“Hayatta başarı, değerlerinle yaşamak demektir” diyor Russ Harris.
Kocaman bir yılı geride bırakmış ve henüz yeni bir yılın başındayken hepimizin hedef, istek hatta vision board’larını bile hazırlamış olduğu ya da hazırlayacağı şu süreçte bu ay “değerler“ konusunu Kabul ve Adanmışlık Terapisi (ACT) perspektifinden ele almak istedim. Bizleri hediye edilen bu 365 yeni günün hedeflerini, isteklerini oluştururken ya da yaşamlarımızı şekillendiren önemli kararlar alırken değerlerimize ne kadar sadık olduğumuzu veya değerlerimizin olup olmadığını sorgulamamızı istediğim bir yazı yazmak istiyorum ocak ayı için…
Değerler, kişilerin hayatlarında neleri yapmak, neleri temsil etmek ve nasıl biri olmak istedikleri ve bu doğrultuda nasıl davranmak istediğini ifade etmektedir. Birey yaşamının sonunda nasıl biri olarak hatırlanmak istiyorsa, kendi değerleri de bu doğrultuda olacak. Değerler, yaşamı boyunca kişiyi harekete geçiren motivasyon kaynağı ve kişiye rehberlik eden ilkelerdir. Tıpkı bir pusula gibi…
Pusula yardımı ile rotasını belirleyen bir kaptan gibi birey de gideceği yönü değerleri yardımı ile ne gibi seçimler yapacağını ne şekilde ilerleyeceğini kolaylıkla bulabilir. ACT ise yani Kabul ve Adanmışlık Terapisi adından da anlaşıldığı üzere bireylerin kontrolü dışında olan şeyleri kabul etmesi ve yaşamını zenginleştirecek davranışları sürdürmede kararlı olma konusunda cesaret sağlayarak bireylerin anlamlı ve dolu bir hayat sürdürmelerine yardımcı olmaktadır.
Böyle baktığımızda ACT, kişilere olumsuz olan duygu ve düşüncelerin zihinlerini meşgul etmesini ve buna ek olarak bu olumsuz duygu ve düşüncelerin bedenleri üzerinde etki yaratmasını anormal görmemelerini; onlarla savaşmak yerine onları olduğu gibi kabul ederek, onları birer misafir gibi karşılayarak ve onlar ile yeni yollar aracılığıyla ilişki kurmayı öğreterek bunu yaparken de anda kalmalarını sağlayarak kişilere yardımcı olmayı hedeflemektedir.
Hatta Kabul ve Adanmışlık Terapisinde danışana sıklıkla “Nasıl bir hayat istersin?” “Bu hayatta senin için önemli ve anlamlı olan şeyler nelerdir?” gibi sorular sorularak kişiye değerlerini keşfetme konusunda yardımcı da olunmaktadır (Kul & Türk, 2020). Şimdi ben de bu soruları kendinize sormanızı istiyorum; Nasıl bir hayat istiyorsunuz bu size hediye edilen yepyeni 365 gün içerisinde? Ve Bu hayatta sizin için önemli ve anlamlı olan şeyler nelerdir? Yani değerleriniz nelerdir?
Size kendinize sormanızı istediğim birkaç soru daha bırakıyorum buraya; Richard Bennet, Kabul ve Kararlılık Terapisi: 100 Anahtar Kavram ve Teknik isimli kitabında şöyle sorular soruyor bize: “Eğer seçme şansınız olsaydı, eylemlerinizin hayatta önem verdiğiniz şeylere yönelerek mi, yoksa sizi korkutan veya üzen şeylerden uzaklaşarak mı belirlenmesini tercih ederdiniz? “…
Henüz yeni yılın başındayken hazırladığımız veya hazırlayacağımız o upuzun listelerde değerlerimizi nereye koyduk bu sorular yardımıyla bunun üzerine birazcık düşünmenizi rica edeceğim …
Duyguların Doğasını Kabul Etmek
Günümüz insanlarının temel yaşam hedeflerinden biri haline gelen “iyi hissetmek” her zaman mutluluğun peşinden gitmek, sadece olumlu duyguları hissetme arzusu ve olumsuz olan duygulardan kaçmadır. Ancak insanların yaşamlarında sadece olumlu olan duygulara sahip olması ve sadece onları hissetmesi çok mümkün değil ve acı insan hayatlarında kaçınılmaz olan bir parçadır. İşte tam da bu noktada Kabul ve Adanmışlık Terapisi ACT, insanın acı içindeyken bile olsa bir anlam, bir amaç ve dayanma gücü bulabileceğini öne sürüyor (Kul & Türk, 2020).
Bu noktada canım hocam Mehmet Sungur’un çok ama çok sevdiğim cümlelerini buraya eklemek istiyorum: “Yaşamın yalnızca sevdiklerimizi yapmak değil, yaptıklarımızda anlam bulabilmekle ilgili olduğunu söylemişimdir hep. Aynen hayatlarımızın yalnızca iyiyi değil, tüm duyguları hissedebilmekle ilgili olduğunu söylediğim gibi.”
Ve burada kendinize sormanız için canım hocamın çok anlamlı olan o sorusunu bırakıyorum: “Bugün olduğum ben yani bugün yaptıklarım beni olmak istediğim ben’e yakınlaştırdı mı?” şeklinde bir sorgulama yapalım. Çünkü hepimizin bir “olduğu ben”, bir de “olmak istediği ben” vardır.”
Hayatınızda size tıpkı pusula gibi yolunuzu bulmanıza yardım eden değerlerinizin olduğu anlamlı bir yaşam, bir yeni yıl dilerim.
Sevgiler
Kaynakça
-
Kabul ve Kararlılık Terapisi: 100 Anahtar Kavram ve Teknik – Richard Bennet
-
Kul, A., & Türk, F. (2020). Kabul ve adanmışlık terapisi (ACT) üzerine bir derleme çalışması. OPUS International Journal of Society Researches, 16(29 Ekim Özel Sayısı), 3773-3805.
