Stres günlük hayatımızı, bedenimizi, psikolojik dayanıklılığımızı ve daha birçok şeyi etkileyen bir durumdur. Stresin tanımını yapmak ne kadar doğru olur bilmiyorum çünkü bazılarımız için çok büyük anlamlar ifade ediyor bazılarımız için ise daha az anlam ifade edebiliyor. Stresin etkilerine baktığımızda fizyolojik belirtilerinde nabız artması, kas gerginliği, nefes alışverişin hızlanması ve baş dönmesi gibi belirtilere sahiptir. Duygusal belirtilerinde ise endişe, kaygı, öfke patlamaları, duygusal tükenmişlik hissi ve güvensizlik hissini barındırır. Zihinsel belirtilerine bakacak olursak dikkat dağınıklığı, unutkanlık, hata yapma eğilimi ve aşırı hayal görme etkileri vardır. Aynı zamanda uyku düzeninde bozulmalar yaşanabilir, fazla uyuma ve stres kaynaklı uyuyamama gibi. İştah ile alakalı sorunlar iştah artması veya iştahsızlık gibi. Duygusal belirtilerinde ise birey maruz kaldığı stres sonucunda aşırı tükenmişlik hissi, anhedoni yani eskisi kadar yaptıklarından zevk alamama durumlarıyla karşılaşabilir. Sosyal veya çevresel belirtilerde ise kişi stres yaşadığı durum sonrasında yakınlarından uzaklaşabilir, tahammül seviyesi azalabilir, yanlış anlaşılmalar daha fazla olabilir. Her ne kadar stres kötü, gerici ve olumsuz bir durum olarak algılansa da bir noktada sizi hayatta tutan bir yapıdır. Hayatta kalma içgüdüsünü aktive eden ve vücudu uyaran bir yapıdır. Stresin etkilerini olumluya çevirmek bizim elimizde. Nasıl mı derseniz? Stres yönetimi ile durumu tersine çevirebiliriz.
Stres Yönetimi ve Baş Etme Mekanizmaları
Stres yönetimi bireyin stresle uygun baş etme mekanizmaları kullanmasıyla olur, stresi en aza indirmek burada ön plandadır. Stres yönetiminde ilk öncelik stresin varlığının kabul görmesi, onun geçici bir durum olarak kabul görülmesi ve stresin bizi hayatta tutma özelliğinin varlığını kabul etmektir. Stresin fiziksel yönünü yönetmek için gevşeme hareketleri, nefes egzersizleri ve meditasyon yardımcı olur bunlar sayesinde sinir sisteminiz denge haline gelir. Psikolojik yönünde ise bireyin bakış açısı devreye giriyor. Nasıl mı? Şöyle birey eğer olaylara karşı olumsuz bir bakış açısına sahip ise stresin seviyesi ve yönetimini kontrol etme bir o kadar zorlanıyor burada bireyin olayları olduğu gibi görmesi çok önemli. Tabi ki polyannacılık gibi bir tutum sergilenmesi beklenmez kritik nokta olaylar yaşandıktan sonra duygularımız ve düşüncelerimiz en yoğun halindedir bu nedenle stres ve endişe seviyemizi o noktada kontrol etmek ve yönetmek sağlıklı olmaz ve bizi daha büyük bir stres seviyesine taşır. Bu noktada şu kısma değinmek istiyorum işlevsel olmayan ve olan yöntemler. İşlevsel olmayan yöntemler: fazla uyumak, kendini kapamak, kendini sadece işe odaklamak ki bu da iş verimliliğini azaltır ve bunun gibi durumlar. İşlevsel olan yöntemler: hobilerle uğraşmak kafanızı dağıtabilir, egzersiz ve gevşeme hareketleri yapma, ihtiyaç olan uykuyu alma ve meditasyon, nefes egzersizleri gibi anda kalmayı destekleyen uygulamaları yapmak. Stres bireyin günlük hayata uyumunu bozabilecek, fiziksel yanları olan ve aynı zamanda duygusal yük oluşturan bir durumdur evet ama avantajları da vardır; birey stres sayesinde yeni baş etme mekanizmaları fark edebilir, motive olabilir iş hayatında özellikle, büyüme ve gelişimine destek sağlar. Araştırmalara göre anlık stresler bireyin hayatında olumlu yönde etkiye sahip olduğunu gösteriyor tabi ki uzun dönemli stresler bireyin hem psikolojik bütünlüğüne hem fizyolojik durumuna hem de bilişsel aktivite düzeyini olumsuz ve zarar verici etkiye sahip ama burada stres yönetimi ile uzun dönemli streslerin yan etkilerini aza indirmek mümkün.
Sonuç ve Avantajlar
Sonuç olarak stres dediğimiz kavramı tek bir yargı kalıbına sokmak mümkün değildir. Stresi yönetmede işlevsel olan yöntemler sayesinde yeni baş etme mekanizmaları ve yeni bakış açıları fark edebiliriz. Stresin dezavantajları kadar avantajlarının olduğunu görmüş oluyoruz. Stresin etkilerini yöneterek aslında onun elindeki gücü kendimize geçirmiş oluyoruz. Yeri gelecek o stresin kaynağından uzaklaşamayacağımız durumlar olacak ama burada da devreye bakış açımız ve dengeli tutumumuz girecek. Tabi ki hepimiz insanız bu nedenle sürekli stresi yönetemeyiz veya baş etme mekanizmalarımızın yetersiz kaldığı durumlar ortaya çıkabilir ama unutmamamız gereken nokta stresin bizi büyüten, geliştiren ve motive eden bir yanı olduğudur. Yani dezavantajları avantajlara çevirmek bizim elimizde. Bu oyunu tersine çevirme gücü bizde.
Kaynakça
Sevindik, E. (2022). Stresin günlük hayattaki avantajları: Stres üzerine genel bir bakış. International Academic Social Resources Journal, 7(43), 1420–1426.
