Ebeveynlerden Miras: Duygu İfadesi

Ebeveynlerden çocuklara aktarılan miras yalnızca biyolojik özelliklerle sınırlı değildir. Çocuklar, içinde büyüdükleri aile ortamında duygu ifade biçimlerini gözlemleyerek öğrenir ve bu öğrenmeler zamanla kalıcı davranış kalıplarına dönüşür. Bu bağlamda duygu ifade etme becerileri, hem kalıtsal hem de çevresel etkileşimlerin şekillendirdiği bir davranışsal miras olarak görülebilir. Bu miras çocuklara hayatın doğal akışında ebeveynler tarafından farkında olmadan aktarılarak çocukların davranışlarında yer bulur. Yapılan araştırmalar çocukların duygusal gelişiminin evde, aile ortamında başladığını ve ebeveynlerin çocukların duygusal becerileri edinmelerinde aktif rol aldıklarını göstermektedir (Saltalı, 2010). Bu açıdan ebeveynlerin duygu ifade biçimleri çocukların duyguları tanıma, anlama ve ifade etme süreçlerini önemli ölçüde etkiler.

Duygu İfadesi

Deneyimlenen durumlar karşısında bireylerin duygusal ve davranışsal tepkileri farklılık göstermektedir. Kişilerin duyguları tanımaları ve ifade etmeleri büyük ölçüde kendi duygularının farkında olmalarına bağlıdır. Kendi duygularını tanıyan bireyler, karşısındaki kişinin duygularını anlamlandırır ve buna uygun tepkiler verebilir (Ceylan, 2009). Okul öncesi dönem çocuklarda duygusal gelişim için kritik bir öneme sahiptir. Bu dönemde edinilen beceriler yaşam boyu çocukların hayatına ışık tutmaktadır.

Duygusal Gelişimde Kritik Dönem: Okul Öncesi

Okul öncesi dönemde çocuklar duyguları tanımayı ve zamanla ebeveynlerinin sosyal ilişkilerinde gözlemledikleri davranışları örnek alarak duygularını ifade etmeyi öğrenirler. Okul öncesi dönem, çocuklarda birçok açıdan gelişimsel olarak kritik bir öneme sahiptir. Bu dönemde çocukların aile ile başlayan sosyal çevreleri okula da aktarılarak çocuklara daha geniş bir deneyim alanı ve sosyal ağ sunar. Çocuklar ebeveynlerinden gözlemledikleri davranışları sergilemek için kendilerine uygun bir ortam bulurlar. Okul öncesi dönemde çocuklar, duyguların sebeplerini, sonuçlarını ve duygusal ipuçlarını anlayarak temel duyguları doğru bir şekilde yorumlamakta ve ifade edebilmektedirler. Duygusal gelişim diğer gelişim alanlarıyla paralel ilerlediği için çocukların dil becerilerindeki gelişimle birlikte duygu kelimeleri de artar. Çocuklar duygusal ifadeler kullanabilirler ve sosyal çevreden gelen yönergeleri alabilirler (Zaferoğlu, 2018). İlk olarak duyguları ifade etmeyi ve diğerlerinin duygusal durumlarına uygun yanıt vermeyi öğrenen çocuklar, daha sonra duygularla baş etme becerileri kazanarak duygu düzenlemeyi öğrenirler (Berk, 2015).

Duygu İfadesinde Ailenin Rolü

Anne babalar çocuklarına sadece fiziksel bakım vermemekte aynı zamanda çocukların duygusal ve davranışsal becerilerine de katkıda bulunmaktadırlar. Bebeklik döneminden itibaren çocukların duygusal gelişimlerine yön verirler (Akgün, 2008). Ebeveynlerin birbirleriyle, çevreleriyle ve en önemlisi çocuklarıyla kurdukları iletişim çocukların duygusal gelişimini şekillendirir. Ebeveynler çocuklarıyla duygu kelimeleri hakkında konuştuklarında, duygularını tanımladıklarında ve ifade ettiklerinde çocuklar duygular hakkında konuşma fırsatı bulurlar. Ev ortamı çocuklar için yapılandırılmamış bir öğrenme ortamı sunar. Çocuklar ebeveynlerini gözlemler ve davranışları değerlendirirler. Ebeveynler evde çocuklara duygularını ifade edebilecekleri uygun ortamlar sunarak duygusal gelişimlerini destekleyebilirler. Duyguların sağlıklı bir şekilde ifade edilerek konuşulduğu ailelerde büyüyen çocuklar başkalarının duygularını tanıyabilmekte ve sosyal olarak kabul edilen şekilde ifade edebilmektedirler. Bu sebeple duygusal becerilerin kazanımında ailenin rolü son derece belirleyici kabul edilmektedir. (Yavuz, 2005).

Kaynakça

• Saltalı, N. (2010). Duygu Eğitiminin Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Duygusal Becerilerine Etkisi. (Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

• Ceylan, Ş. (2009). Vineland Sosyal-Duygusal Erken Çocukluk Ölçeğinin Geçerlik-Güvenirlik Çalışması Ve Okul Öncesi Eğitim Kurumuna Devam Eden Beş Yaş Çocuklarının Sosyal- Duygusal Davranışlarına Yaratıcı Drama Eğitiminin Etkisinin İncelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

• Zaferoğlu, M. (2018). Ergenlerde Duygusal Tepkisellik Ve Obsesif Kompulsif Belirtileri Arasındaki İlişkide Duygu Düzenleme Becerilerinin Aracı Rolünün İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.

• Berk, L. (2015). Bebekler Ve Çocuklar. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

• Yavuz,K.E.(2005).0-12YaşDönemiÇocuklardaDuygusalZekaGelişimi.Ankara:CeceliYayınları.

• Akgün, Ş. (2008). Çocuklarda Duygusal Zekâ Gelişimi Yönünden Anne Baba Eğitimi. Ankara: Nasa Yayınları