Bir ilişki yaşamak istediğimizden bahsettiğimizde hepimizin hayali neredeyse aynıdır. İçinde huzur, sevgi ve güven bulunan kuvvetli bir bağ kurabildiğimiz güvenli bir alan. John Gottman adlı bir psikolog, 40 yılı aşkın süredir çiftleri gözlemleyerek bu hayalin nasıl gerçeğe dönüşebileceğini araştırdı ve sonucunda ideal bir ilişkinin oluşabilmesi için 7 katlı bir yapı geliştirdi: Güçlü İlişki Evi (Sound Relationship House) (Gottman & Gottman, 1999; 2015).
Nasıl ki sağlam bir evin önce temeli, ardından duvarları ve çatısı olur, ilişkiler de böyle bir yapı üzerinde durur. Gelin, bu evi birlikte dolaşalım.
1. Kat: Sevgi Haritaları – Birbirinizin Dünyasını Tanımak
Sevgi haritaları, partnerin iç dünyasının tanınmasıdır. Partnerlerin birbirini tanıyabilmesi ise doğru soruları sorarak gerçekleşebilir. Karşımızdaki kişiyi ne kadar tanırsak, o kadar sağlam bir temel atarız. Örnek olarak:
-
Onun en yakın arkadaşı kim?
-
Nasıl bir çocukluk geçirmiş?
-
Sevdiği ve sevmediği şeyler neler?
-
Gergin veya yorucu bir günün ardından nasıl dinlenmeyi tercih eder?
Bu veya buna benzer soruları sormak, sevgi haritaları inşa etmeye ve bunları güçlendirmeye yarar. İyi bir ilişkide partnerler birbirini iyi tanımalıdır.
2. Kat: Sevgi ve Hayranlığı Paylaşın – Olumlu Duygusal Temeli Güçlendirmek
Partnerlerin birbirlerine takdirleri, beğenileri, birbirlerine hangi konuda hayranlık duydukları konusundaki paylaşımları onların karşılıklı olarak değerini fark ettiklerini hissettiren küçük ama etkili bir güçtür. Partnerlerin birbirlerinin hatalarını daha az araması ve sevgi ve ilgilerini paylaşması ilişkiyi kuvvetlendirmektedir.
Araştırmalara göre, olumsuz bir yorumun kişi üzerindeki etkisini nötralize etmek için en az beş olumlu etkileşim gerekir (Gottman & Silveer, 2012). Bu yüzden güzeli dile getirmekten çekinmeyin.
3. Kat: Birbirine Yönelme – Duygusal Erişilebilirlik
İlişkilerde partnerler bağ kurmak adına ister büyük ister küçük olsun sürekli adım atarlar. Örneğin; kafasını camdan çıkaran bir köpeğe bakıp “ne tatlı” dediğinde, “evet çok tatlıymış” diye karşılık vermek ya da kişinin kendisini üzen bir durumdan bahsederken hemen çözüm önermek yerine önce anlaşıldığını hissettirmek.
Yani adımın ne olduğu fark etmeksizin, diğer partnerin karşı tarafın attığı adıma karşı olumlu bir karşılık verdiği takdirde güçlü bir ilişkiden söz edilebilir. Partnerlerin birbirlerinin ihtiyaçlarını görmesi ve bu ihtiyaçlara cevap verebilmesi önemlidir.
4. Kat: Olumlu Bakış Açısı – İyiyi Hatırlamak
Yukarıdaki ilk üç kat iyi bir arkadaşlık ilişkisi kurabilmek açısından önemliyken bu kat partnerlerin ilişkilerini nasıl gördükleriyle alakalıdır. İlişkiye karşı pozitif olunması ilişkiyi güçlendirmektedir. Bu sorunları yok saymak değil; partnerin niyetini iyiye yormak demektir.
Sağlıklı ilişkilerde çiftler birbirlerini suçlamaya ve eleştirmeye acele etmezler. Aynı takımda olunduğuna inanmak, birlikteliği güçlendirirken partnerleri içten dışa doğru da güçlendirir.
5. Kat: Çatışmayı Yönetme – Bir Kazananın Olmaması
Araştırmalara göre, çiftler arasında yaşanan çatışmaların %69’unun çözülemediğini yani yalnızca %31’lik kısmının çözülebileceğini göstermektedir. Yani sorunlar tamamen ortadan kalkmaz. Dolayısıyla önemli olan, tartışma sırasında saygılı ve esnek bir dil kullanmaktır.
Güçlü bir ilişki:
-
Suçlayıcı bir dil kullanmadan, kendilerini ve kendi ihtiyaçlarını anlatmayı,
-
Çatışma sırasında yıkıcı adımlar yerine çatışmayı yumuşatacak adımları atmayı veya karşıdan gelenleri kabul etmeyi,
-
Sakin kalıp uzlaşarak,
-
Birbirleri üzerindeki etkileri kabul etmeleri ile mümkündür.
6. Kat: Hayalleri Gerçekleştirmek – Geleceğe Ortak Yolculuk
Ortak hayaller ilişkiyi ileri taşır. Güçlü bir ilişkide partnerler birbirlerine kendilerini, hayallerini, değerlerini, isteklerini vb. anlatabilecekleri güvenli ortamlar sağlarlar.
-
Birlikte yeni bir hobi edinmek
-
Yapılacaklar listesi oluşturmak
-
İleride nerede yaşamak istediğini konuşmak
-
Uzun vadeli planlar yapmak
Birlikte hayal kurmak bile çiftler arasındaki “biz” hissini kuvvetlendirir.
7. Kat: Ortak Anlam Yaratmak – Size Ait Bir Kültür Oluşturmak
Bir ilişkinin ortak hayat amacı, hedefleri, değerleri ve anlamları ortak olduğu takdirde güçlü bir ilişkiden söz edilebilir. Ortak anlam, birbirinin ihtiyacını karşılayan ritüeller, roller, anlamlar ve inançlar ile oluşabilir.
Bir ilişkide ne kadar çok paylaşılan ortak anlam varsa o ilişki o kadar doyumu yüksek ve zengin olarak tanımlanabilir.
Örneğin:
-
Her Pazar sabahı kahvaltıyı birlikte hazırlamak
-
Takma isimlerle hitap etmek
-
Evde kuralları ortaklaşa koymak
Kısacası özel bir kültür oluşturmak, ilişkiyi diğer ilişkilerden ayırır ve derin bağlar oluşturur.
Çatı: Güven ve Adanmışlık – Biz Bir Takımız Hissi
Güçlü İlişki Evi teorisinin tüm katları ne kadar önemli olursa olsun, güven ve bağlılık evin kolonlarıdır ve temelden çatıya kadar tüm yapıyı ayakta tutar. Kolonlardan biri zayıfladığı takdirde, binanın her katı da risk altına girmiş olur. Bu yüzden güven ve bağlılık her seviyede hissedilmesi gereken bir temel destektir.
Sağlıklı ve destekleyici bir ilişkide iki kişi birbirlerini özgürce severler ve bu sevginin büyümesi için birbirlerine yardım ederler.
Sonuç
Sağlıklı ve destekleyici bir ilişki kendiliğinden oluşmaz ya da bir gecede doğmaz; tuğla tuğla inşa ederken güven, bağlılık ve bilinçli bir çaba ile güçlendirilir. Güçlü İlişki Evinin her bir katını besleyerek, onarılması gereken katları onararak güvenli, sevgi dolu ve uzun ömürlü bir birliktelik oluşturulabilir.
Kaynakça
-
Gottman, J. M., & Gottman, J. S. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. New York: Crown Publishers.
-
Gottman, J. M., & Gottman, J. S. (2015). 10 Principles for Doing Effective Couples Therapy. New York: W. W. Norton & Company.
-
Gottman, J. M., & Silver, N. (2012). What Makes Love Last? How to Build Trust and Avoid Betrayal. New York: Simon & Schuster.
