Bazı insanlar kalabalıkların içinde kendini bulur. İnsanlarla konuşmak, yeni kişiler tanımak, sosyal ortamlarda bulunmak onlara enerji verir. Bazıları ise tam tersine, yalnız kaldığında yenilenir; sessizlik, kendi düşünceleri ve küçük bir sosyal çevre onlar için daha güvenlidir.
Peki ya ikisinin arasında olanlar?
Ne tamamen dışa dönük ne de tamamen içe dönük…
İşte burada “ötrovert” (otrovert) olarak adlandırılan kişilik özelliği gündeme gelir.
Ötrovert kavramı, kişinin kendisini klasik anlamda yalnızca “içe dönük” veya “dışa dönük” olarak tanımlayamamasını anlatmak için kullanılan popüler bir kavramdır. Ancak önemli bir noktayı baştan belirtmek gerekir: Ötrovert, psikolojide yerleşik ve resmi bir kişilik tipi ya da klinik tanı değildir. Daha çok insanların sosyal enerjilerinin ve davranışlarının iki uç arasında değişebileceğini anlatan bir tanımlama olarak kullanılır.
Belki de bu yüzden ötrovert kavramı birçok kişiye tanıdık gelir.
Çünkü insan psikolojisi her zaman iki kutuptan ibaret değildir.
“Ben Hangisiyim?” Sorusu
Bir gün arkadaşlarınızla saatlerce sohbet etmekten büyük keyif alırken, ertesi gün kimseyle konuşmak istemediğiniz oluyor mu?
Yeni insanlarla tanışmaktan hoşlanıyor ama sürekli sosyal olmak istemiyor musunuz?
Kalabalık bir ortama girdiğinizde önce gözlem yapıp daha sonra iletişime geçiyor olabilir misiniz?
Bazen yalnız kalmaya ihtiyaç duyuyor ama uzun süre tamamen izole olduğunuzda da kendinizi iyi hissetmiyor musunuz?
Eğer bu soruların birçoğuna “evet” diyorsanız, kendinizi yalnızca “içe dönük” veya “dışa dönük” olarak tanımlamak size yeterli gelmeyebilir.
Çünkü kişilik özellikleri birer kutu değildir.
İnsan, farklı koşullarda farklı davranabilir.
Ötrovertlerin En Dikkat Çeken Özelliği: Esneklik
Ötrovert olarak tanımlanan kişilerde dikkat çeken özelliklerden biri sosyal davranışta esneklik olabilir.
Bu kişiler gerektiğinde sosyal olabilir, gerektiğinde geri çekilebilir.
Bir toplantıda aktif biçimde konuşabilirler. Fakat toplantı sonrasında biraz yalnız kalmak isteyebilirler.
Arkadaşlarıyla dışarı çıkmaktan keyif alabilirler. Ancak aynı zamanda evde tek başına geçirilen sakin bir akşamı da değerli bulabilirler.
Bu durum çelişki değildir.
Aksine insan davranışlarının bağlama göre değişebileceğini gösterir.
Örneğin iş ortamında oldukça konuşkan olan bir kişinin evde sessiz kalmayı tercih etmesi, onun “sahte” davrandığı anlamına gelmez.
Aynı şekilde sosyal ortamlarda çok aktif olmayan bir kişinin yakın arkadaşlarıyla oldukça konuşkan olması da şaşırtıcı değildir.
İnsan, her ortamda aynı davranmak zorunda değildir.
Kalabalık Seviyor Ama Kalabalığa İhtiyaç Duymuyor
Ötrovert olarak tanımlanan kişiler sosyal ilişkilerden tamamen uzak değildir.
İnsanlarla iletişim kurabilir, sohbet edebilir, yeni kişilerle tanışabilir ve sosyal etkinliklerden keyif alabilirler.
Ancak bütün bunların sürekli olması gerekmez.
Bir başka ifadeyle mesele “insanları sevip sevmemek” değildir.
Asıl mesele, sosyal etkileşimin kişiye ne kadar ve hangi koşullarda iyi geldiğidir.
Örneğin bir ötrovert kişi bir hafta sonu arkadaşlarıyla uzun bir gün geçirebilir ve bundan büyük keyif alabilir.
Fakat ertesi gün telefonunu sessize alıp biraz yalnız kalmak isteyebilir.
Bu nedenle “Dün çok sosyaldin, bugün neden kimseyle konuşmuyorsun?” sorusu onun için anlamlı olmayabilir.
Çünkü iki davranış birbirini dışlamaz.
İlişkilerde Ötrovert Olmak
Ötrovert kişiler ilişkilerinde genellikle hem yakınlık hem de kişisel alan ihtiyacını önemseyebilir.
Çok sayıda tanıdıkları olabilir ancak gerçekten yakın hissettikleri insanların sayısı daha sınırlı olabilir.
Yüzeysel ilişkiler yerine anlamlı sohbetlerden hoşlanabilirler.
Bir ortamda herkesle konuşabilirler fakat eve döndüklerinde günün değerlendirmesini kendi iç dünyalarında yapmayı tercih edebilirler.
Bu nedenle ilişkilerde önemli ihtiyaçlardan biri denge olabilir.
Ne sürekli birlikte olmak ne de tamamen uzaklaşmak…
Yakınlık ile özgürlük arasında bir alan.
Peki Ötrovertler Kararlarını Nasıl Verir?
Burada da tek bir davranış biçiminden söz etmek mümkün değildir.
Ancak bazı kişiler karar vermeden önce hem kendi düşüncelerini hem de çevresinden gelen bilgileri değerlendirme eğiliminde olabilir.
Örneğin önemli bir karar karşısında önce kendi başına düşünüp daha sonra güvendiği birkaç kişiyle konuşabilir.
Ne yalnızca başkalarının görüşüne göre hareket eder ne de çevresindeki insanların düşüncelerini tamamen dışarıda bırakır.
Bu durum, kişinin içsel değerlendirme ile sosyal etkileşimi birlikte kullanması şeklinde düşünülebilir.
“Ötrovertim” Demek Her Şeyi Açıklar mı?
Hayır.
Bir kişiyi yalnızca “ötrovert”, “içe dönük” veya “dışa dönük” olarak tanımlamak kişinin bütün psikolojik yapısını açıklamaz.
Kişilik; yaşam deneyimleri, değerler, ilişkiler, öğrenilmiş davranışlar, çevresel koşullar ve pek çok başka faktörle birlikte şekillenir.
Üstelik bir insanın sosyal davranışı yaşam boyunca değişebilir.
Yeni bir işe başlayan biri daha sosyal olabilir.
Yoğun bir dönemden geçen biri daha fazla yalnız kalmak isteyebilir.
Yeni bir çevreye giren kişi başlangıçta sessiz kalıp zamanla daha aktif hale gelebilir.
Bu nedenle kişiliği tek bir etikete indirgemek yerine davranışlarımızın hangi koşullarda ortaya çıktığını anlamaya çalışmak daha işlevsel olabilir.
Kendimizi Tanımak Etiketlemekten Daha Değerlidir
Kendimize “Ben içe dönüğüm.”
“Ben dışa dönüğüm.”
“Ben ötrovertim.”
demek bazen kendimizi anlamamız için başlangıç noktası olabilir.
Ama asıl önemli soru şudur:
“Ben hangi koşullarda kendimi daha iyi hissediyorum?”
Kalabalıklar bana ne hissettiriyor?
Yalnız kaldığımda gerçekten dinleniyor muyum?
Hangi insanlarla birlikteyken kendim gibi hissediyorum?
Sosyal ilişkilerden sonra enerjim artıyor mu, azalıyor mu?
Kendimi ifade etmekte zorlandığım ortamlar hangileri?
Bütün bu sorular kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi güçlendirebilir.
Çünkü kendini tanımak, kendine bir etiket bulmaktan çok daha fazlasıdır.
Sonuç: İnsan Tek Bir Tanımdan İbaret Değildir
Ötrovert kavramı bize önemli bir şeyi hatırlatıyor:
İnsan davranışları siyah ve beyaz değildir.
Bir insan hem insanlarla birlikte olmaktan hoşlanabilir hem de yalnız kalmaya ihtiyaç duyabilir.
Hem konuşkan olabilir hem de bazı ortamlarda sessiz kalabilir.
Hem kalabalıkları sevebilir hem de kendi dünyasına çekilebilir.
Bütün bunlar birbirinin zıttı olmak zorunda değildir.
Belki de kendimizi anlamanın en sağlıklı yollarından biri, “Ben hangi kişilik tipiyim?” sorusundan önce “Ben kendimi hangi koşullarda daha özgür, daha dengeli ve daha gerçek hissediyorum?” sorusunu sormaktır.
Çünkü kişilik bir kutuya sığmak zorunda değildir.
İnsan değişir, gelişir, öğrenir ve farklı ortamlarda farklı yönlerini gösterebilir.
Ve belki de kendimizi tanımak, kendimize kesin bir isim vermekten çok, kendi içimizdeki farklı sesleri duyabilmeyi öğrenmektir.
Kendini tanımak, kendine bir etiket bulmak değil; kendinin farklı hâllerini kabul edebilmektir.
