ne varsa eskilerde var
Gelecekte ne olmak, nerede durmak istediğimizi zihnimizde sürekli tartar dururuz. Zihnimizi adeta bir ağ gibi saran bu düşünceler, bizi o kadar yoğun bir biçimde meşgul eder ki içinde nefes aldığımız "şu anı" tamamen unuturuz. Oysa yaşamın yalın bir kuralı vardır: Bugün yaşadıklarımız, attığımız her bir adım, gelecekte hayal ettiğimiz o büyük tabloyu inşa etmemiz için yürümemiz gereken tek gerçek yoldur. Fakat sabırsız insan doğası, bu doğal ve zaman isteyen yoldan yürümek yerine, geleceğe varmanın hep daha kestirme, daha zahmetsiz yollarını arar.
Tuhaf olan şudur ki; çoğu zaman gelecekte özlemini duyduğumuz, zamanında gece gündüz hayalini kurduğumuz şeyleri tam da şu an yaşıyoruzdur. Ne var ki bunları yaşarken fark etmeyiz bile. Çünkü insan zihni, ulaştığı her arzuyu hızla kabullenir ve sıradanlaştırır. Bir hayalimizi gerçekleştirdiğimiz an, o başarı ya da kazanım zihnin gözünde "tamamlanmış bir görev" haline gelir ve vakit kaybetmeden yeni bir hayal kurmaya koyuluruz. Başarılan şeyin tadını çıkarmak, durup bir soluklanmak yerine gözümüzü hemen bir sonraki hedefe dikeriz. Bu durum, kendi kendini sürekli besleyen ve bitmek bilmeyen zihinsel bir döngüdür. İnsan bu bitmek bilmeyen döngüden ancak kendi öz farkındalığıyla sıyrılabilir. Dışarıdan birinin gelip bize "dur" demesi ya da hayatın aniden bir fren yapması bu akışı durdurmaya yetmez. Döngü, bir başkasının müdahalesiyle değil, ancak kendimizin bu koşuşturmacadan sıyrılmak istemesiyle ve bilinçli bir kararla kırılır. Zira modern yaşamın ve doyumsuz zihnin en büyük tuzaklarından biri, arzularımızın önüne ısrarla eklediğimiz o tek kelimede gizlidir: "Daha". Daha iyisi, daha güzeli, daha başarılısı, daha mükemmeli... Bitmek bilmeyen bir doyumsuzluk hissiyle bütün isteklerimizin önüne bir "daha" ekleriz. Ve hemen ardından onun peşine düşer, onu aramaya koyuluruz. Onu bulduğumuzda ise durup elimizdekine sarılmak yerine, zincire bir "daha" daha ekleriz. Bu döngü hiç aksamadan böylece devam eder gider. Oysa belki de her şeyin bir "daha"sı olmak zorunda değildir. Belki de hayat, mükemmeli kovalamaktan ziyade olanı kucaklama ve anlamlandırma sanatıdır. Elimizde olanları sırf zihnimizdeki o soyut "daha" uğruna görmezden gelmek yerine, ne kadar değerli olduklarının farkına varmalıyız. Bugün sahip olduğumuz imkânlara, ilişkilere ve birikimlere nasıl bir çaba göstererek, hangi yollardan geçerek ulaştığımızı unuttuğumuzda, içinde bulunduğumuz zenginliği de göremez hale geliriz.
Her yeni durum, aslında içinde eskinin bir parçasını, bir izini barındırır. Kimi zaman hayatımıza giren yeni şeyleri sırf içinde o eski ve tanıdık parçayı taşıdığı için kabul eder, hatta yeninin getirdiği tüm zorluklara sadece o tanıdık his uğruna katlanırız. Halbuki elimizdeki eskinin, halihazırda sahip olduğumuzun değerini zamanında ve olduğu gibi bilsek; aynı duyguyu, aynı huzuru yeninin karmaşası içinde aramakla vakit ve enerji kaybetmeyiz. Hayatın uzun aramalar sonucunda bize buldurduğu birçok kıymetli değer, aslında çok öncesinde, belki de sessizce ve zahmetsizce önümüze serilmiştir. Elimizdekilerin kıymetini zamanında bilirsek, kıymetli olan şey kıymetini ve ışıltısını hiçbir zaman yitirmez.
Yüzyılların süzgecinden geçip günümüze ulaşan atasözleri de tam olarak bu insanlık hallerinden doğmuştur. İnsanların durup dururken "Ne varsa eskilerde var" demesi ya da "Gelen gideni aratır" siteminde bulunması tesadüf değildir. Şüphesiz bu köklü sözlerin arkasında derin bir özlem olduğu kadar, tanıdık olana duyulan alışkanlık da vardır. Ancak alışkanlık deyip geçmemek gerekir; çünkü bir şeyin alışkanlığa dönüşebilmesi, zihnimizde ve kalbimizde bir rutin halini alabilmesi için insanın önce onu çok sevmesi ve benimsemesi şarttır.
İnsan sevmediği, benimsemediği hiçbir duruma uzun süre katlanamaz. Bir nesnenin, bir mekânın ya da bir insanın hayatımızda bir rutine dönüşmesi, onunla aramızda kurduğumuz o sessiz sevgi bağının bir kanıtıdır. Bu sevgi bağı, yaşamımıza ritim, güven ve anlam katar.
Sonuç olarak; geleceğin belirsiz ışığına gözlerimizi dikip koşarken, ayaklarımızın bastığı toprağı ve bastığımız yerdeki güzellikleri görmezden gelmemeliyiz. Gelecek, bugünün samimiyetiyle ve elimizdekilerin kıymetiyle şekillenir. Aradığımız huzur ve tatmin duygusu, hep bir adım ötedeki "daha"larda değil; şu an sahip olduğumuz emeklerde, sevgiyle ördüğümüz alışkanlıklarda ve eskimeyen değerlerimizde gizlidir. Bir sonraki hayale koşmadan önce durup elimizdekilere şükranla bakabilmek, bu bitmeyen döngüden çıkışın ilk ve en güçlü adımıdır. Çünkü gerçek zenginlik, geleceğin henüz gerçekleşmemiş belirsiz vaatlerinde değil; bugünün bize cömertçe sunduğu mütevazı ama bir o kadar gerçek anlarında saklıdır. Yaşamın ritmini yakalamak ve kendi hikâyemize hakkıyla sahip çıkmak, ancak "şimdi"ye sımsıkı sarıldığımızda ve varlığımızı hissettiğimizde mümkün hale gelir.
