Çocukluk, bireyin hayata hazırlandığı, temel ihtiyaçların yanı sıra duygusal ve sosyal becerilerin şekillendiği kritik bir dönemdir. Bu süreçte ebeveynler, çocuklarının beslenme, barınma ve güvenlik gibi gereksinimlerini karşılamanın yanı sıra onlara rehberlik eder. Ancak günümüzde ebeveynliğin doğası önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Çocuklarının üzerine sürekli tepesinde dönen bir helikopter gibi titreyen bu yeni ebeveynlik tarzı, iyi niyetli ama sonuçları tartışmalı bir miras bırakmaktadır. Araştırmacılar Foster ve arkadaşları (2017), helikopter ebeveynliği “çocukların yaşamlarına aşırı düzeyde müdahil olma ve gelişimsel olarak uygun olmayan düzeyde kontrol uygulama” olarak tanımlamaktadır. Bu yaklaşım, çocuğun kendi ayakları üzerinde durmasını geciktirmekte ve yetişkinlik hayatında beklenmedik sorunlara yol açmaktadır.
Özerklik Gelişimi ve Müdahale
Helikopter ebeveynlik, temelde sevgi ve koruma içgüdüsünden beslenir. Ebeveynler, çocuklarının her türlü zorluktan, hayal kırıklığından uzak durmasını ister. Bu uğurda ödevlerine yardımdan arkadaş seçimlerine, üniversite tercihlerinden iş başvurularına kadar hayatın her alanına müdahil olurlar. Helikopter ebeveynlik çocuğun özerklik gelişimini engelleyerek yetişkinlikte karar verme becerilerini olumsuz etkilemektedir (Padilla-Walker ve Nelson, 2012). Bisiklete binmeyi öğrenen bir çocuğun dengesini bulması için birkaç kez düşmesi nasıl doğalsa, bir gencin de sorumluluk almayı öğrenmesi için kendi kararlarının sonuçlarıyla yüzleşmesi doğaldır. Helikopter ebeveynler, çocuklarının düşmesine izin vermeyerek onları hayatın gerçeklerine karşı donanımsız bırakır.
Kırılgan Nesil ve Psikolojik Etkiler
Bu ebeveynlik tarzının en belirgin sonuçlarından biri, çocuklarda özerklik duygusunun gelişememesidir. Schiffrin ve arkadaşları (2014) tarafından yapılan araştırma, helikopter ebeveynliğin “üniversite öğrencilerinde depresyon ve kaygı düzeylerini artırdığını, yaşam doyumunu ise azalttığını” göstermektedir. Sürekli bir yetişkinin yönlendirmesine ihtiyaç duyan bireyler, kendi başlarına karar almakta zorlanır. Üniversite çağına gelmiş bir gencin hangi dersi alacağına dahi ailesiyle uzun istişareler yapması, bu bağımlılığın tipik örneklerindendir. “Kırılgan Nesil” olarak adlandırılan bu bireyler, sorun çözme becerileri gelişmediği için en ufak aksilikte paniğe kapılır ve çözüm için hemen ebeveynlerine yönelir. Var olan bu durum hayatın diğer alanlarına da yansıyabilir.
İş Hayatındaki Zorluklar
İş hayatında ise durum daha da karmaşıklaşır. Yetişkin çocuklar için iş hayatı adeta bir kültür şoku niteliğindedir. Evdeki korunaklı ortamın aksine, işyerinde hiyerarşi, rekabet ve performans baskısı vardır. İşe başladıklarında en büyük zorlukları inisiyatif alamamaktır. Kendilerine verilen görevi yerine getirirler ancak beklenmedik bir durumla karşılaştıklarında çözüm üretmekte zorlanır, sürekli amirlerine danışma ihtiyacı hissederler. Uzun vadede kariyer basamaklarını tırmanmakta zorlanır, girişimcilik ruhu ve liderlik vasıfları gelişmediği için genellikle alt veya orta kademelerde takılı kalırlar.
Özel İlişkiler ve Bağımlılık Döngüsü
Belki de en karmaşık tablo, yetişkin çocukların özel ilişkilerinde ortaya çıkar. Evlilik, iki yetişkin bireyin kendi ayakları üzerinde durarak, karşılıklı fedakârlık ve sorumluluk temelinde bir hayat kurmasını gerektirir. Ancak yetişkin çocuk, bu denkleme bir “bağımlı çocuk” olarak dahil olur. Eşinden, tıpkı ebeveyninin yaptığı gibi, sürekli ilgi, bakım ve yönlendirme bekler. En büyük çatışma kaynağı ise orijinal aileyle olan sınırların belirsizliğidir. Helikopter ebeveynliğin “yetişkin çocukların evlilik kalitesini düşürdüğünü ve aile içi çatışmaları artırdığını” ortaya koymuştur (Segrin ve ark., 2012). Yetişkin çocuk, evlendikten sonra bile duygusal ve pratik olarak ebeveynlerine bağlı kalır, her kararı onlarla istişare eder. Bu durum, eşini sürekli ikinci plana atmasına neden olur.
Sonuç
Sonuç olarak, helikopter ebeveynlik, iyi niyetli bir koruma içgüdüsünden doğsa da, çocukları yetişkin hayatına hazırlamakta başarısız olan bir yaklaşımdır. Araştırmalar, bu ebeveynlik tarzının çocuklarda özerklik gelişimini engellediğini, kaygı düzeylerini artırdığını ve yetişkinlik ilişkilerini olumsuz etkilediğini göstermektedir. Unutulmamalıdır ki ebeveynliğin nihai hedefi, çocuğu kendine yeterli, özgüvenli ve ayakları üzerinde durabilen bir birey olarak yetiştirmektir. Bu hedefe ulaşmanın yolu, sevgi dolu bir rehberlikle birlikte, çocuğa kendi deneyimlerini yaşama, hatalarından ders çıkarma fırsatı vermekten geçer. Aksi takdirde, tepemizde dönen helikopterler, yeryüzünde yürümeyi bile beceremeyen yetişkin çocuklar bırakmaktan öteye gidemez.
Kaynakça
Foster, T. W., Rice, K. G., & Foster, V. M. (2017). Parental over-involvement and psychological distress: The role of perceived parenting styles in emerging adulthood. Journal of Child and Family Studies, 26(4), 1012–1022. https://doi.org/10.1007/s10826-016-0624-5
Padilla-Walker, L. M., & Nelson, L. J. (2012). Black hawk down? Establishing helicopter parenting as a distinct construct from other forms of parental control during emerging adulthood. Journal of Adolescence, 35(5), 1177–1190. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2012.03.007
Schiffrin, H. H., Liss, M., Miles-McLean, H., Geary, K. A., Erchull, M. J., & Tashner, T. (2014). Helping or hovering? The effects of helicopter parenting on college students’ well-being. Journal of Child and Family Studies, 23(3), 548–557. https://doi.org/10.1007/s10826-013-9716-3
Segrin, C., Woszidlo, A., Givertz, M., Bauer, A., & Taylor Murphy, M. (2012). The association between overparenting, parent-child communication, and entitlement and adaptive traits in adult children. Journal of Social and Personal Relationships, 29(7), 933–952. https://doi.org/10.1177/0265407512448272
