8 Mart tüm dünyada kadınlar günü olarak çiçekler ve güzel mesajlarla kutlanmaktadır. Ama aslında bugün kadın hakları hareketinin odak noktasıdır. Asıl amaç insan hakları temelinde kadınların ekonomik, sosyal ve siyasi başarılarının kutlanmasıdır. Kadınlar yaşamları boyunca birçok rolde yaşarlar. İyi bir anne olmak, iş hayatlarında başarılı olmak, sosyal ilişkilerini olumlu sürdürmek gibi. Bu roller sırasıyla değil genellikle hepsi aynı anda yaşanmaktadır. Hepsini aynı anda yaşamak kadının psikolojisini etkileyebilir. Dünya kadınlar gününde kadınların psikolojisini konuşmak ve bunun farkına varılmasını sağlamak önemli bir amaçtır. Dünya Kadınlar Gününü bazı ülkeler resmi tatil ederken bazı ülkeler göremezden gelmektedir (Vikipedi, 2026).
Toplumda Kadın
Toplumun kadınlardan beklentileri oldukça fazladır. Kadınlar aynı anda başarılı, fedakar, terbiyeli ve güçlü gibi davranış biçimlerine girmeleri beklenir. Tüm bu beklentiler bir süre sonra kadın psikolojisinde ‘yeterinde iyi değilim’ düşüncesinin yer etmesine neden olur. Küçük yaştan itibaren kız çocuklarının çevresel etkenlerden öğrendikleri bu roller kendilerine olan bakış açılarını şekillendirirken hayatlarının gidişatını etkiler. Psikolog Alice Eagly’nin sosyal rol kuramı bununla ilgili bir noktaya dikkat çeker. Kurama göre kadınlar ve erkekler arasındaki davranış farklarının birçoğu biyolojik aktarımdan çok toplumun onlara verdiği rollere göre değişiklik göstermektedir (Eagly & Wood, 2012).
Kadında Psikolojik Yük
Kadınların hayatlarında kendi içlerinde yaşadıkların en önemli zorluk rol karmaşası ve rol yüküdür. Kadınlar aynı anda birçok rolü üstelenmek zorunda kaldıkları için bir süre sonra roller arası denge kurmak bireyi zorlayabilir. Cinsiyet farklılığının stres ve başa çıkma tarzlarıyla ilgili yapılan bir araştırmada, kadınların günlük yaşamın stresini erkeklere oranla daha yoğun yaşadıkları, daha yoğun deneyimledikleri gözlemlenmiştir. Bunu sebebinin genellikle toplumsal sorumluluklarla ilişkili olduğu görülmüştür (Matud, 2004). Depresyonda cinsiyet farklılıklarıyla ilgili yapılan bir araştırmada, kadınların depresyon yaşama oranı erkeklere oranla iki kat daha fazla olduğu gözlemlenmiştir. Araştırmacı bu farkın sadece biyolojik farklılıklardan dolayı olmadığını, toplumsal roller, stres faktörleri ve ağır sorumluluk altına girmek gibi sosyal olaylarında da etkili olduğunu söylemiştir (Nolen-Hoeksema, 2001). Bu durum toplumda yorul kadının psikolojik olumsuzluklarında sadece biridir. Bunun dışında duygusal yorgunluk ve tükenmişlik hissi de artış gösterebilmektedir. Bu bulgular çevresel ve psikolojik desteğin önemini göstermektedir. Dünya klasiklerinde Küçük Kadınlar (Little Women) romanında kız kardeşlerin hayatları için farklı beklentileri olması ve beklentileri arasında nasıl seçimler yapmak zorunda kaldığını anlatmaktadır. Özellikle Jo karakterinin yazarlık yolunda devam etme çabası kimlik arayışını simgelemektedir. Günümüzde kadınları kendini değerlendirmesinde sosyal medya ve medya büyük bir öneme sahiptir. Medyada yaratılan ‘mükemmel kadın’ imajı gerçek hayatta çoğu kadında yetersizlik hissi uyandırmaktadır. Bu alanda ilgililerin izlemesi önerilen filmler, Hidden Figures (2016), Suffragette (2015), Mona Lisa Smile (2003).
Günlük Hayattan Örnek (Vaka Örneği)
Tükenmişlik yaşadığını düşünen 40 yaşındaki danışan ilerleyen seanslarda kendini şu şekilde ifade etmişti: “İş yerinde her işe yetişmeye çalışmam yetmezmiş gibi eve geldiğimde de her işe ben koşmak zorunda kalıyorum. Kendimi yetersiz ve sadece koşturan ama hiçbir şeyi halledemeyen biri olarak görüyorum. Ailem beni anlamak istemiyor ve bu durumda daha dibe çekilmiş hissediyorum. Ben bu hayata sadece her alanda koşturmaya mı geldim?” Bu düşünce çeşidi bu durumdaki kadınlarda sıklıkla rastlanmaktadır. Kadınların çoğu yetiştirilme şekillerinden ve toplumsal rollerinden dolayı başkalarının isteklerini kendi isteklerinden önce yapma çabasına istemsiz olarak girmektedir. Bu durum kadın psikolojisinde kısa vadede yoğunluk yaratmazken uzun vadede duygusal ve zihinsel yorgunluğa yol açabilir. Destek görmek istediği, anlaşılmak istediği kişiler tarafından desteklenmediğinde ise bu durum daha büyük psikolojik etkenlere yol açabilir. Bu durumda psikoloji destek isteyen ya da çevresi tarafından anlaşılan kadın sayısı oldukça azdır.
Güçlü Psikoloji
Tüm toplumsal baskı ve rollerin olduğu durumda bile kadınlar güçlü başa çıkma mekanizmaları geliştirebilirler. Çevresel destek, dayanışma ve sosyal çevre sayesinde psikolojik olarak iyilik hali gelişmektedir. Bunlar kadın psikolojisi için önemli faktörlerdir. Psikolojik destek kadınların tükenmişlik duygusu, toplumsal rolleri ve düşünce yapıları açısından farkındalıklarının artmasına destek olur. Farkındalığı artan kadın psikolojik olarak iyileşme yaşarken “her işi kendi başıma halletmeliyim” düşüncesinde sıyrılıp taşıyamadığı rollerin farkında varmaktadır. O rolü üstlenemediği için kendini yetersizlik hissi yaşamaz. Sonuç olarak 8 Mart Dünya Kadınlar Günü sadece çiçeklerle ve mesajlarla kutlanan bir günden ziyade kadınların toplum içindeki deneyimlerini anlamak ve psikolojik olarak desteklemek için önemlidir.
Kaynakça
Eagly, A. H., & Wood, W. (2012). Social role theory of sex differences and similarities. Advances in Experimental Social Psychology.
Matud, M. P. (2004). Gender differences in stress and coping styles. Personality and Individual Differences, 37(7).
Vikipedi. (2026). Dünya Kadınlar Günü. Vikipedi, Özgür Ansiklopedi. Erişim tarihi: 9 Mart 2026.
Kitap: Little Women – Louisa May Alcott (1868).
