İlişkilerde yaşanan çatışmalar çoğu zaman yalnızca iki birey arasındaki etkileşimlerle sınırlı kalmamaktadır. Günümüz yaşam koşullarında bireylerin maruz kaldığı yoğun stres faktörleri, ilişki içerisinde bulundukları partnerle olan iletişim ve duygusal paylaşımları da önemli ölçüde etkileyebilmektedir. İş yaşamına bağlı baskılar, ekonomik belirsizlikler ve günlük yaşamın hızına uyum sağlama çabası bireylerin duygusal düzenleme kapasitelerini zorlayarak ilişkide daha tepkisel tutumlar sergilemelerine neden olabilmektedir.
Günlük yaşamda bireyleri strese sürükleyebilecek çok sayıda içsel ve dışsal etkenle karşılaşılmaktadır. Bu stres yalnızca bireyin iç dünyasıyla sınırlı kalmamakta, ilişki içerisinde bulunduğu partnere de yansıyabilmektedir. Zihin doluyken anda kalmak ve karşımızdakine alan açmak giderek zorlaşıyor ve bu durum da duygusal yakınlığı zayıflatabiliyor.
Bazı durumlarda ise stres dışsal bir etkene bağlı olmaksızın ilişkinin kendisinden kaynaklanabiliyor. Partnerden ya da ilişkiden beklentilerin mevcut gerçeklikle uyuşmaması içsel bir gerilim döngüsünü tetikleyebilir ve bu durum ilişkide doyumsuzluğa neden olabilir. Bu noktada bireyler çoğu zaman farkında olmadan otomatik tepkiler ile hareket edebilmekte. İlişkisel bağlamda otomatik tepkiler sıklıkla geçmiş ilişki deneyimleri ve bağlanma örüntüleri tarafından şekillendirilmektedir (Shaver & Mikulincer, 2014). Bu örüntüler, bireyin mevcut ilişki bağlamını geçmiş temsiller üzerinden yorumlamasına yol açarak durumun gerçekçi biçimde değerlendirilmesini zorlaştırabilmekte ve çatışma döngülerinin sürmesine neden olabilmektedir.
İlişkilerde Mindfulness ve Duygusal Düzenleme
Peki, çiftler için ilişkideki stres düzeyini azaltabilmek mümkün müdür? Mindfulness temelli farkındalığın ilişkisel süreçler üzerindeki etkisi özellikle duygusal düzenleme ve kişilerarası duyarlılık bağlamında ele alınabilir. Barnes ve arkadaşları (2007), mindfulness düzeyi yüksek bireylerin romantik ilişkilerde karşılaşılan stresörlere karşı daha az reaktif tepkiler verdiklerini ve daha yüksek düzeyde duygusal düzenleme sergilediklerini ortaya koymuştur.
Mindfulness, bireyin yaşadığı içsel deneyimi bastırmak ya da değiştirmek yerine fark etmesini ve kabul etmesini sağlar. Bu süreç, ilişkide karşı tarafın deneyiminin daha doğru biçimde algılanmasını ve kişilerarası iletişimin daha işlevsel bir şekilde sürdürülmesini mümkün kılabilir.
Empati ve Duygusal Yakınlık Üzerindeki Etkiler
Mindfulness uygulamalarının ilişkiyi destekleyici tepkileri artırmasının diğer olası mekanizmaları empati ve duygusal yakınlık düzeyindeki artış olarak ele alınmaktadır. Mindfulness uygulamalarının bireyin yalnızca kendi içsel deneyimini değil partnerinin duygusal durumuna yönelik duyarlılığını da artırdığı ve bunun kişilerarası deneyim kalitesini güçlendirdiği ileri sürülmektedir (Karremans et al., 2017).
Mindfulness ilişkilerde sihirli bir çözüm sunmamakla birlikte, bireyin hem kendisiyle hem de partneriyle daha bilinçli, dengeli ve şefkatli bir temas kurmasını destekleyen önemli bir psikolojik kaynak olarak değerlendirilebilir. Mindfulness, çatışmaları ortadan kaldırmaktan ziyade bireyin bu çatışmalarla nasıl temas kurduğunu dönüştüren bir farkındalık pratiği olarak ele alınmalıdır. Mindfulness bu yönüyle sağlıklı ve sürdürülebilir romantik ilişkilerin desteklenmesinde koruyucu ve güçlendirici bir faktör olarak değerlendirilebilir.
Kaynakça
Barnes, S., Brown, K. W., Krusemark, E., Campbell, W. K., & Rogge, R. D. (2007). The role of mindfulness in romantic relationship satisfaction and responses to relationship stress. Journal of Marital and Family Therapy, 33(4), 482–500. Karremans, J. C., Schellekens, M. P. J., & Kappen, G. (2017). Bridging the sciences of mindfulness and romantic relationships. Personality and Social Psychology Review, 21(1), 29–49. Shaver, P. R., & Mikulincer, M. (2014). Adult attachment and emotion regulation. In J. J. Gross (Ed.), Handbook of emotion regulation (2nd ed., pp. 237–250). The Guilford Press.
