Psikolog BulŞehrinde bir uzman

Pratiklik Zehirlenmesi ve Modern İlişkiler

8 dk.okuma süresi

Kalkanları İndirip Nefes Alabildiğimiz Yer: İlişkilerde Duygusal Güvenlik

Hayatımız boyunca kaç insanla yollarımız kesişir? Kalabalıklar arasından çekip aldığımız, hayatımızın merkezine koyduğumuz ya da sadece sessizce uzaktan baktığımız kaç kişi gerçekten "bizimle" kalır? Şehirlerin, ekranların ve bitmek bilmeyen koşturmacaların arasında aslında en çok aradığımız şey, ardımızda bıraktığımız tüm kalkanlarla birlikte sığınabileceğimiz güvenli bir liman değil mi? İşte bu limanın adıdır ilişki. İlişki; iki ya da daha fazla insanın, birbirlerinin varlığında kendi köşelerini esnetebildiği; en zayıf, en filtresiz ve en kusurlu halleriyle bile yargılanma korkusu olmadan nefes alabildiği, karşılıklı bir "güvenli sığınak" alanıdır. Bu yazımda sizlere ilişkilerimizin bugünkü halinden ve bu sığınağı nasıl inşa edip nasıl yıktığımızdan bahsedeceğim. Peki ya şu anki çoğu ilişkiye baktığımızda insanlarda hep bir memnuniyetsizlik, şikayet halinde olma veya güzel olan onca hareketi görmek yerine bir hataya odaklanıp bir çırpıda silme eğilimi mi hâkim, yoksa gerçekten iyi niyetli bir arayış içinde miyiz? Bence dikkatli bir şekilde baktığımızda ilk seçenek çok daha baskın hissediliyor. Toplum olarak her zaman daha fazlasını isteme peşindeyiz. Elimizde güzel şeyler olsa, imkânlar kısıtlıyken dahi var olanla yetinmek mümkünken hep bir fazlasını arama, hep daha ileriye koşma gayreti içerisindeyiz. Oysa bu doymak bilmeyen hız, en çok insan ilişkilerimizi hırpalıyor. Bugün her şeye anında ulaşabiliyoruz; bir tıkla sipariş veriyor, beğenmediğimiz bir içeriği saniyesinde geçiyor, tahammül sınırımız azaldıkça hayatımızdaki her şeyi "tek kullanımlık" hale getiriyoruz. Ne yazık ki bu pratiklik zehirlenmesi, insan ruhuna ve ilişkilere de bulaşmış durumda. İki insanı tanımak, yumuşamak, bir olayı birlikte ele almak, özüne inmek emek ve zaman ister. Oysa bizler, binlerce yıllık o sabırlı bağ kurma geleneğimizi unutup en ufak bir pürüzde masadan kalkmayı "güçlü olmak" zannediyoruz. Peki ya bir gün bu bitmek bilmeyen istekler ve tahammülsüzlükler bizim kendi sonumuzu getirirse? Oysa insan ruhunun asıl aradığı şey kusursuzluk değil, tutarlı bir şefkattir. Günümüzde çoğu insan, karşısındaki kişinin gösterdiği o sessiz özeni görmezden gelip kelimelerin içindeki eksikleri cımbızlamaya çalışıyor. Birinin yoğun bir günün ortasında, tam bir koşturmacaya adım atmak üzereyken bile "Vaktim çok az ama sesini bir duyayım" diyerek ayırdığı o birkaç dakikalık mola; gece yarılarına kadar süren, zamanın nasıl aktığının unutulduğu derin sohbetler ya da en ufak bir fiziksel ağrımızı dahi unutmayıp "Nasıl oldun?" diye soran o ince dikkat... İşte ilişkiyi ayakta tutan gerçek tuğlalar tam olarak bunlardır. Büyük gösterişli cümleler değil, hayatın en sıradan ve en sıkışık anlarında bile "aklımdasın" diyebilen o eylemsel inceliklerdir. İlişki, iletişimin en temel anahtarıdır. "İlişki" denildiğinde aklımıza yalnızca duygusal ya da romantik bağlar gelmemelidir. Bir arkadaşımızla, anne babamızla, hatta sokakta karşılaştığımız tanımadığımız biriyle kurduğumuz en kısa muhabbette bile devreye giren şey iletişimdir. Biz kendimizi ne kadar olduğumuz gibi ve net aktarabilirsek, kurduğumuz bağ da o kadar doğru ve orantılı bir şekilde ilerler. Duygusal olarak birbirine his besleyen iki insanın iletişimine yakından bakacak olursak; ne kadar derinlere insek de karakterlerin, kişiliklerin, sevilen ve sevilmeyen şeylerin farklı olduğunu görürüz. Fakat orada ortak olan çok temel bir nokta vardır: İletişim kurma iradesi. Ortada bir his, bir hareketlilik olduğu için aynı amaç etrafında iletişim halindedirler. Bu iletişim zamanla ya derinleşerek ilerler ya da bir gün anlaşılamamanın getirdiği yorgunlukla son bulur. Tam da bu noktada, insan psikolojisinin en çarpıcı çelişkilerinden biriyle karşılaşırız: Kelimeler ve eylemler arasındaki o derin uçurum. Kimi zaman zihnimiz bize oyunlar oynar; duygularımızın adını koymaktan korkar, "zamana ihtiyacım var, henüz emin değilim" gibi temkinli cümlelerin arkasına saklanırız. Dilimiz mesafeli sınırlar çizmeye çalışsa da, kalbimiz ve kriz anlarındaki reflekslerimiz asla yalan söylemez. Bir tartışmanın ya da belirsizliğin ortasında, ulaşamama ve kaybetme korkusuyla arka arkaya çalan onlarca telefon, o anki panik ve sitem; aslında zihnin henüz itiraf edemediği o derin bağın en çıplak kanıtıdır. Bazen insan kendi hissettiği sevginin büyüklüğünü bile ancak o sarsıntılı anlarda fark eder. İletişimin nasıl son bulduğunu ya da nasıl sürdürülebilir kılındığını düşünürsek; iki farklı insanın birbirini tanıma ve anlama süreci dışarıdan ne kadar kolay görünse de aslında oldukça zahmetlidir. Bazen ne yazık ki kendimizi bile tam olarak anlayamadığımız, kendi iç sesimizde kaybolduğumuz zamanlar olabiliyor. Haliyle, sıfırdan tanımaya başladığınız, dünyasını öğrenmeye çalıştığınız bir insanla aynı taraftan bakabilmek her zaman kolay değildir. Fakat bu zorluk iki taraf için de geçerlidir. Çünkü insan, karşısındakini anlamaya çalışırken aslında kendi yaralarıyla da yüzleşmek zorunda kalır. Karşımızdaki kişinin öfkesi ya da sessizliği, çoğu zaman bizim içimizdeki kapanmamış eski kapıları tetikler. İlişkilerin o en zorlu virajı da tam olarak burada başlar: Kendi haklılığımızın konforlu alanından çıkıp, "Acaba o şu an içeride ne yaşıyor?" diyebilme cesaretini gösterebilmekte. Çünkü ilişkileri en çok yoran şeylerden biri de zihnimizin sürekli bir "kriz dedektörü" gibi çalışmasıdır. Karşımızdaki insanın en doğal yorgunluğunu, omuzlarındaki sorumlulukların ağırlığını ya da anlık bir dalgınlığını bile kendi varlığımıza yönelik bir tehdit gibi algılayıp, sürekli "Bir sorun mu var?" sorusuyla o güvenli alanı daraltabiliyoruz. Oysa gerçek duygusal güvenlik, karşımızdakine hiçbir şey açıklamak, hiçbir savunma yapmak zorunda kalmadan sadece kafasını omzumuza koyup dinlenebileceği o yargısız alanı tanımakla başlar. Bazen bir insanın sorgulanmaya değil, sadece o günkü yorgunluğunun sessizce kabul edilmesine ihtiyacı vardır. İşte ilişkileri kurtaran da tam olarak bu farkındalıktır; süreci kolaylaştırmak ve birbirine alan tanımak gerekir. Yeri gelir alttan almak, yeri gelir sessizce anlayış göstermek icap eder. Kimi zaman saatlerce konuşulup hiçbir somut sonuca varılamasa bile, sadece o insanın "dinlenildiğini ve görüldüğünü" hissetmeye ihtiyacı olabilir. Kimi zaman bir tarafın, kimi zaman da diğer tarafın fedakarlıkla omuz verdiği durumlarda bu süreç zor olsa da anlamlıdır. Çünkü taraflar birbirini tüketmek değil, gerçekten anlamak ve dayanışma odaklıdır. Aynı hedef için uğraştıkları için bu çaba bir yük gibi gelmez; aksine çıkılması zor ama başardıkça insana cesaret veren bir merdiven basamağına dönüşür. Ve her geçen gün, taraflar birbirinin ruh haritasına biraz daha aşina olur. İletişimin dalları filizlenmeye başlar. Unutmamak gerekir ki bir ilişki tıpkı bir bitki gibidir: Ne kadar çok ve doğru beslersen o kadar güzelleşir; ilgisiz bıraktığın, beslemediğin anda ise sessizce bitkinleşir ve solar. Üstelik o bitkiyi beslemek, sadece birbirimizin etrafında dönmekle değil; her iki tarafın da kendi bireysel alanını, hedeflerini ve içsel huzurunu canlı tutmasıyla mümkündür. Kendi hayatında üreten, kendi ayakları üzerinde duran ve karşısındakine hesap sormak yerine güvenle alan açan iki insan yan yana geldiğinde, ilişki bir bağımlılık değil, nefes alınan bir özgürlük alanına dönüşür. Ne yazık ki günümüzde sıkça düştüğümüz bir tuzak var: Hep karşı taraftan hareket beklemek, hiçbir şeyden memnun olmamak ve en ufak bir pürüzde şikayet bayrağını çekmek. Bu zihniyetle yaklaşıldığında iki taraf da fazlasıyla yorulur, mutlu olamaz. Ortada sürekli bir çatışma ve anlaşılamamanın yarattığı soğukluk kalır. Çünkü zihin iletişime kapalıdır. İletişimsizlik ve bunun doğurduğu öfke, iki insanın birbirini çözememesine neden olur. Oysa asıl yıkım, karşılıklı konuşamamaktan değil; yapıcı bir dille yaklaşmak yerine yıkık dökük cümlelerle birbirini yaralamayı seçmekten başlar. Gerçek bir bağ kurmak istiyorsak, önce karşımızdakinin "güvenli sığınağı" olmayı göze alabilmeliyiz. Çünkü ancak maskelerimizi indirdiğimiz, kırgınlığın ve öfkenin en yoğun olduğu anlarda bile kapıyı çarpıp gitmek yerine "Önce sen iyi ol, ben seni böyle bırakmam, iyileşmeni bekliyorum" diyebilen o sarsılmaz şefkatle birbirimizin yaralarına baktığımız yerdedir gerçek ve iyileştirici bağ. Ve belki de en önemlisi; bir insanı kaybetmek en kolayıdır, marifet fırtınanın en şiddetli anında bile geçmişin tozunu silkeleyip "temiz bir sayfa" açabilme cesaretini göstermekte ve o ele sımsıkı tutunmaya devam edebilmektedir. Yoksa elbette ki bazen tartışmalar olabilir, iki insan birbirini anlamayabilir, bazen kırgınlıklar ve yanlış anlaşılmalar olabilir; bu ilişkinin doğasında vardır, çok da normaldir. Kimse her zaman mutlu değildir ama önemli olan mutsuzluğu ve tartışmayı nasıl çözebildiğimizdir. Yani tam anlamıyla "ya devam ya tamam" diyebilmektir. Peki ya sen hangi taraftasın?

Rümeysa Kırdar Rümeysa Kırdar
Adım Rümeysa soyadım KIRDAR.İstanbul Gedik Üniversitesi Psikoloji bölümü 4.sınıf öğrencisiyim. İstanbul Gedik Üniversitesi’nde akademi bölümünün liderliğini yapmaktayım. Psychology Times Türkiye bünyesinde öğrenci köşe yazarı olarak düzenli makaleler yayımlamakta; insan psikolojisi, öz değer, duygulara saygı ve güncel psikolojik dinamikler üzerine yazılar kaleme almaktayım.Psikoloji lisans eğitimimin yanı sıra Çocuk Gelişimi ve Sağlık Yönetimi alanlarında da açık eğitim yoluyla akademik gelişimimi sürdürmekteyim.Aynı zamanda ilkokul/ortaokul öğrencilerine yönelik mentörlük çalışmaları yürütmekte ve çocukların kitap okuma alışkanlıklarını destekleyecek sosyal sorumluluk projeleri geliştirmekteyim.

Cevap Ver

Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin

Lütfen yorumunuzu giriniz!