SEVGİ NEDEN BAZEN YETMEZ? – EVLİLİKTE DUYGUSAL UZAKLAŞMA NIN PSİKOLOJİSİ
SEVGİ NEDEN BAZEN YETMEZ? - EVLİLİKTE DUYGUSAL UZAKLAŞMA NIN PSİKOLOJİSİ
Aylar, belki de yıllar önce çok sevdiniz, çok şey yaşadınız. Birbirinize destek oldunuz, iyi kötü hayata dair her ne varsa beraber aştınız. Ama artık bir şeyler değişti. Aynı evde yaşıyor, aynı sofrada oturuyorsunuz, aynı filmi izliyor, sevdiğiniz yerlere beraber gezmeye gidiyorsunuz. Yine birbirinize destek oluyor, yine sıkıntınızı paylaşıyorsunuz. Baktığınız zaman her şey aynı, yolunda gitmeyen bir durum yok. Peki içimizde neler oluyor?
Bir an geliyor ki, aslında eşinize anlatacak çok şey olduğu halde konuşmak, anlatmak, paylaşmak istemiyoruz. Gün içinde yaşadıklarınızı, konuştuklarınızı, belki de duyduğunuz komik ya da duygusal olayları anlatmayı artık eskisi kadar istemiyorsunuz. Daha çok içinize atıyor, paylaşmayı tercih etmiyorsunuz. Zaten anlatsanız da bir şeyin değişmeyeceğini, sizi anlamayacağını düşünüyorsunuz.
Duygusal uzaklaşma aslında burada başlıyor. Daha önceden yaşanan minik anlar, verilen tepkiler, önemsenmeyen paylaşımlar, gereksiz görülen konular zamanla biriken minik hayal kırıklıklarıyla dolu bir benliğe dönüşüyor.
Peki birbirini çok seven bu iki insan nasıl oluyor da zamanla birbirine yabancılaşmaya başlıyor? Hayatını bu şekilde devam ettirmeye çalışıyor? Bir insanın kendisini eşinin yanında anlaşılmış, önemsenmiş ve duygusal olarak güvende hissetmesi, eşine hissettiği yakınlığın bir anahtarı gibidir. Gün içinde ne yaşadığınızı anlatabilmek, bir konuda desteğe ihtiyaç duyduğunuzda bunu dile getirebilmek, üzgün olduğunuzda yargılanmadan dinlenebilmek… Bunlar ilişkinin duygusal bağını besleyen küçük ama önemli davranışlardır. Ancak zamanla, hele ki çocuktan sonra, çiftler arasındaki iletişim değişmeye başlar. Konuşma konuları artık çocukların ihtiyaçları, evin sorumlulukları, evin ihtiyaçları, çocukların dersleri, yaramazlıkları ya da ergenlikleri, ödenmesi gereken borçlar ve kredi kartları olmaya başlamıştır. Birlikte yaşamaya devam etseler de, sorumluluklarını yerine getirseler de, iç dünyalarına artık temas etmezler. İlişkinin ihtiyacı olan yakınlık zayıflamıştır artık.
Nedir bu sonra büyüyen küçük kırgınlıklar?
Sorun yaşayan birçok çiftin ilişkisindeki sorun, yaşanan son olay, son büyük kavga değil, küçük tepkilerin, önemsiz gibi görünen olayların konuşulmayarak geçiştirilmesi ve sonrasında da benzer olayların tekrar tekrar yaşanmasıdır. Bir eş anlatmak ister, diğeri dinlemez. Biri ilgi bekler, diğeri bunu fark etmez. Bir taraf yakınlaşmaya çalışırken, diğer taraf geri çekilir. Bir süre sonra bu davranışlar yalnızca o ana ait bir sorun olmaktan çıkar ve eşlerin birbirleriyle ilgili düşüncelerini şekillendirmeye başlar. Örneğin, eşinizle bir konuyu paylaşmak istiyorsunuz. Ancak o sırada telefonuyla ilgileniyor veya sizi dinlemeden çözüm önerileri sunuyor. Belki onun açısından önemli bir durum değildir. Fakat siz o anda kendinizi önemsiz hissedebilirsiniz.
Bu durum tekrarlandığında zihninizde şöyle bir düşünce oluşabilir:
"Benim anlattıklarım onun için önemli değil."
Bir sonraki sefer konuşmak yerine susmayı tercih edersiniz. Eşiniz de sizin artık bir şey paylaşmadığınızı düşünerek geri çekilebilir. Böylece iki taraf da aslında birbirinden uzaklaşmak istemediği hâlde uzaklaşmaya başlar.
Burada Bilişsel Davranışçı Terapi açısından önemli bir nokta vardır: Yaşanan olay kadar, o olaya yüklediğimiz anlam ve geliştirdiğimiz düşünceler de duygularımızı ve davranışlarımızı etkiler. Bir olayın ardından oluşan düşünce, zamanla ilişkinin tamamına yönelik bir inanca dönüşebilir. "Beni dinlemedi" düşüncesi, "Beni önemsemiyor" inancına; bu inanç da zamanla "Artık onunla hiçbir şey paylaşmamalıyım" davranışına dönüşebilir.
Tartışmak değil, tartışmaktan vazgeçmek uzaklaştırır...
Tartışmak kulağa olumsuz gibi gelse de aslında önemli olan tartışmanın yaşanması değil, nasıl yaşandığı ve sonrasıdır. Daha sonrasında çiftlerin birbirine yaklaşımı, davranışı nasıldır. Bazı çiftler sürekli tartışır. Bazıları ise artık tartışmamayı tercih eder. İlk bakışta tartışmamak huzurlu gibi gelse de aslında bu sessizliğin anlamı sorunlar çözüldü değil, anlatmaktan ve çözmekten vazgeçiştir. Eşin beklentisi azaldığı ya da hayal kırıklığına uğramamak için duygusal olarak geri çeker kendini. “Nasıl olsa anlamayacak”, “Yine aynı şeyleri söyleyecek”, “Aynı şeyi yapmaya devam edecek”, “Uğraşmak istemiyorum, boşver” diye düşünecek. Bu cümleler sadece iletişimden kaçmak değildir. İlişkinin değişebileceğine, ilerleyebileceğine dair umudun azalmaya başladığını gösterir.
Peki sevgi var ama duygusal ihtiyaçlar karşılanmıyorsa… Evlilikte sevmekte, sevilmekte çok önemlidir. Ancak sevildiğini bilmek ile bunu hissedebilmek aynı şey değildir. Özellikle günlük yaşamda bu sevgiyi hissedebiliyor olmak çok daha önemli bir yer tutar. Bazen burada sorun istemeden olur. Kişi eşini çok seviyordur, ancak onun duygusal ihtiyaçları olduğunu hissedemeyebilir; kendi sevgisinden emin olduğu için, eşinin neden duygusal olarak ihtiyacı olduğunu anlayamayabilir. Çünkü herkesin sevgi dili farklıdır. Aynı şekilde ifade edilmez sevgi, aynı şekilde anlaşılamaz da. Bir eş için birlikte vakit geçirmek yakınlık anlamına gelirken, diğeri için dinlenilmek, anlaşılmak veya küçük bir ilgi davranışı görmek daha anlamlı olabilir. Burada çiftlerin birbirlerine şu soruyu sorması önemlidir: "Ben sana sevgimi nasıl gösteriyorum?" kadar, "Sen benim sevgimi nasıl hissediyorsun?" Duygusal yakınlık, yalnızca sevgi hissetmekle değil, bu sevginin karşılıklı olarak anlaşılabilmesiyle de ilgilidir.
Uzaklaşan çiftler yeniden yakınlaşabilir mi?
Aslında bu sorunun cevabı için çiftin nasıl ve hangi koşullarda ayrıldığını anlayabilmek gerekir. Birlikte daha çok vakit geçirmek yeterli olmayabilir. Çiftlerin birbirlerine yönelttikleri suçlayıcı cümleler yerine kendi duygularını ifade etmeleri önemli bir başlangıç olabilir. Sizi rahatsız eden durumu söylerken eşinizin yaptıklarını değil, o davranış karşısında kendinizi nasıl hissettiğinizi paylaşın. "Sen beni hiç dinlemiyorsun" demek yerine, "Bir şey anlattığımda dinlenmediğimi hissettiğimde kendimi yalnız hissediyorum" demek, karşı tarafın savunmaya geçmeden durumu anlamasını kolaylaştırabilir. Bazen bir ilişkinin yeniden yakınlaşması için büyük değişikliklerden önce küçük ama tutarlı davranış değişikliklerine ihtiyaç vardır. Birbirini gerçekten dinlemek, konuşurken sürekli çözüm üretmeye çalışmamak, küçük ilgi davranışlarını yeniden gündelik hayatın içine almak ve yaşanan kırgınlıkları görmezden gelmemek gerekir.
Elbette her ilişkide yalnızca iletişim becerilerini geliştirmek yeterli olmayabilir. Uzun süredir devam eden çatışmalar, güven kaybı, tekrarlayan incinmeler veya çözülemeyen ilişki örüntüleri söz konusu olduğunda çift danışmanlığı süreci, bu dinamikleri anlamak ve üzerinde çalışmak için destekleyici olabilir.
Ve sözün kısası… Bazen sevgi yetmez. Çünkü gerçekten dinlemiyordur, eşler birbirlerinin duygularına yer açmıyorlardır, kırıldığınızda bunu dile getirebilecek kadar güvende hissetmiyordur, alacağı tepkiden çekiniyordur, seslerin yükselmesini istemiyordur. Ve bir noktadan sonra birbirlerinin hayatında ihtiyaçlarını karşılayan, sorumlulukları paylaşan iki yol arkadaşı olarak yaşıyorlardır. Birbirinizin iç dünyasında yer bulamadığınız noktada sevgi tek başına yetmez. Sevgi vardır ama yakınlık azalmıştır. Evlilik bu iç dünyada yer bulabilmektir, sadece hayatı paylaşmak değil. Bazen iki insan birbirini kaybetmek istemez ama birbirine nasıl ulaşacağını bilemez.
Aklımızdan geçmesi gereken soru “Biz birbirimizi en son ne zaman gerçekten dinledik?”
Özden Güneş
Aile Danışmanı/ Eğitmen
