Bazen kısa bir yürüyüş, birkaç dakikalık esneme yaptığınız ya da bedeninizi daha aktif kullandığınız bir günün sonunda kendinizi beklediğinizden daha iyi hissettiğiniz oldu mu? Çoğu zaman bu değişimi fark etsek de pek üzerinde durmayız fakat gün içinde yapılan küçük hareketlerin bile ruh halimizi sandığımızdan daha güçlü etkileyebileceğini gözden kaçırabiliriz. Oysa insan yaşamı yalnızca zihinde olup bitmez. Bedenin aktifliği de ruh halimizle sandığımızdan çok daha yakından bağlantılı olabilir. Peki beden ve zihin arasındaki bu etkileşim nasıl işler?
Beden ve Zihin
Duyguların yalnızca zihinde yaşandığını düşünsek de aslında bu süreç bedenimizde de ortaya çıkar. Beden ve zihin birbirleriyle sürekli ve karşılıklı bir etkileşim içindedir. Duygularımız sadece düşüncelerimizde kalmaz; bazen kaygı yaşadığımız bir anda kalbimizin hızlanması, stresli bir durumda yaşanan kas gerginliği, üzgünken enerjimizin düşmesi ya da nefes alışverişindeki değişimler aslında tesadüf değildir. Bunların her biri duyguların bedensel yansımaları olabilir. Aynı şekilde bu etkileşim tek yönlü ilerlemez. Bedenimizde yaşanan süreçler de zaman zaman zihinsel durumumuzu etkileyebilir. Örneğin, gün boyunca hareketsiz kaldığımızda ‘Yorgunum, hiçbir şey yapamayacağım’ gibi düşünceler zihnimizi ele geçirir ve ruh halimizi olumsuz etkiler. Ama kısa bir yürüyüş veya esneme yapmanın bu döngüyü kırabilmesi hem bedenimizi hem de zihnimizi canlandırması da bu karşılıklı ilişkinin sonucudur.
Fiziksel hareketler çoğu zaman bedensel sağlık ile ilişkilendirilir. Hareket etmek yalnızca biyolojik olarak değil psikolojik açıdan da değişim yaratır. Beden aktif olduğu zaman kişi kendini daha canlı, enerjik ve dengede hissedebilir. Stresin azalmasına da yardımcı olmanın yanı sıra duygu durumunu düzenler ve psikolojik iyilik haliyle bağlantılıdır. Depresyon ve kaygı gibi ruhsal zorluklarla baş etmede destekleyici olduğu bilinmektedir. Hareketsiz bir yaşam sürmenin ise insan psikolojisinde ve duygu durumunda negatif bir rol oynadığı söylenir.
Bu sebeple psikolojik süreçlerde bedenin bize verdiği sinyalleri farkında olmak önemlidir. Duyguların bedensel yansımasını tanıyabilmek, stres ile baş etme dayanıklılığını artırır. Bu karşılıklı etkileşim kişinin kendini anlamasında bir ipucu olabilir. Bazen zihnimizin anlatamadığını beden anlatır; bazen de bedenimizde yaşanan bir değişim, zihinsel farkındalıkta yeni bir kapı aralayabilir.
Hareketin Ruh Sağlığına Etkisi
Terapiyi destekleyici bir araçtır: Spor ve psikoloji arasındaki ilişkiyi inceleyen uzmanlar sporun sosyal kaygı ve yaygın kaygı bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk gibi psikolojik zorluklarda terapi süreçlerine yardımcı müdahaleler olarak kullanılabileceğini de önermektedir.
Stresin azalmasında rol oynar: Fiziksel aktivite esnasında vücutta endorfin salgılanır. Yürüyüş, koşu gibi fiziksel aktiviteler esnasında vücuttaki endorfin üretimi artar. Bu hormon stres düzeyinin azalmasına yardımcı olur.
Özgüveni güçlendirir: Sporla birlikte bedensel değişimlerin olması ya da egzersiz hedeflerinin tamamlanması kişinin daha başarılı hissetmesini sağlar. Bu da özgüveni destekleyici bir faktördür.
Sosyal ilişkileri destekler: Spor ortamları, kişiye iletişim ve etkileşim kurma fırsatı sağlar. Özellikle grup sporları sosyal bağı güçlendirir.
Uykuyu düzenler: Fiziksel hareket uyku kalitesini olumlu açıdan etkileyebilir. Egzersiz, uykuya daha kolay dalmayı, daha derin ve dinlendirici bir uykuya geçişi sağlayabilir.
Davranış değişimi duygusal değişimi başlatabilir: Zorlayıcı duyguların geçmesini beklemek yerine, onlara rağmen harekete devam etmek psikolojik açıdan değişimi başlatabilir.
Motivasyon ve davranış: Harekete geçmek için motivasyonu hissetmeyi beklemek genellikle bu süreci zorlaştıran bir durumdur. Çünkü motivasyon her zaman kendiliğinden oluşmaz. Hatta çoğu zaman davranışın ardından geldiğini gözlemleriz. Hareket başladıkça motivasyon genellikle onu takip eder.
Sonuç
Burada önemli olan sadece yoğun ve zorlayıcı hareketler yapmak değildir. Düzenli ve küçük hareketlerde psikolojik süreçlerde oldukça etkili olabilir. Sonuç olarak zihin değiştiğinde beden, beden değiştiğinde zihin karşılık verir. Bu sebeple bazen atılan küçük bir adım, sadece fiziksel değil duygusal dönüşümü de başlatır.
KAYNAKÇA
Atlantis, E., Chow, C.M., Kirby, A., & Singh, M.F.(2004). An effective exercise based intervention for improving mental health and quality of life measures: a randomized controlled trial. Preventive Medicine.
