Kendin Olarak Var Olabilmek: Bir Özferdeleşme Hikayesi
Kendin Olarak Var Olabilmek: Bir Özferdeleşme Hikayesi
Bir başkasına gerçekten, tüm çıplaklığımızla temas edebilmek için önce kendimizle, en karanlık odalarımızla yüzleşmemiz neden gerekir? Varlığımızı kabul etmek ve iyisiyle kötüsüyle yüzleşmek neden önemlidir? İnsanoğlu tarih boyunca bu soruların cevabını aramıştır ve aramaya da varlığını sürdürdüğü sürece devam edecektir. Bu soruların cevapları hemen bulunmaz. Deneyim, öğrenme, keşif ve biraz da istek gereklidir.
Gölge yanlarımız, topluma karşı büründüğümüz maskelerimiz, sorumluluklarımız, arzularımız... Benliğimiz gerçekten neyi istiyor bu hayattan? İyi bir statü, iyi bir gelir mi? Yoksa ışığıyla etrafını aydınlatıp geleceğe faydalı olmak mı? Bu ikilemler arasında yolumuzu bulmaya çalışıyoruz.
Çoğu zaman hayat o kadar çok yorar ki bizleri, iç sesimizle dertleşmeyi unuturuz. Sadece toplumun algısı ve bizden beklenenleri gerçekleştirmek için yaşarız. Toplumun önümüze sunduğu "İşini iyi yapmalısın.", "Bu ödevi gününde yetiştirmelisin.", "Bu sınavdan yüksek not almalısın." gibi fısıltılardan özümüzün ihtiyacını unuturuz. Bu parıltılı lüks şablonlar gerçekleştiğinde yetinmek yerine hep daha iyisi için çabalarız. Bu durum da bizleri bitmek tükenmek bilmeyen bir yarışın içine dahil eder. Bu yarışta bizlere mevki, makam, iş, eğitim, para gibi piyonlar da eşlik eder. Yalnız unutulmamalıdır ki bu piyonlar bitince elde gene şah olarak arzumuz ve iç sesimiz kalır. İç sesimizin isteğinden uzaklaştıkça yarışı kazansak bile tatmin olamayız. Sadece kazandığımızı zannederiz. Ardından hayatın son basamaklarına merdiven dayarız ve içsel oluşumumuzu gerçekleştiremeden toprak karşılar bizleri...
Oysa o son basamağa gelmeden uyanmak, bitmek bilmeyen yarışa dur demek her zaman mümkündür. Satrancı devirmeden, sadece bizden istenenleri değil, kendi isteklerimizin sesini de duyarak içsel oluşumumuzu destekleyebiliriz. Özferdeleşme tam da bu yarışa dur dediğimiz anda başlar. Kendini baştan aşağı var edebilmek ciddi bir uyanışla mümkündür. Örneğin; bir gün aynanın karşısında durur ve yüzündeki o ağırlaşmış maskeye uzun uzun bakarsın. O güne dek kazandığın tüm piyonlar; unvanlar, diplomalar, banka hesapları veya başkalarının takdir dolu bakışları, içindeki o dipsiz boşluğu doldurmaya yetmez olmuştur. Artık "başarılı" görünmekten yorulmuş, "sahici" olmanın açlığını çekmeye başlamışsındır. Toplumun sağır edici fısıltıları yavaş yavaş susarken, yıllarca bastırdığın o şahın sesi nihayet yankılanmaya başlar.
Bu ses, sana hep gündüz olan çiçekli bir bahçe sunmaz. Ayağının takıldığı, gecenin de olduğu, çamurdan bata çıka zor yürüdüğün bir yolun da var olduğunu ama bu yolun sonunda "kendine sarılabildiğin" bir gerçeklik vadeder. Kendin olarak var olabilmek, ilk paragrafta sorduğumuz o karanlık odalara elinde titreyen bir mumla girmeyi göze alıp, yeri geldiğinde kendine itiraf ettiğin gerçekleri yüzüne vurmayı gerektirir. O odada kusurlarımız, yetersizlik hislerimiz, onaylanmama korkularımız ve yıllarca halının altına süpürdüğümüz gölgelerimiz bizi bekler. Sevilmek uğruna kendimizden kestiğimiz, sakladığımız her parçamız oradadır. Kendimizi kabul ettirmek için fedakarlık yaptığımız isteklerimiz, kararlarımız, söylemekten çekindiğimiz eleştirilerimiz vardır. Varlığımızı iyisiyle kötüsüyle kabul etmek, o karanlığa bakıp "Bu da benim ve bundan utanmıyorum" diyebilmektir.
Bu farkındalığa erişmek bizi biz yapandır. Kendi içindeki nihai savaşı bitirip maskelerini indiren bir insan, dünyaya yeni gelmiş bir bebek gibi saygıyla bakar. Artık ilişkilerinde (iş, aşk, mevki, arkadaşlık, ortaklık, ekip yoldaşlığı...) bir piyon gibi kullanılmaktan veya karşısındakini bir piyon gibi yönetmekten vazgeçer. Çünkü kendi varlığını kabul eden biri, başkasının varlığına da saygı duyar. O kişiyi de çabuk özümser ve bu oluşumla insanlığa objektif bir fayda sunmaya çalışır.
Yazının en başında sorduğumuz "Bir başkasını gerçekten anlayabilmek için neden kendimizle yüzleşmeliyiz?" sorusunun tam cevabı işte bu derin kabullenmede saklıdır. Kabullenme, durduk yere içselleştirebileceğimiz bir olgu değil; aksine kendimizi tanıdıkça, potansiyelimizi gerçekleştirdikçe oluşan doğal bir süreçtir. Kendi sürecinden korkmayan, kendini tanıyan, her şeyiyle kabullenen, eksikliğini (kusurunu) şefkatle kucaklayan biri, karşısındaki kişiden onu tamamlamasını beklemez. Ona eksikliğini tamamlayan bir elmanın yarısı gibi bakmaz. Onu bambaşka bir birey olarak tanımlar ve farklılıklarına saygı duyar.
Bu saygı, ancak kendiyle aynı derin süreçten geçen bir insanın sunabileceği bir olgunluktur. İki birey kendilerine yük olmak ya da tamamlanmak için birbirlerine yaslanmaz; kökleri toprağa sağlam basan iki ayrı varlık gibi hayata farklı bakış açıları sunarlar. Aynı güneş ışığından, aynı gökyüzünden faydalanırlar; sadece hayata baktıkları gözlükleri farklıdır. Bu da insan iletişiminde kişiyi zenginleştiren, besleyen bir durumdur.
Kendi olarak var olabilen birey, kalabalıkların verdiği sıfatlarla yetinmez. Kendini manevi anlamda da geliştirmeye, büyütmeye çalışır. Bu büyüme, sağlıklı bir yetişkinin tamamlaması gereken bir evredir. Bu evrede, topluma yaranmak yerine kendi ruhunun dengesini bulmaya çalışır. Kendi sevdiği alanları fark eder, sevmediği davranışlarını tanır ve belki de düzeltmek için disiplinli bir şekilde emek verir. Hayat, satranç tahtasında yutulmaktan korktuğumuz hamlelerden ibaret değildir. Her hamlenin hissedildiği ve kendi gözlüğünle yorumladığın bir akıştır.
Zamanı geldiğinde insan olmak; son basamağına yaslandığımız o hayat merdiveninden geriye dönüp baktığımızda, yaşadığımız tüm durum ve olaylara karşı ilmek ilmek işlediğimiz o sahici "benliğimizi" gururla izleyebilmektir.
Kaynakça
- Kaynakça:
- Jung, C. G. (1997). Keşfedilmemiş Benlik. (Çev. Barış İlhan). İlhan Yayınevi.
- Winnicott, D. W. (1998). Oyun ve Gerçeklik. (Çev. Tuncay Birkan). Metis Yayınları.
- Fromm, E. (1995). Sevme Sanatı. (Çev. Yurdanur Salman). Payel Yayınları.
- Bowen, M. (1978). Family Therapy in Clinical Practice. Jason Aronson.
- Yalom, I. D. (1999). Varoluşçu Psikoterapi. (Çev. Zeliha İyidoğan Babayiğit). Kabalcı Yayınevi.


