Günümüz Dünyasında Yetersiz Hissetmek

Birçoğumuz günlük hayatımızda çeşitli sebeplerden ötürü yetersizlik hissine kapılabiliyoruz. Akademik, sosyal, kültürel gibi birçok alanda yeterli olmadığımızı hissetmemizin farklı sebepleri var. Bu yazıda medyanın, çevremizin ve toplumsal beklentilerin oluşturduğu yetersizlik hissinden ve bu hisle baş etmek için neler yapabileceğimizden bahsedeceğim.

Medya Etkisi

Günümüz dünyası ve yetersizlik hissi yan yana gelince bence akla ilk gelen etkenlerden biri sosyal medyadır. Sosyal medyada her gün kusursuz gibi gösterilen hayatlar kişileri olumsuz etkileyebiliyor.

Yapılan harika tatiller, her ay düzenli yapılabilen alışverişler, modaya uyma zorunluluğu hissettiren videolar, iyi giden ilişkiler ve daha birçok şey hayatın gerçeklerinin böyle olmadığını bilmemize rağmen bu paylaşımların etkisi altında kalabiliyoruz.

Bir diğer konu da son zamanlarda en çok tartışılan yapay zekâdır. Hemen hemen her gün araştırmak istediğimiz bir konu olduğunda bazen sohbet etmek için bile yapay zekâya başvuruyoruz. Öte yandan olası etkilerinin de farkındayız.

Bir zamanlar bize ütopik gelen ve bilim kurgu senaryolarında kullanılan şeylere bir adım daha yaklaştık. Olası bir robot istilası artık eskisi kadar uzak bir ihtimal değil belki de.

Aynı zamanda yapay zekânın birçok meslek yerine geçme ihtimaliyle ilgili söylenenler farklı meslek kollarındaki kişileri umutsuzluğa sürüklüyor. Bu konudaki varsayımlardan biri de, mesleklere ihtiyaç kalmama gibi bir durumun söz konusu olmayacağı; yapay zekânın hayatımıza yavaş yavaş adapte edileceği yönünde.

Buna dair kısıtlamalar, kullanım şekli ve bilinçlendirme çalışmaları olmadığı için nasıl olacağını zamanla göreceğiz. Yine de yaptığımız işlerde aldığımız manevi hazzı hissetmeye devam edip bu konuyu hiç değilse bir süre için göz ardı etmek bana sorarsanız yanlış bir yöntem olmayacaktır.

Toplumsal Beklentiler

Yetersizlik hissinin bir diğer yapıtaşı ise toplumsal beklentiler ve bunları karşılama çabası içine girmektir. Aynı anda bakımlı, başarılı ve sosyal olmamız gerektiği hissine kapılabiliyoruz. Elbette bunların hepsini dört dörtlük bir şekilde yapmak neredeyse imkânsızdır.

Toplum bizden belirli bir sırayla ilerlememizi bekler: Üniversite okumak, evlenmek, çocuk sahibi olmak gibi. Bu sırayı takip etmeyen kişilerin kendini yetersiz ve eksik hissetmesini sağlayan sistematik bir düzen de mevcut.

Bunu engelleyemeyiz belki ama yaşamımızdaki sıralamayı bizim belirleyeceğimizi fark ederek bu yorumları göz ardı edebiliriz.

Toplumsal beklenti konusunda dikkat çekilmesi gereken en önemli konulardan biri de kadınlara yüklenen ama onların görevleri gibi gösterilen şeyler olmalı bence.

Kadınlardan kariyerini, kişisel gelişimini, evliliğini ve anneliğini aynı anda yürütmesi bekleniyor ve bunları gerçekleştirirken kimseden takdir görmüyorlar. Herhangi birini eksik yaptığında ağır eleştirilere maruz kalıyor ama bunları da normalleştiriyorlar.

Bu konu oldukça derin ve farklı bakış açılarıyla ele alınabilecek olsa da özellikle toplumsal beklenti ve yetersiz hissetme konularında ele alınması gerektiğini düşünüyorum.

Yetersizlik Hissiyle Nasıl Başa Çıkabiliriz?

Yetersizlik hissini yoğun olarak hisseden kişiler yeni şeyler deneyimlemekten çekinirler. Geleceğe umutsuz bakarlar ve hep negatif olurlar. Bu umutsuzluk hali de onları sinirli bireyler yapar.

Peki bu hislerle nasıl başa çıkabiliriz?

• İlk olarak, yapabildiğimiz işlere ve yeteneğimiz olan alanlara yönelmek bizi daha iyi hissettirecektir. Böylece bir şeyler üretebildiğimize ve başarılı olabileceğimize olan inancımız artar.

• Bir diğer önemli nokta ise kendimize merhametli olmak. Genelde gözden çıkarttığımız ilk kişi kendimiz oluruz. Bu da kendimizle iletişimimizi kötü etkiler.

• Başa çıkamadığımız ve yardım istememiz gereken durumlarda çekinmeden yardım isteyebilmeyi normalleştirmemiz gerekir.

• Hedeflerimizi gerçekleştirebileceğimiz sırada ve ölçüde belirlemek. Önce küçük hedeflerle başlayıp önümüzü gördükçe yenilerini edinmek yetersizlik hissimizden büyük ölçüde kurtulmamızı sağlayacaktır.

Sonuç

Sosyal medyaya bakış açımız ve toplumsal beklentiler bizi yetersizlik hissine sürükleyebilir. Bu hislerle başa çıkma yöntemleri oldukça fazla olmasına rağmen bu yöntemleri gerçekleştirirken dikkat etmemiz gereken belki de en önemli husus medya ve toplum etkenlerini göz ardı edebilmektir.

İstemesek de maruz kaldığımız bu etkenlerin hayatımıza bu kadar yansımasını engellemeye çalışmalı ve bence her zaman kendi yolumuzu seçmeliyiz.

Bu konudaki çalışmalar hâlâ sürüyor. Yetersizlik hissine sebep olan etkenler daha çeşitlendirilebilir. Ana başlıklar olarak incelendiğinde ayırabileceğimiz bu iki etken yeni dünyanın en önemli parçaları diye düşünüyorum.

Bunlar, yeni dünya adı altında cinsiyet rollerini aslında devam ettiren ve bizi her zaman “güçlü” olmamız gerektiğine ikna eden etkenlerdir.

Kaynakça

Davis, T. (2022, June 7). How to overcome feeling inadequate. Psychology Today.
https://share.google/eS51K40O9W9YkIri8

Zhao, S., & Ye, J. (2019). Effects of Feelings of Inadequacy on Life Events, Social Avoidance and Distress Among Impoverished Undergraduates. American Journal of Applied Psychology, 8(1), 19-26.
https://share.google/deXVMk09kwP4vyq7B