilere daha az emek verdiğini veya geçmişteki ilişkilerin daha sağlıklı olduğunu söylemek doğru olmaz. Ancak modern yaşamın hızı, değişen beklentilerimiz ve bireysel ihtiyaçlarımızı karşılama biçimimiz, ilişkilerimizi sürdürme şeklimizi de etkiliyor.
Belki de asıl üzerinde durmamız gereken soru şu: Birbirimizi sevmekte mi zorlanıyoruz, yoksa birbirimizin farklılıklarıyla birlikte yaşamayı mı öğrenemiyoruz?
Tahammülümüz mü azaldı, beklentilerimiz mi arttı?
Günümüzde ilişkilerden beklentilerimiz oldukça geniş bir alana yayılıyor. Partnerimizin yalnızca bizi sevmesini değil; bizi anlamasını, dinlemesini, heyecanımıza ortak olmasını, ihtiyaçlarımızı fark etmesini, duygusal olarak ulaşılabilir olmasını ve kişisel gelişimimizi desteklemesini bekliyoruz.
Bunların her biri sağlıklı bir ilişkide değerli ihtiyaçlar olabilir. Ancak zaman zaman bu beklentilerin tamamının, her koşulda ve eksiksiz biçimde karşılanmasını bekleyebiliyoruz.
Partnerimizin bizi anlamadığı bir gün, onun bizi önemsemediği şeklinde yorumlanabiliyor. Bir tartışma, ilişkinin yanlış olduğu düşüncesini doğurabiliyor. Birbirimizden farklı düşünmemiz, ortak bir gelecek kuramayacağımızın göstergesi gibi algılanabiliyor.
Oysa iki insanın birbirini sevmesi, her konuda aynı düşünmesi anlamına gelmez.
İnsanlar farklı ailelerde büyür, farklı iletişim biçimleri öğrenir, farklı ihtiyaçlarla ilişkiye gelir. Birinin sessiz kalmaya ihtiyaç duyduğu bir anda diğeri konuşarak çözüm aramak isteyebilir. Birinin sevgisini sözcüklerle ifade etmesi, diğerinin sevgisini davranışlarla göstermesi mümkündür.
Bu farklılıklar her zaman bir uyumsuzluk göstergesi değildir. Bazen yalnızca birbirini tanımayı, anlamayı ve ortak bir yol bulmayı gerektirir.
Burada önemli bir nokta var: Tahammül etmek, her davranışı kabul etmek veya kendi ihtiyaçlarından vazgeçmek değildir. Sağlıklı tahammül; karşı tarafın senden farklı olabileceğini kabul edebilmek, her anlaşmazlığı bir tehdit olarak görmemek ve farklılıklarla birlikte çözüm üretebilmektir.
Her zorlanma, yanlış bir ilişkinin işareti midir?
Bir ilişkinin ilk dönemlerinde heyecan, merak ve yenilik duygusu oldukça belirgindir. Birbirimizi tanımaya çalışır, ortak noktalarımızı keşfeder ve çoğu zaman ilişkinin olumlu taraflarına daha fazla odaklanırız.
Zaman ilerledikçe günlük yaşamın sorumlulukları, kişisel farklılıklar, beklentiler ve çözülmesi gereken meseleler daha görünür hâle gelir.
İşte tam da bu noktada ilişkinin yalnızca duygusal boyutu değil, ilişkiyi yönetebilme becerisi de önem kazanır.
Çünkü bir ilişkiyi sürdürebilmek, yalnızca güzel zamanlarda birlikte olmaktan ibaret değildir. Bazen birbirimizi anlamadığımızda konuşabilmek, bazen öfkeliyken ara verebilmek, bazen de haklı çıkmak yerine ilişkinin ihtiyacına odaklanabilmektir.
John Gottman’ın çift ilişkileri üzerine yürüttüğü çalışmalar, çatışmanın varlığından çok çatışmanın nasıl yönetildiğinin önemine dikkat çeker. İlişkilerde eleştiri, küçümseme, savunmacılık ve duvar örme gibi iletişim örüntüleri ilişki açısından yıpratıcı olabilir.
Buradan çıkarılabilecek önemli bir sonuç var: Sağlıklı ilişkiler hiç tartışmayan insanların ilişkileri değildir. Farklılıkları konuşabilen, birbirini incittiğinde sorumluluk alabilen ve sorunları onarmaya çalışabilen insanların ilişkileridir.
Bir tartışma yaşandığında hemen “Biz birbirimize uygun değiliz.” sonucuna ulaşmak yerine, “Bu sorunu birlikte nasıl ele alabiliriz?” sorusunu sorabilmek ilişkinin geleceği açısından çok daha yapıcı olabilir.
Seçeneklerin artması, bağ kurmayı kolaylaştırıyor mu?
Bugün yeni insanlarla tanışmak, iletişim kurmak ve sosyal çevremizi genişletmek oldukça kolay. Dijital platformlar bize çok sayıda insanla karşılaşma imkânı sunuyor.
Bu durumun ilişkiler üzerinde tek başına olumsuz bir etkisi olduğunu söylemek doğru olmaz. Ancak sürekli yeni seçeneklerle karşılaşmak, zaman zaman mevcut ilişkimizi değerlendirme biçimimizi etkileyebilir.
Bir anlaşmazlık yaşadığımızda ilişkiyi onarmaya çalışmak yerine başka bir ilişkinin daha kolay, daha heyecanlı veya daha uyumlu olabileceğini düşünebiliriz.
Burada önemli olan, alternatiflerin varlığı değil, ilişkilerden ne beklediğimizdir.
Çünkü yeni bir insanla tanışmak, yeni bir başlangıcın heyecanını yaşamak mümkündür. Fakat hiçbir ilişkiyi yalnızca başlangıçtaki heyecan üzerinden değerlendiremeyiz. Her yeni ilişkide zamanla farklılıklar, sorumluluklar, beklentiler ve çözülmesi gereken sorunlar ortaya çıkacaktır.
Dolayısıyla sürekli daha iyisini aramak, bazen sahip olduğumuz ilişkiyi geliştirmek için gereken emeği vermemize engel olabilir.
Bir ilişkiyi sürdürülebilir kılan şey, karşımızdaki insanın hiçbir eksikliğinin bulunmaması değil; iki insanın birlikte gelişmeye ve sorunları ele almaya istekli olmasıdır.
Sürdürülebilir ilişki, her şeye katlanmak değildir.
Burada özellikle üzerinde durmak istediğim bir ayrım var.
Bir ilişkiyi sürdürmek adına kişinin kendi ihtiyaçlarını bastırması, sınırlarını ihlal ettirmesi, sürekli alttan alması veya zarar verici davranışlara maruz kalması sağlıklı bir ilişki becerisi değildir.
Sürdürülebilirlik, ne pahasına olursa olsun birlikte kalmak anlamına gelmez.
Aksine, iki kişinin de kendisini güvende, değerli ve duyulmuş hissedebildiği bir ilişki ortamı oluşturabilmesidir.
Bir ilişkide karşılıklı saygı, güven, sorumluluk ve çaba bulunmalıdır. İlişkiyi onarmak tek kişinin görevi değildir. Bir taraf sürekli anlamaya çalışırken diğer taraf anlamaya hiç çaba göstermiyorsa burada sürdürülebilir bir ilişkiden söz etmek güçleşir.
Sağlıklı bir ilişkide iki taraf da kendi davranışlarının sorumluluğunu alabilmeli, gerektiğinde özür dileyebilmeli ve değişim için çaba gösterebilmelidir.
Çünkü sevgi, karşılıklı emeğin yerini tutmaz.
Peki, bir ilişkiyi sürdürülebilir kılan nedir?
Aslında sürdürülebilir ilişkiler büyük romantik jestlerden çok, günlük yaşamın içinde tekrarlanan küçük davranışlarla beslenir.
Birbirini gerçekten dinlemek, günün nasıl geçtiğini merak etmek, küçük kırgınlıkları biriktirmeden konuşabilmek, partnerinin ihtiyaçlarını fark etmeye çalışmak ve birlikte geçirilen zamana değer vermek bunlardan bazılarıdır.
Bunun yanında ilişkide esneklik gösterebilmek de önemlidir. Çünkü insanlar değişir. İhtiyaçlarımız, düşüncelerimiz ve hayata bakışımız zaman içerisinde farklılaşabilir.
Bir ilişkiyi yıllar boyunca aynı beklentilerle ve aynı iletişim biçimiyle sürdürmeye çalışmak gerçekçi değildir. Önemli olan, değişen koşullar karşısında birbirimizi yeniden tanımaya istekli olmaktır.
Belki de sürdürülebilir bir ilişkinin en önemli özelliklerinden biri budur: Birbirini bir kez tanımış olmakla yetinmemek, değişen hâllerini de tanımaya devam etmek.
Son olarak kendimize şu soruyu soralım:
Bir ilişkide ne kadar sevildiğimiz kadar, o ilişkinin içinde nasıl hissettiğimiz de önemlidir.
Sürekli anlaşılmayı beklerken karşı tarafı anlamaya ne kadar çalışıyoruz? Kendi beklentilerimizi dile getirirken partnerimizin ihtiyaçlarına ne kadar alan açıyoruz? Bir sorunla karşılaştığımızda çözümün parçası mı oluyoruz, yoksa yalnızca karşı tarafın değişmesini mi bekliyoruz?
Belki de ilişkilerde tahammülümüzün azaldığından söz ederken biraz da kendi ilişki becerilerimizi değerlendirmemiz gerekiyor.
Çünkü karşımızdaki insanın her zaman bizi anlamasını beklerken onu anlamaya çalışmayı unutabiliriz. Her zaman haklı bulunmayı isterken birbirimizi duymayı ihmal edebiliriz. Sevilmeyi beklerken sevgiyi günlük davranışlarımızla göstermeyi gözden kaçırabiliriz.
Unutmamalıyız ki sürdürülebilir bir ilişki, iki insanın birbirine hiç zorluk yaşatmadığı bir ilişki değildir. Zorluklar karşısında birbirini incitmeden konuşabilmeyi, farklılıklara alan açabilmeyi ve gerektiğinde birlikte yeniden bir yol çizebilmeyi öğrenebildiği ilişkidir.
Belki de artık ilişkilerde daha az seçenek aramaktan önce, kurduğumuz bağlara daha fazla özen göstermeyi öğrenmeliyiz. Çünkü sevmek bir duygu olabilir; ama birlikte kalabilmek, karşılıklı olarak geliştirilen bir beceridir.
Kaynakça
- Ogolsky, B. G., & Stafford, L. (2022). A systematic review of relationship maintenance: Reflecting back and looking to the future. Personal Relationships, 30(1), 19–43.
- Righetti, F., Faure, R., Zoppolat, G., Meltzer, A., & McNulty, J. (2022). Factors that contribute to the maintenance or decline of relationship satisfaction. Nature Reviews Psychology, 1, 161–173.
- Kanter, J. B., et al. (2022). Does couple communication predict later relationship quality and dissolution? A meta-analysis. Journal of Marriage and Family.
