Kardeş Kıskançlığı
Dünya senin etrafında dönüyor. Annen ve baban evdeki bütün düzeni sana göre ayarlamış. Etrafında kendilerini seni mutlu etmeye adamış ailen ve yakınların var. Tam pamuklara sarılmış tadını çıkarırken, hoooop yeni bir üye. Bu biriciklik büyümü de bozan kim diye bakınıyorken etrafına. Anne ve baban kardeşinin senin için doğduğunu söylüyor. Akrabaların ise artık sen abi ya da abla oldun demeye başlamış. Bir de bireysel psikolojinin kurucusu Alfred Adler diye bir ruh hekimi var ki, o da senin için ‘‘tahtını yitirmiş kral’’ demiş. Hislerine tercüman olmuş ve senin kıskançlık hikayen de böyle başlamış.
Kardeş Kıskançlığın Temelinde Ne Olabilir?
Kıskançlık duygusu genellikle çocukların gelişimlerine ve yaşlarına göre farklılık gösterse de temelinde ilgi ve sevgi kaybının korkusu yatmaktadır. Bu duygunun normal olduğunu ailelerin anlaması önemlidir. İlk çocuk ailede tek olduğu dönemde anne ve babasının ilgisini büyük ölçüde kendisine yönelmiş olarak deneyimlemektedir. Kardeş doğumuyla birlikte düzen değişir. Ailenin sevgisi iki kardeşe karşı aynı olsa da küçük yaşlardaki çocuklar, sevginin bölünmediğini anlamakta zorlanabilirler. Bunun sebebi bebekle daha fazla zaman geçirilmesi, anneyle uyuması ve ilk çocuğun geride kalmasından kaynaklanması olabilir.
Ebeveynler Bu Süreci Nasıl Yönetmeli?
Kardeş kıskançlığı ailede yaşanmaya başlandığında ailenin en önemli yaklaşımı çocuğun duygularını bastırmak ya da yok saymak yerine anlamaya çalışmak olmalıdır. Anne baba tutumlarının önemli rol oynamaktadır. Duygu geçişlerini anlamak ve kabul etmek gerekmektedir. Kardeş kıskanıldığı zaman suçlanmamalıdır. Bunun yerine çocuğa ‘bazen kardeşinle ilgilendiğimizde sen de bizimle vakit geçirmek istiyorsun, anlayabiliyorum.’ gibi ifadelerde bulunabiliriz. Çocuk kendini büyük olduğu için sürekli yargılanan, kızılan, suçlanan rolden çıkarmalıdır. Güvende hissetmelidir. Kardeşiyle ilgili konularda fikrini almak, birlikte eğlenebilecekleri durumları anlatmak veya fırsat oluşturmak, aralarındaki bağı doğru yönde kurmayı sağlayabilir.
Anne babalık hakemlik değildir, ne olursa olsun çocuklar ailenin gözünde hep haklı olmak isterler. Anne baba tutumu problemi ya körükler ya da söndürür. Bir sorun karşısında taraf olunmamalı çünkü bu durum değişir. Haklı-haksız tartışmasına girmek yerine problemin çözümünü anlatmak gerekir. Her iki çocukla da konuşmak ve dengeyi kurmak önemlidir. Duygularını eleştirmek yerine davranışa yönelik çözümler bulmak gerekmektedir.
Güvenli Bağlanma Varsa Çatışma Daha Kolay Çözülür
Güvenli bağlanma, çocuk hangi yaşta olursa olsun çözümün anahtarıdır. Kardeş olsun veya olmasın, anne baba sevgisini kaybetmek en büyük korkuları olabilir. Çatışmaları çözerken kardeşleri karşılaştırmadan kaçınılmalıdır. ‘Bak kardeşin ne kadar uslu’ veya ‘sen de onun gibi ol’ gibi cümleler, sanılanın aksine çocuklar arasında rekabet duygusunu arttırır. Her çocuk kendi gelişimine ve hızına göre büyüdüğünü unutmamak gerekir. İyi bile olsa, diğer kardeşin özelliklerinden kıskançlık duygusunu yaşayan kardeşe sürekli olarak bahsedilmemelidir. Kıyaslama, kıskançlık duygusunu körükleyecektir. Diğer çocukta yetersizliğe sebep olabilir.
Büyük çocuk rolünü yedek ebeveyn görevi haline getirmemeli
Büyüdün artık! Ağlamamalısın! Abi oldun, abla oldun. Bu gibi telkinler çocuğun kendi ihtiyaçlarını ifade edememesine sebep olabilir. İlk çocuk, görülme ihtiyacı duyabilir; onun için artık ilgi bölünmüştür ve davranışlarında gerileme başlamış olabilir. Özellikle küçük çocuklarda parmak emme, alt ıslatma, bebek gibi konuşmaya başlama görülebilir. Çocuklar kavga ettiğinde büyük olana aşırı tepki vermek, küçük kardeşi ona emanet etmek gibi sorumluluklar stresi arttırabilir. Diğer kardeşin de çocuk olduğu unutulmamalıdır.
Eşitlik mi? İhtiyaç mı?
Kardeşlerin özde birbirleriyle derdi yoktur. Aralarındaki kıskançlık duygusunu tetikleyen ebeveyn davranışları vardır. Büyük çocuğun anneyle sadece baş başa dışarıda oynamaya ihtiyacı olabilirken, küçüğün sadece kişisel bakıma ihtiyacı olabilir. Bundan dolayı çocukların yaşları, gelişimleri, cinsiyetleri ve mizaçları önemlidir. Hep bir arada olmak kıymetlidir ancak bireysel, ona özel zaman geçirmek çocuğun ihtiyacıdır. Sadece anne ya da babasıyla sevdiği hamburgeri yemek bile onu mutlu edecektir. Ergenlik çağında bir çocuğunuz varsa onunla baş başa kahve içip gözlerine bakıp onu dinlemek önemlidir.
Sonuç
Aile içinde anne baba tutumları sevgi gösterme konusunda ne kadar iyiyse, dengeli bir iletişim kuruyorsa problem çözme becerisi daha yüksek olacaktır. Çünkü kardeşlik; sevginin kıymetinin anlaşıldığı, paylaşmanın zor olsa da öğrenildiğinde ne kadar kıymetli olduğunu hissettiğimiz yerdir. İlk rakibimiz, yenmeye çalıştığımız kişi, büyürken yaşanılan çatışmalar, çekilen saçlar, gizliden alınan kıyafetler, anne ve babaya karşı saklanılan küçük sırlar, anne babanın gözünde hep biricik olma yarışı. Aynı zamanda hep desteğini istediğimiz kişidir. Bütün duygular yaşanırken birbirini büyüten, sosyalleştiren, deneyimleyen en büyük ortaktır.


