Bazen bedenimiz bizden önce konuşur.
Başımız ağrır, omuzlarımız gerilir, geceleri uyuyamayız. Midemiz düğümlenir, kalbimiz hızlanır, nefesimiz sıkışır. Kendimizi sürekli yorgun hissederiz. Bazen de yapılan tetkiklerde belirgin bir fiziksel neden bulunmadığı hâlde bedenimiz bize bir şeylerin yolunda olmadığını hissettirmeye devam eder.
Peki bedenimiz bize ne anlatmaya çalışıyor olabilir?
İnsan yaşadığı olayları yalnızca zihninde taşımaz. Yoğun stres, kaygı, korku, üzüntü ve öfke gibi duygular bedenimizin çalışma biçimini de etkileyebilir. Çünkü zihin ve beden birbirinden bağımsız değildir; birbirleriyle sürekli iletişim hâlindedir.
Stres yalnızca zihinsel bir deneyim değildir
Stres, bedenin algıladığı bir tehdit ya da zorlanmaya karşı verdiği doğal bir yanıttır. Kısa süreli olduğunda bizi harekete geçirir ve baş etmemize yardımcı olur. Ancak stres uzun süre devam ettiğinde bedenin sürekli “tetikte” kalmasına neden olabilir.
Yoğun iş temposu, ilişki sorunları, ekonomik kaygılar, belirsizlikler, kayıplar, bakım verme yükü ya da uzun süre çözülemeyen problemler bedenimizin dinlenmesini zorlaştırabilir.
Kişi zihinsel olarak “Artık sorun yok” dese bile bedeni hâlâ tehlike varmış gibi davranabilir.
Yaşadıklarımız bedenimizde nasıl iz bırakır?
Yoğun stres sırasında kaslarımız gerilebilir. Özellikle boyun, omuz ve çene bölgesinde oluşan gerginlik zamanla ağrı ve rahatsızlık hissine katkıda bulunabilir.
Stres uyku düzenimizi de etkileyebilir. Uyku bozulduğunda ise yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve duygusal hassasiyet artabilir. Böylece bir döngü oluşur: Stres uykumuzu bozar, uykusuzluk stresle baş etmemizi zorlaştırır ve artan stres yeniden uykumuzu etkiler.
Sindirim sistemi de stresle yakından ilişkilidir. Kaygılandığımızda midemizin düğümlenmesi, iştahımızın değişmesi veya sindirim sistemimizde farklılıklar yaşanması bunun günlük hayattaki örneklerindendir.
Beyin ile sindirim sistemi arasında çift yönlü güçlü bir iletişim vardır. Bu nedenle ruhsal durumumuz bedenimizi, bedenimizin durumu da ruhsal hâlimizi etkileyebilir.
Bazen “iyiyim” derken bedenimiz başka bir şey söyler
Hepimiz duygularımızı aynı şekilde yaşamayız. Bazılarımız konuşur, ağlar, öfkelenir; bazılarımız ise yaşadıklarını içine atar ve hayatına devam eder.
“Şimdi bunun sırası değil.”
“Ben güçlü olmak zorundayım.”
“Bunu da atlatırım.”
“Geçer.”
Bu cümleler zaman zaman bizi ayakta tutabilir. Ancak sürekli olarak duygularımızı ertelemek, yaşadığımız yükün ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Bazen kişi uzun süre dayanır, sorumluluklarını yerine getirir ve güçlü görünür. Fakat stresli dönem sona erdiğinde bedenindeki yorgunluğu daha yoğun hissetmeye başlayabilir.
Çünkü beden, yaşananları zihnimiz kadar kolay “geçmişte kaldı” diyerek geride bırakmayabilir.
Bedenimizi dinlemek ne demektir?
Bedenimizi dinlemek, her fiziksel belirtinin psikolojik olduğunu düşünmek değildir. Baş ağrısı, çarpıntı, mide ağrısı veya yorgunluk gibi belirtilerin pek çok fiziksel nedeni olabilir. Özellikle yeni başlayan, şiddetli, tekrarlayan ya da açıklanamayan belirtilerin mutlaka bir sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Ancak bunun yanında kendimize şu soruları da sorabiliriz:
Son zamanlarda hayatımda beni zorlayan ne var?
Yeterince dinleniyor muyum?
Uzun zamandır hangi duyguyu görmezden geliyorum?
Kendim için ne kadar alan bırakıyorum?
Bazen ihtiyacımız olan şey yalnızca daha fazla dayanmak değil; biraz yavaşlamak, sınır koymak, dinlenmek, duygularımızı fark etmek veya gerektiğinde destek almaktır.
Çünkü bedenimiz bize karşı değildir.
Bazen yalnızca taşıdığımız yükün ağırlaştığını haber verir.
Ruhun yükünü hafifletmek
Belki de kendimize sormamız gereken soru, “Bu belirtiyi nasıl susturabilirim?”den önce “Bedenim neden bu kadar yoruldu?” olmalıdır.
Çünkü bedenimiz, yaşadığımız hayatın sessiz tanığıdır. Uykusuz gecelerimizi, sürekli ertelediğimiz ihtiyaçlarımızı, söyleyemediğimiz sözleri ve “biraz daha dayanayım” dediğimiz zamanları taşır.
Bu nedenle bazen iyileşmenin ilk adımı, bedenimizi susturmaya çalışmak değil, onun sesini duymaya başlamaktır.
Kendimize zaman ayırmak, dinlenmek, duygularımızı ifade etmek, sınırlarımızı fark etmek ve gerektiğinde yardım istemek…
Bunların hiçbiri zayıflık değildir.
Çünkü insan yalnızca zihniyle değil, bedeniyle ve duygularıyla bir bütündür.
Ve bazen bedenimiz yalnızca bir belirti üretmez.
Bize durmamızı, kendimize dönmemizi ve artık kendimizi de duymamız gerektiğini hatırlatır.
Ayfer Erpolat
Uzm. Psikolog & Aile danışmanı
