Psikolog BulŞehrinde bir uzman

Empati- Bir Başkasının Ayakkabısında Olmak

Melis Serdar Yazar: Melis Serdar
5 dk.okuma süresi
Empati- Bir Başkasının Ayakkabısında Olmak

Empati- Bir Başkasının Ayakkabısında Olmak

Kişisel gelişim ve “kendini bil” öğretileri, dünyayı daha iyi bir yer hâline getirmek için tek başına yeterli olmadı. Günümüz insanına genel olarak baktığımızda, giderek hızlanan bir tüketim anlayışının içinde yaşadığımızı görüyoruz. Arzularımızın ve isteklerimizin mümkün olduğunca hızlı karşılanmasını bekliyor, çoğu zaman haz ve kişisel çıkarlarımızın peşinden koşuyoruz. Ancak bu döngünün belki de en düşündürücü yanı, elde ettiklerimizin kalıcı bir tatmin yaratmaması ve bizi sürekli daha fazlasını istemeye yöneltmesi. Bütün bu koşuşturmanın içinde dikkatimizi giderek kendi ihtiyaçlarımıza, beklentilerimize ve isteklerimize yöneltiyoruz. Başkalarının ne hissettiğini, ne yaşadığını veya hangi koşullar altında davranışlarını şekillendirdiğini anlamaya ayırdığımız alan ise daralabiliyor. Böylece bireysel çıkarların ön plana çıktığı, karşılıklı anlayışın giderek zayıfladığı bir yaşam biçimi ortaya çıkıyor.

İnsan, kendi dünyasının merkezinden çıkıp bir başkasının dünyasına gerçekten ne kadar yaklaşabilir? Günümüz dünyasında bireyselleşme giderek ön plana çıksa da bireylerin kurduğu empatik ilişkilerin toplumsal yaşamın şekillenmesinde önemli bir etkisi vardır. Hemen hemen herkesin hayatında olaylara başka birinin gözünden baktığı, onun deneyimlerini anlamaya çalıştığı bir an olmuştur. Bu nedenle empatinin önemini kavramadan sosyal yaşamın içinde sağlıklı ilişkiler kurabilmenin oldukça güç olduğunu düşünüyorum.

Sempati ve empati birbirine çok karıştırılan iki kavramdır. Sempati, bir başkasının yaşadığı duruma yönelik yakınlık, ilgi veya şefkat hissetmeyi ifade eder. Bu yüzden empati ile şefkat özdeşleştirildiğinde yanılgıya götürebilir. Empati, kişinin karşısındaki insanın duygularını ve bakış açılarını anlaması, bu anlayışı davranışlarına yön verecek şekilde kullanması ve kendisini zihinsel olarak bir başkasının yerine koyabilmesidir (Krznaric, 2013). Bir başka deyişle, başkasının ayakkabılarıyla yürümeye çalışabilmektir. Siyasi veya dini ayrışmalar, toplumsal tahammülsüzlükler ve yoksulluk gibi sorunların üstesinden gelebilmek, insanlar arasındaki mesafeyi azaltmak ve ortak bir anlayış geliştirebilmek için empatinin dönüştürücü gücünden beslenmeye ihtiyacımız vardır.

Bugüne kadar bize kim olduğumuzu, nasıl hissettiğimizi ve nasıl yaşamamız gerektiğini keşfetmenin en iyi yolunun kendi içimize bakmak olduğu öğretildi. Kendi iç dünyamızı anlamaya çalışırken zaman zaman dışımızda olup bitenlerle ilgilenmeyi, başkalarının deneyimlerini ve bizden farklı yaşamları fark etmeyi ihmal ettik. Oysa kendimizi keşfetmek, yalnızca kendi içimize yönelmekle sınırlı değildir. Bazen kendimizin dışına çıkabilmek, başka insanların yaşamlarına ve bakış açılarına yaklaşabilmek de kim olduğumuzu anlamanın bir parçasıdır.

Kısacası empati, başka birinin hissettiği duygu ve düşünceleri birebir hissetmek değil, onun dünyayı nasıl algıladığını ve yaşadığı deneyimleri nasıl anlamlandırdığını kavramaya çalışmaktır. Bir başkasını anlamak için onunla aynı şeyleri hissetmemiz veya aynı düşünceleri paylaşmamız gerekmez. Önemli olan, kendi bakış açımızın dışına çıkarak karşımızdaki insanın dünyasına alan açabilmektir.

Kendinize “Buradan sonra nereye gidebilirim?” diye sormaktansa “Bundan sonra kendimi kimin yerine koyabilirim?” diye arayışta olmaktır.

Empati insanın hayatına hangi noktalarda yardımcı olur?

  • İnsan ilişkilerini düzenler.
  • Arkadaşlıklarımızı derinleştirir ve arkadaş edinmemize destek olur.
  • Gizli kalacak sorunları ve farklı bakış açıları görmemize olanak tanır.
  • Kendi varsayımlarımız ve ön yargılarımızı sorgulamamıza neden olur.
  • Hayatımızdaki öncelikleri belirlemede etkisi olur.

Aslında, empati bize çıkarlarımızın başkasının çıkarı olmadığını, bizim gereksinimimizin herkesin gereksinimi olmadığını ve uzlaşmanın önemli olduğunu gösterir. Bu noktada empati, hayatımızdaki sürekli değişip gelişen bir yoldur ve sınırlarımızı zorlar. Yeni deneyimler ve bakış açıları edinmemizi destekler. Bu sayede empatinin bir kotası olmadığını, empati potansiyelinin geliştirilebileceğini görebiliyoruz.

Empati becerilerimizi nasıl geliştirebiliriz?

Empati kurma kapasitemiz, içinde bulunduğumuz koşullara ve duygusal durumumuza bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Stresli olduğumuzda, acele ettiğimizde veya zihnimiz başka düşüncelerle meşgulken karşımızdaki insanın duygularını ve ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanabiliriz. Benzer şekilde, mutlu olduğumuz zamanlarda ya da yakınlarımızla iletişim kurarken empati geliştirmek daha kolay olabilirken, hiç tanımadığımız veya kendimizden farklı gördüğümüz insanları anlamak daha fazla çaba gerektirebilir. Ancak bu durum, empatinin yalnızca koşulların elinde olan bir beceri olduğu anlamına gelmez. Aksine, farkındalığımızı artırarak, önyargılarımızı sorgulayarak ve başkalarını gerçekten dinlemeye zaman ayırarak empati kurma becerimizi geliştirebiliriz.

  • Ön yargısız dinlemek: Karşımızdaki kişiyi yargılamadan, söyleyeceklerini anlamaya odaklanarak dinlemek.
  • Duygulara odaklanmak: Anlatılanların ardındaki duyguları fark etmeye çalışmak.
  • İhtiyaçları anlamak: Kişinin davranışlarının ve duygularının ardında hangi ihtiyaçların bulunabileceğini düşünmek.
  • İletişim kurmak: Anlamadığımız noktaları sorular sorarak açıklığa kavuşturmak ve karşılıklı anlayış geliştirmek.
  • Empatik ilgi göstermek: Karşımızdaki kişinin yaşadıklarına kayıtsız kalmamak ve ihtiyaç duyduğunda destek sunabilmek.

Belki de dünyayı daha iyi bir yer hâline getirmek için her zaman daha fazlasını elde etmeye, daha fazlasını başarmaya veya kendimizi daha iyi tanımaya çalışmamız gerekmiyordur. Bazen yapabileceğimiz en anlamlı şey, kendi dünyamızın dışına çıkıp başka bir insanın dünyasını anlamaya çalışmaktır. Çünkü insan, yalnızca kendisini keşfederek değil, başkalarını anlamayı öğrenerek de gelişir.

Kaynakça

  • Roman Krznaric- Bir Devrimin Kitabi Empati
Melis Serdar Melis Serdar
TED Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü’nden mezun oldum. Eğitim sürecimde edindiğim teorik bilgileri staj ve çeşitli eğitimlerle destekleyerek psikolojik danışma alanında çok yönlü bir bakış açısı geliştirdim. IB eğitim felsefesi doğrultusunda, bireylerin öğrenme ve gelişim süreçlerine yönelik küresel ve bütüncül bir yaklaşım benimsedim. Etik ilkelere bağlı, gelişime açık ve bireylerin sosyal, duygusal ve akademik gelişimlerine katkı sağlamayı hedefleyen bir psikolojik danışman olarak profesyonel kariyerime devam etmekteyim.
Psikolog Rehberi Psikolojik Danışman · Online

Cevap Ver

Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin

Lütfen yorumunuzu giriniz!