Doğum sonrası dönem, birçok anne için hem duygusal hem fiziksel açıdan yoğun bir değişim dönemidir. Mutluluk ve heyecan dolu bu deneyim, aynı zamanda uykusuzluk, hormonal değişimler ve yeni bir sorumlulukla birlikte stresi de beraberinde getirebilmektedir. Bazı anneler bu sürece alışmakta zorlanabilmekte ve doğum sonrası depresyon (postpartum) yaşayabilmektedir. Sanılanın aksine düşünüldüğünden daha yaygın bir durumdur ve bu durum annenin suçu asla değildir; anlaşılması gereken bir ruh sağlığı durumudur.

Bu yazının amacı doğum sonrası depresyonun ne olduğunu, belirtilerini ve risk faktörlerini sade bir dil ile açıklamak ve farkındalık oluşturmaktır.

Doğum Sonrası Depresyon Nedir?

Doğum sonrası depresyon, annelik rolünü yerine getirmeyi ve bebekle bağ kurmayı zorlaştırabilen; doğumdan sonraki ilk 3 ayda sıklıkla görülen, annenin duygu durumunda uzun süreli bir çöküş, kaygı ve tükenmişlik hissi ile seyreden bir durumdur.

Doğum sonrasındaki dönemde kadınların duygulanımında dalgalanmalar meydana gelmekte, bu durum sıklıkla görülüp “annelik hüznü” olarak geçmektedir. Bu durum genellikle doğum sonrası depresyon ile karıştırılmaktadır. Hafif seyirli olan bu doğum sonrası hüzün genelde herhangi bir tedavi gerektirmez ve kendiliğinden geçer.

Doğum sonrası depresyonda ise aşağıdaki belirtiler 2 haftadan uzun sürmekte olup ruh sağlığı alanında bir uzmandan destek alınması önerilmektedir.

Doğum Sonrası Depresyon Belirtileri

• Ağlama hissi

• Bebek ile bağ kuramama

• Annenin bebeğe bakmak istememesi

• Bebeğe yetememe hissi

• Kendini suçlama (iyi bir anne olamama hissi)

• Eskiden keyif alınan aktivitelerden keyif alamama

• Aşırı uyuma ya da uyuyamama

• Aile ve arkadaş ilişkilerinden kaçınma

• Bebeğe ya da eşe karşı ilgisizlik

• Devam eden hüzün ve mutsuzluk durumu

• Dikkat eksikliği

• Karar almada zorluk çekme

• Bebeğe veya kendisine zarar verecek düşünceler ve eylemler (acil yardım gerektirir.)

• Ağlama krizleri

• İntihar düşüncesi ve intihar girişimleri (acil yardım gerektirir.)

• Kişisel bakımına dikkat etmemek

Risk Faktörleri

Her anne bu durumu yaşayabilir; ancak bazı koşullar doğum sonrası depresyon riskini artırabilmektedir.

Doğumdan sonra düşen hormon seviyeleri, yeterince dinlenememe, daha önce depresyon geçirmiş olma, eşten yeterli desteği alamama, planlanmamış bir gebelik olması, ilk defa anne olmak, bebeğin özel gereksinimi olması, bebeğin düşük kilo ile doğması, bebeğin zor bir mizaca sahip olması, doğum sonrası bedende yaşanan değişiklikler, çevreden gelen eleştiriler, sosyal beklentiler ve ekonomik nedenler doğum sonrası depresyonunun nedenleri ya da tetikleyicileri olabilmektedir.

Neler Fayda Sağlıyor?

• Annenin çevresinden sosyal destek alması

• Bebeğin bakımının yalnızca anneye bırakılmaması

• Annenin kendisine vakit ayırabileceği alanların oluşturulması

• Psikolojik destek almak

Bu destekler doğum sonrası dönemde annelere oldukça fayda sağlamaktadır. Bu destek mekanizmaları ile annenin doğum sonrası depresyona girme riski azalabilmekte olup, uygun profesyonel yardımla doğum sonrası depresyon yaşayan kişilere etkili şekilde yardımcı olunabilmektedir.

Tedavi

• Destek gruplarına katılmak

• Terapi almak

• Gerekli görüldüğünde doğum sonrası ilaç tedavisi

Doğum sonrası depresyon profesyonel destekle tedavi edilebilir bir durumdur.

Yalnız Değilsin

Doğum sonrası depresyon, sanılanın aksine oldukça yaygın bir durumdur. Bu durumun “kötü bir anne olmak” ile hiçbir ilgisi yoktur. Tamamen biyolojik ve psikolojik bir süreçtir ve birçok kadın tarafından deneyimlenmektedir.

Psikolojik destek alarak bu sürecin sağlıklı bir şekilde atlatılması mümkündür.

Kaynakça

Amen, D. G., M.D., & Routh, L. C. (2003). Healing Anxiety and Depression (1. bs.). Penguin Group.
Erdem, Ö., ve ark. (2009). Doğum Sonrası Hüzün ve Doğum Sonrası Depresyon. Konuralp Medical Journal, 1(1), 32–37.
Şentürk, V. (2008). Gebelik ve Doğum Sonrası Dönemde Sık Görülen Ruhsal Bozukluklar. Kriz Dergisi, 16(1), 25–34. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000270
Yüksel, N. (2000). Birinci Basamakta Depresyon Tanı ve Tedavi (1. bs.). Çizgi Tıp Yayınevi.