‘Çocuğunuz Ne İzliyorsa Onu Öğreniyor’
Özellikle 0-3 yaş arası erken çocukluk döneminde çocuklar bilgiyi sözelden ziyade rol model aracılığıyla alır. Çocukların geliştirecekleri davranış örüntüleri üzerinde izledikleri içeriklerin önemli ölçüde etkisi vardır. Çoğu davranış öğrenildiği için çocukların olumsuz uyaranlara birkaç kez maruz kalması bile o davranışı öğrenmesi için yeterli olur. Son dönemlerde sıkça karşılaştığımız davranış problemlerinin altında şiddet içeren ve uygunsuz davranışlardan oluşan içerikler yatmaktadır. İleriki dönemlerde bu tür içeriklere erken çocukluk döneminden itibaren maruz kalmaya başlayan çocuklarda saldırgan davranış biçimlerini görmemiz muhtemeldir.
‘Çocuklar Gerçek ve Kurgu Ayrımını Yapamaz’
Erken çocukluk döneminde çocukların beyin gelişimi tamamlanmadığı için maruz kalınan içeriklerde çocuk, gerçek-kurgu ayrımını yapamaz. Aynı şekilde çocukların sosyal duygusal gelişimleri de tamamlanmadığı için olumsuz ve şiddet ögeleri içeren içeriklere maruziyet, çocukların gelişimsel süreçlerine sanıldığından daha ciddi etkiler bırakır. 0-6 yaş arası çocuklar maruz kalacakları içerikleri filtreleyemezler. Aile içerisinde tablet, telefon ve bilgisayar gibi araçların kullanımı yaygınsa, içerikler kontrol edilmediği takdirde çocuğun olumsuz uyaranlara maruz kalma olasılığı oldukça yüksektir. Sürekli şiddet ögeleri içeren, uygunsuz davranışların yer aldığı ve gelişimlerine uygun olmayan içeriklere maruz kalan çocuklar uzun vadede davranış problemleri ile karşı karşıya kalabilirler.
‘Çocukların İzlediği İçeriklerin Kontrolü Kritiktir’
Toplumda çok yaygın bir manzara üzerinden ilerleyeceğim. Sosyal yaşam alanlarında elinde tabletini veya telefonunu izleyen çocuklar uyumlu ve sorunsuz olarak nitelendiriliyor. Oysaki bir köşede sessizce maruz kalınan içerikler, ilerleyen süreçlerde ses getirecek sorunlara yol açıyor. Uzun saatler veya kısa süreli fakat sık maruz kalınan dijital içerikler, çocuklarda bağımlılık başta olmak üzere çeşitli problemlere yol açıyor. Ebeveynler güncel olarak ekran süresini yönetmeyle mücadele ediyor fakat en önemlisi içeriklerin kontrolüdür. Sağlıklı görünen içeriklerin bile çocuklara sunumu, gelişimlerine uygun olmayabiliyor.
‘Kontrolsüz İçeriklere Maruz Kalan Çocuklarda Oluşabilecek Problemler’
Çocukların gelişimine uygun olmayan içeriklerin en tehlikelisi şiddet ve cinsel ögeler içeren içeriklerdir. Çocukların bu içeriklere kontrol dışı maruz kalması, şiddet ve cinsel içerikli olumsuz davranış kalıplarını normalleştirmesini sağlar. Özellikle şiddet içerikli uyaranlara maruz kalan çocuklar, saldırgan davranış örüntüleri sergileyeceği için erken çocukluktan itibaren sosyal dışlanma ile mücadele etmek zorunda kalabilir. Öğretmeni tarafından sıkça uyarı alan bu tip öğrencilerin sosyal etkileşimleri kısıtlı hale gelir. Aynı şekilde cinsel içerikli uyaranlara maruz kalan çocuklar, mahremiyet eğitiminden yoksun olarak gelişim gösterebilir. İçeriklerin kontrolü, karakter gelişimine önemli etkileri olan bu konularda önlem almak için oldukça hassas yaklaşılması gereken bir süreçtir.
‘Ebeveynler, İçerik Kontrolünü Nasıl Sağlayabilir?’
Ebeveynler, çocuklarıyla beraber izleme alışkanlığı geliştirmelidir. Çocuğun izlediği içeriklere çocuk kilidi konulmalı ve ebeveynin bilgisi olan içeriklerin verilmesi gerekir. Çocukların sürekli izlediği ve sevdiği içerikler mutlaka ebeveyn onayından geçmelidir. Ekran verilmesinden ziyade aile katılım etkinliklerinin oyunlaştırılmış saatler olmasını öneriyorum. Günümüz dijital bir çağda yaşıyorken çocukları bu tarz içeriklerden uzak tutmak ne kadar zor olsa da, en azından filtrelenen içeriklere maruz kalmaları daha sağlıklı olacaktır.
‘Gerçek hayatın en sağlıklı versiyonu çocuğun iletişim aracı olan oyunla yansıtılmalıdır.’
