Dijital Çağda Aidiyet, Sosyal Bağlar ve Görünmeyen Yalnızlık
Telefonumuzda onlarca bildirim, sosyal medya hesaplarımızda yüzlerce kişi, gün içinde kurduğumuz sayısız iletişim var. Birbirimizin hayatından haberdar oluyor, birkaç saniye içinde mesajlaşabiliyor, uzakta olan insanlarla bile kolayca iletişim kurabiliyoruz. Buna rağmen günümüz insanının kendisini hiç olmadığı kadar yalnız hissetmesi, düşündürücü bir çelişki yaratıyor.
Belki de yalnızlığı artık yalnızca tek başına olmak üzerinden düşünmemiz gerekiyor.
Çünkü insan bazen kalabalık bir ortamın içinde, arkadaşlarının yanında ya da sürekli iletişim halinde olduğu bir dijital dünyanın ortasında bile kendisini yalnız hissedebiliyor. Asıl mesele çevremizde kaç kişinin olduğu değil, kaç kişiyle gerçekten bağ kurabildiğimiz olabilir.
Kalabalıkların İçinde Yalnızlık
Yalnız denildiğinde çoğumuzun aklına tek başına oturan, çevresinde kimse olmayan bir insan gelir. Oysa yalnızlık her zaman fiziksel bir yalnızlık değildir. Bazen insanın yanında konuşabileceği birçok kişi vardır fakat kendisini gerçekten anlayan, dinleyen veya olduğu haliyle kabul eden birinin olmadığını hisseder.
Bu nedenle yalnızlık ile tek başına olmak arasında önemli bir fark vardır.
Bir insan kendi başına vakit geçirmekten memnun olabilir ve bunu yalnızlık olarak yaşamayabilir. Başka bir insan ise her gün birçok kişiyle görüşmesine rağmen kendisini anlaşılmamış ve dışarıda kalmış hissedebilir. Burada belirleyici olan yalnızca sosyal temasın miktarı değil, ilişkilerin niteliğidir.
Belki de günümüzde üzerinde daha fazla düşünmemiz gereken soru şudur:
“Çevremde kaç kişi var?” değil, “Kendimi kaç kişinin yanında gerçekten ait hissediyorum?”
Her Gün İletişimdeyiz, Peki Gerçekten Bağ Kuruyor muyuz?
Dijital iletişim hayatımızın önemli bir parçası haline geldi. Mesajlaşmak, görüntülü konuşmak, sosyal medyada paylaşım yapmak ve insanların hayatlarını takip etmek artık günlük yaşamın sıradan bir parçası.
Bunun önemli kolaylıklar sağladığı açık. Uzakta yaşayan bir arkadaşımıza ulaşabiliyor, uzun süredir görmediğimiz bir yakınımızla iletişim kurabiliyor veya ortak ilgi alanlarımız üzerinden yeni insanlarla tanışabiliyoruz.
Ancak iletişim kurabilmek ile duygusal olarak bağ kurabilmek aynı şey değil.
Bazen sosyal medyada saatler geçirip birçok insanla etkileşim kurduğumuz halde telefonu bıraktığımızda kendimizi boşlukta hissedebiliyoruz. Çünkü bir gönderiye yorum yapmak, bir hikâyeye tepki vermek veya bir mesajlaşmayı sürdürmek her zaman kişinin anlaşılma ve ait olma ihtiyacını karşılamayabilir.
Burada sosyal medyayı tamamen suçlamak da doğru olmayacaktır. Sorun belki de teknolojinin kendisinden çok, onu nasıl kullandığımız ve sosyal ilişkilerimizin ne kadarını dijital ortama taşıdığımızla ilgilidir.
Dijital dünya bazı insanlar için sosyal bağ kurmayı kolaylaştırırken, bazı insanlar için var olan yalnızlık duygusunu daha görünür hale getirebilir.
Gençlerin Görünmeyen Yalnızlığı
Özellikle gençlik dönemi, kişinin kim olduğunu ve nasıl bir hayat istediğini anlamaya çalıştığı önemli bir dönemdir. Üniversiteye başlamak, yeni bir çevreye girmek, aileden uzaklaşmak, farklı insanlarla tanışmak ve geleceğe dair kararlar vermek bu dönemin bir parçasıdır.
Dışarıdan bakıldığında üniversite hayatı oldukça sosyal görünebilir. Kalabalık sınıflar, arkadaş grupları, kulüpler, etkinlikler ve sürekli devam eden bir sosyal hayat vardır. Fakat bütün bunların içinde kendisini yalnız hisseden gençler de olabilir.
Yeni bir şehre gelen bir öğrenci ailesinden uzak kalabilir. Bir başka öğrenci arkadaş grubuna dahil olmakta zorlanabilir. Bir diğeri ekonomik nedenlerle sosyal etkinliklere katılamayabilir. Bazı gençler ise çevresinde insanlar olmasına rağmen kendisini olduğu gibi ifade edemediğini düşünebilir.
Bu noktada yalnızlığı yalnızca bireyin kişisel özelliği olarak değerlendirmek eksik kalır.
Çünkü kişinin içinde bulunduğu aile, arkadaş çevresi, okul, ekonomik koşullar ve sosyal ortam, onun sosyal ilişkilerini de etkileyebilir.
Bir Yere Gitmek Başka, Bir Yere Ait Hissetmek Başka
Aidiyet duygusu, insanın kendisini bir grubun, çevrenin veya topluluğun parçası olarak hissetmesiyle ilgilidir. Bir sınıfta bulunmak, bir üniversitede okumak veya bir arkadaş grubunun içinde olmak her zaman aidiyet hissettiğimiz anlamına gelmez.
Bazen fiziksel olarak bir yerdeyizdir ama duygusal olarak oraya ait değilizdir.
Bu nedenle gençlerin yaşadığı yalnızlığı anlamaya çalışırken yalnızca “Neden arkadaş edinmiyor?” diye sormak yerine, “Kendisini ait hissedebileceği bir ortam var mı?” sorusunu da sormak gerekir.
Çünkü sosyal ilişkiler yalnızca insan sayısıyla ölçülebilecek bir şey değildir. Bazen tek bir kişinin bizi gerçekten dinlemesi, yaşadıklarımızı küçümsememesi ve yanında kendimiz olabildiğimizi hissettirmesi bile önemli bir sosyal destek oluşturabilir.
Yalnızlığı Sadece Bireyin Sorunu Olarak Görmek Doğru mu?
Bir kişi uzun süre yalnızlık yaşadığında bunu hemen onun kişiliğiyle açıklamak kolay olabilir. “İnsanlarla iletişim kuramıyor”, “çekingen”, “kendini ifade edemiyor” gibi yorumlar yapılabilir.
Oysa insanı yalnızca bireysel özellikleri üzerinden değerlendirmek, içinde bulunduğu koşulları gözden kaçırmamıza neden olabilir.
Sosyal hizmet açısından baktığımızda bireyi çevresi içinde değerlendirmek önemlidir. Çünkü bireyin yaşadığı sorunlar çoğu zaman ailesinden, eğitim hayatından, ekonomik koşullarından, sosyal çevresinden veya içinde bulunduğu toplumdan bağımsız değildir.
Bu nedenle yalnızlık da yalnızca kişinin çözmesi gereken bireysel bir problem olarak görülmemelidir.
Bazen kişinin ihtiyacı daha fazla insan değil; güvenebileceği, kendisini ifade edebileceği ve kendisini ait hissedebileceği ilişkiler ve ortamlar olabilir.
Sosyal Hizmet Bu Noktada Nerede Duruyor?
Sosyal hizmetin amacı yalnızca kriz yaşayan bireylere yardım etmek değildir. İnsanların sosyal çevreleriyle ilişkilerini güçlendirmek, sosyal katılımlarını desteklemek ve ihtiyaç duydukları kaynaklara ulaşmalarını kolaylaştırmak da sosyal hizmetin önemli alanlarından biridir.
Bu açıdan sosyal izolasyon yaşayan gençlerle çalışırken yalnızca bireysel görüşmeler yapmak yeterli olmayabilir. Gencin sosyal çevresini, aile ilişkilerini, eğitim ortamını ve sosyal destek kaynaklarını da değerlendirmek gerekir.
Üniversitelerde öğrencilerin kendilerini ait hissedebilecekleri sosyal alanların oluşturulması, öğrenci topluluklarının desteklenmesi, ekonomik veya sosyal nedenlerle dışarıda kalan öğrencilerin fark edilmesi ve ihtiyaç halinde uygun hizmetlere yönlendirilmesi bu açıdan önem taşır.
Çünkü bazen bir insanın hayatında büyük bir değişiklik yaratmak için ona uzun uzun tavsiyeler vermekten çok, kendisini dahil hissedebileceği bir alan oluşturmak gerekebilir.
Belki de İhtiyacımız Olan Daha Fazla İnsan Değil, Daha Anlamlı Bağlar
Teknolojinin hayatımızdan çıkmasını beklemek gerçekçi değil. Sosyal medya da dijital iletişim de yaşamımızın bir parçası olmaya devam edecek. Önemli olan belki de bunların hayatımızdaki yerini yeniden düşünmek.
Sürekli çevrimiçi olmak, gerçekten bağlantıda olduğumuz anlamına gelmeyebilir.
Yüzlerce takipçimiz olabilir ama derdimizi anlatabileceğimiz kimse olmayabilir. Her gün birçok insanla konuşabiliriz ama kendimizi gerçekten anlaşılmış hissetmeyebiliriz.
Bu nedenle yalnızlıkla mücadele ederken sadece insan sayısını artırmaya çalışmak yerine ilişkilerin niteliğine, sosyal desteğe ve aidiyet duygusuna daha fazla önem vermek gerekiyor.
Belki de günümüzün en büyük çelişkilerinden biri burada ortaya çıkıyor:
Hiç olmadığımız kadar bağlantılıyken, hiç olmadığımız kadar kopuk hissedebiliyoruz.
Ve belki de kendimize sormamız gereken soru şu:
“Hayatımda kaç kişi var?” değil, “Kendimi gerçekten kimin yanında yalnız hissetmiyorum?”
Çünkü bazen yalnızlığın çözümü kalabalığa karışmak değil, kendimizi ait hissedebileceğimiz gerçek bir bağ kurabilmektir.
