Psikolog BulŞehrinde bir uzman

Avazı Çıktığı Kadar Susmak

6 dk.okuma süresi
Avazı Çıktığı Kadar Susmak

İnsan, hayatı boyunca içindekileri anlatmaya programlanmış bir medeniyetin içinde büyür. İlk kelimemizle başlar hikâyemiz; sesimizin çıkmasıyla dünyaya var olduğumuzu haykırır, anlattıklarımız ile sınırlarımızı çizer, kelimelerle anlaşmaya ve anlamaya çalışırız. Konuşmak bir eylemdir, bir varlık gösterdiğimizin ispatıdır. Peki ya konuşmak yetmediğinde, hatta konuşmanın anlamını kaybettiği o keskin eşikte insan ne yapar? İşte o zaman kelimeler tükenir, boğazdaki yumrumuz düğümlenir ve geriye yalnızca tek bir korunaklı liman kalır: Susmak.

Ancak bu öyle sıradan, pasif bir suskunluk değildir. Bu, ruhun en derin canlılık katmanlarından yükselen, kulakları sağır eden tiz bir çığlıktır. Buna edebiyatta ve felsefede “avazı çıktığı kadar susmak” denir.

Sessizliğin Anatomisi

Günlük hayatta susmak kelimesi genellikle sosyal çevremiz tarafından yanlış anlaşılır. Birçok insan suskunluğu bir zayıflık, bir bilmezlik ya da karşısındakine boyun eğme veya ceza verme olarak görür. Oysa gerçek suskunluktan kasıt, kelimelerin tükendiği yerde başlayan güvenli, korunaklı bir liman arayışıdır. Konuşmamak dışsal bir gözle hemen fark edilecek bir durumdur; ağzınızı kapalı tutarsınız, ses çıkarmazsınız ve konuşmamış olursunuz. Fakat avazı çıktığı kadar susmak, içsel bir birikimin adeta volkan gibi patlamasıdır.

Farz edin ki karşınızda sizi anlamayan, anlamak istemeyen ya da anlamaya gücü yetmeyen bir kişi var. Ona vereceğiniz her cevap, kuracağınız her cümle, o dipsiz kuyuya atılan ve yankı yapmayan birer taş gibidir. Bu saatten sonra konuşmak değerini yitirir. Harfler anlamını kaybeder, cümleler yorulur. İnsan, tükendiğini hissettiği o anda konuşmaktan, anlatmaktan hatta anlaşılır olma isteğinden dramatik bir şekilde vazgeçiş yaşar. Ama bu vazgeçiş bir teslim olma hali değil, aksine en büyük direniştir, karşı koyuştur. Zihnin içinde fırtınalar koparken, dalgaların yıprattığı o ruhun dışarıya karşı ördüğü o kalın, demir ve geçilmez olan duvarın arkasındaki sessizliğidir esasında.

Kelimelerin Yetersizliği ve Hayal Kırıklığı

Hayatımızın kimi dönemlerinde öyle büyük acılar, öyle derin hayal kırıklıkları veya öyle tarifi olmayan sevinçler yaşarız ki dilimiz bazen bu yükü taşımaya yetmez. Dil, sınırlı bir araçtır; sonsuz duyguları ve karmaşık düşünceleri birkaç heceye sığdırmaya çalışır. Ancak ruhumuzun genişliği karşısında kelimeler hep cüce kalır. Birini çok sevdiğinizde ve bu sevgiyi anlatacak yeryüzünde hiçbir sıfat bulamadığınızda... Haksızlığa uğradığınızda ve kurulacak her cümlenin, ağızdan çıkacak her kelimenin o haksızlığı hafifleteceğini bildiğinizde... Kırgınlıkların en derinini yaşayıp "Anlatırsam ne değişecek ki?" sorusunun yarattığı çıkmazla baş başa kaldığınızda...

İşte bu anlarda konuşmak adeta sırtınızda taşıdığınız bir deve dönüşür. İnsan, bazen kendini yanlış anlaşılmaktan korumak için susmayı seçer, bazen karşısındakini daha fazla yanlış anlamamak için susmayı tercih eder. Çünkü içten içe bilir ki susmak, en azından kendi içinde tutarlıdır. Başkalarına sunulan cümlelerin ucuzluğundansa, kendi ruhunuzda ilmek ilmek büyüttüğünüz o asil sessizlik çok daha değerlidir.

İç Sesin Yankısı: Sessizliğin Gürültüsü

"Avazı çıktığı kadar susmak" paradoksal bir ifadedir. Avaz, en yüksek sesle bağırarak çıkarılan sestir; susmak ise sesin tamamen kesilmesidir. Bu iki zıt kavram nasıl bir araya gelebilir?

Cevap, insanın iç dünyasındaki labirentlerde gizlidir. Dışarıdan bakan bir gözlemci sizi tamamen sessiz, sakin ve hareketsiz görebilir. Hatta belki de "hiçbir şey olmamış gibi" yaşadığınızı düşünürler. Fakat içeride durum bambaşkadır. Zihninizde binlerce cümle uçuşur, çarpışır; kalbiniz bir maraton koşucusu gibi çarpar; söylemek isteyip de içinize attığınız, adeta yutkunduğunuz her kelime boğazınızı kesik gibi acıtır. İşte o dışarıdan görülen sessizlik, içerideki devasa bir şekilde kopan fırtınanın gürültüsüdür.

Bu durum, tıpkı uçsuz bucaksız görülen bir denizin yüzeyi gibidir. Yüzeyde yaprak bile kıpırdamaz, su adeta çarşaf gibidir; fakat suyun derinlerinde dev akıntılar, volkanik patlamalar ve hayatın ta kendisi hüküm sürer. Dışarıdan bakanlar sakinliğinizi görür, oysa siz içerideki fırtınada boğuluyor olabilirsiniz.

Bir Direniş Biçimi Olarak Suskunluk

Tarihteki büyük düşünürler, şairler ve yazarlar sessizliğin gücüne dikkat çekmişlerdir. Bazen birine verilecek en ağır cevap hatta en büyük ceza olarak ona tek bir kelime bile söylememektir. Çünkü kelimeler ağızdan çıktığı an muhatabını arar, karşısında onu ister; karşı tarafın yani muhatabın o kelimeleri alacak, işleyecek ve anlayacak kapasitede olması gerekir. Eğer bu sayılan özellikler yoksa konuşmak sadece akıntıya boşa kürek çekmektir.

Suskunluk, aynı zamanda bir tür duygusal zırhtır. İnsanları hayatınızdan çıkarırken ya da onlarla olan bağları koparırken kapıyı çarparak çıkıp gitmek bir gürültü yaratır ve o gürültü bir süre sonra unutulur. Ama ardınızda bıraktığınız o ağır, keskin ve mutlak sessizlik... İşte o asla unutulmaz. Karşınızdakini kendi düşünceleriyle baş başa bırakan, ona kendi hatalarının yankısını dinleten en büyük ceza, sizin avazınızın çıktığı kadar susmanızdır.

Ruhun Dinlenme Odası: Sessizliğin Şifası

Günümüz dünyasında sürekli bir gürültü, bir karmaşa hâkimdir. Sokakların uğultusu, sosyal medyanın bildirim sesleri, insanların bitmek bilmeyen iddiaları ve haklı çıkma çabaları... İnsan, bu gürültü kirliliği içinde kendi sesini duyamaz hatta unutur hale gelebilir.

İşte tam bu yüzden "avazı çıktığı kadar susmak", aynı zamanda bir arınma ve şifa sürecidir. Dış dünyadaki tüm sesleri susturduğunuzda, ancak o zaman kendi ruhunuzun bize anlattığı fısıltıları duymaya başlarsınız. Neyi yanlış yaptığınızı, neye kırıldığınızı, aslında neyi bu karmaşada aradığınızı sessizlik size söyler. Sessizlik, en dürüst aynadır. Sizi makyajsız, süssüz, olduğu gibi ve tüm çıplaklığıyla gösterir.

Sessizliğin Altın Değeri

Hayatın koşturmacası içinde bazen durmak, soluklanmak ve susmak gerekir. Her şeye yetişmek, her eleştiriye cevap vermek, her haksızlığa karşı ses yükseltmek zorunda değiliz. Bilakis, erdemlerin en büyüğü, gereksiz gürültüden kaçınıp içimizdeki o derin sessizliğe sığınabilmektir.

Unutmamak lazım; en gürültülü çığlıklar kulaklarla değil, kalplerle duyulur. Ve bazen kelimelerin bittiği yerde başlayan o avazı çıkasıya susuş, dünyada kurulabilecek en uzun, en anlamlı ve en etkileyici cümlelerden çok daha fazlasıdır. Çünkü bazı şeyler anlatılmaz; sadece susulur.

Kaynakça

  • Ludwig Wittgenstein’ın felsefede dilin sınırlarını ve suskunluğun gücünü vurgulayan ünlü sözü: "Üzerine konuşulamayan konuda susmalı." Doğu ve Batı edebiyatında kelimelerin kifayetsiz kaldığı anları işleyen sufizmdeki "sükût" (susma) felsefesi ve melankoli edebiyatı.
Bahar Kahraman Bahar Kahraman
Selçuk Üniversitesi Psikoloji bölümü öğrencisiyim. Akademik olarak klinik psikoloji ve sosyal psikoloji alanlarına ilgi duyuyorum. Kişisel gelişimime önem vererek kitap ve film analizleri yapıyor, topluluk çalışmalarına katılıyorum. Özellikle çevre ve toplum psikolojisi üzerine kendimi geliştirmeyi hedefliyorum. Araştırmaya, öğrenmeye ve paylaşmaya açık biriyim.

Cevap Ver

Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin

Lütfen yorumunuzu giriniz!