Depresyon ve Yas: Tanımı, Benzerlik ve Ayrımları, Aralarındaki İlişki, Destek Arayışı
“Yas tutmaktan tamamen kaçınanlardan bazıları, sonunda çöker – çoğunlukla bir çeşit depresyonla” (John Bowlby, 1982, aktaran Maraş, 2014).
Depresyonun Ciddiyeti: Depresyonla Yaşayan Kişi Sayısı Yaklaşık 322 Milyondur
Depresyon kelimesi, Latince “bastırmak” anlamına gelen “deprimere” kelimesinden türemiştir (Gilbert, 2016). Depresyon; kişilerin hislerini, düşüncelerini ve deneyimlerini yapılandırmalarına bağlı olarak ortaya çıkan olumsuz farklılıklar şeklinde sunulmaktadır. Günümüzde melankoli, özellikle kayıp sonrası ortaya çıkan depresyonu ifade etmek için yaygın şekilde kullanılmaktadır (“Freud’s Mourning and Melancholia Explained”, 2016). Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayınlanan bir rapora göre depresyonla yaşayan kişi sayısı dünya genelinde yaklaşık 322 milyondur ve bu oran dünya nüfusunun yaklaşık %4,4’ünü kapsamaktadır (Friedrich, 2017).
Yasın Anlamı: Her Birey Yası Farklı Deneyimleyebilmektedir
Matem anlamına gelen yas ise ölüm veya bir felaketten doğabilmektedir (Türk Dil Kurumu [TDK], t.y.). Yas; normal yaşam algımızı veya benliğimizi bozan ya da sorgulatan iş kaybı, boşanma veya sağlık yitimi gibi çeşitli olaylara eşlik edebilir (“Grief”, 2025). Yas, her birey tarafından farklı şekillerde deneyimlenen bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Yas süreci herkes için farklılık gösterebilmekle beraber yasın süresi kişinin aldığı uzman ya da yakın çevre desteğine, duygu düzenleme ile başa çıkma becerilerine ve yaşam tarzı düzenlemelerine bağlıdır.
Freud’un Perspektifinden Benzerlikler ve Ayrımlar
Yas ile melankolinin benzerliklerine ve farklılıklarına Freud’un Yas ve Melankoli adlı makalesinde değinilmiştir. Freud’a göre her iki durumda da kişi yoğun bir üzüntü hissedebilir, dış dünyaya olan ilgisini kaybedebilir ve sevme kapasitesinde düşüş olabilirken; melankolik birey kendini eleştirir, yargılar ve değersiz hisseder. Eleştiri, yargı ve değersizlik hissine ek olarak iştah ve uyku düzeninde bozulmalar ortaya çıkabilir (Freud, 1917, aktaran Çolak & Hocaoğlu, 2021).
Depresyon ve Yas Arasındaki İlişki: Depresyon Yas Yaşayan Bireylerin Şikayetleri Arasında
Depresyon ve yas arasında farklılıklar olmasına rağmen, yasa sebep olan durumlar aynı zamanda depresyon belirtilerini de tetikleyebilir (Peña-Vargas et al., 2021). Depresyon, patolojik yas yaşayan bireylerin rapor etme eğilimi olduğu klinik şikayetler arasındadır (Enez, 2017). Ayrıca, duygu durum bozukluğu öyküsü olan (örneğin, majör depresyon) bireylerde, yas tutma yaygınlığı daha yüksektir (Szuhany et al., 2021). Bu nedenle yas ve depresyon arasındaki ilişkinin doğru anlaşılması oldukça önemlidir.
Depresyon ve Yas Sürecinde Destek Arayışı
Depresyon ve yas süreçlerinde kullanılan destek yaklaşımlarında ortaklıklar bulunmaktadır. Bu süreçlerde psikoterapiye başvurmak, aile ve arkadaşlar gibi sosyal destek ağlarından yararlanmak ve sosyal ilişkilere katılımı sürdürmek önemli bir yer tutar. Ayrıca doğru uygulamalar ile duygu düzenleme, başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi ve yaşam tarzı düzenlemelerine yönelik müdahaleler de destek stratejileri arasında yer almaktadır. Gerektiğinde profesyonel destek almak, bireyin bu süreci daha sağlıklı yönetmesine katkı sağlayabilmektedir.
Kaynakça
- Kaynakça
- Çolak, G. V., & Hocaoğlu, Ç. (2021). Kayıp ve Yas: Bir Gözden Geçirme. Kıbrıs Türk Psikiyatri Ve Psikoloji Dergisi, 3(1), 56-62. https://doi.org/10.35365/ctjpp.21.1.07
- Enez, Ö. (2017). Patolojik Yas Terapilerinin Etkinliği: Sistematik Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(4), 441-463. https://doi.org/10.18863/pgy.295017 Friedrich M. Depression Is the Leading Cause of Disability Around the World. JAMA. 2017;317(15):1517. doi:10.1001/jama.2017.3826
- Freud’s Mourning and Melancholia explained: Grief and Depression in Psychoanalysis – Nexum. (2016, March 9). https://nexumhc.com/freuds-mourning-and-melancholia-explained/
- Gilbert, P. (2016). Depresyon. KURALDIŞI YAYINCILIK EĞİTİM DANIŞMANLIK LTD ŞTİ.
- Grief. (2025, September 26). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24787-grief
- Maraş, A. (2014). Komplike Yas: Derleme ve Vaka Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 1(1), 41-59. https://doi.org/10.31682/ayna.470560
- Peña-Vargas, C., Armaiz-Peña, G., & Castro-Figueroa, E. (2021). A Biopsychosocial Approach to Grief, Depression, and the Role of Emotional Regulation. Behavioral Sciences, 11(8), 110. https://doi.org/10.3390/bs11080110
- Szuhany, K. L., Malgaroli, M., Miron, C. D., & Simon, N. M. (2021). Prolonged Grief Disorder: Course, Diagnosis, Assessment, and Treatment. Focus (American Psychiatric Publishing), 19(2), 161–172. https://doi.org/10.1176/appi.focus.20200052 Türk Dil Kurumu | Sözlük. (n.d.). https://sozluk.gov.tr/?kelime=yas
