Teknolojinin gelişmesiyle birlikte hayatımızda pek çok değişti. Yıllar önce aklımıza gelmeyecek pek çok şeyin şu an hayatımızda yer edindiğini, duygularımızın, düşüncelerimizin ve bakış açımızın buna göre şekil aldığını görüyoruz ve bu ilerlemeyle birlikte hayatımıza sosyal medyanın dahil olması, saydığım unsurların eskisinden farklı olmasını sağladı. Artık hayatımızın gündemini sosyal medya ve buradaki paylaşımlar belirlemeye başladı. Haberler, magazinler, yeni çıkan buluşlar, dünyanın öbür ucunda neler olmuş, kim neler demiş… Bugün sosyal medyada hepsine an be an tanıklık ediyoruz.
Aslında bir yandan her şeyden haberdar olmamız çok iyi bir şeymiş gibi görünürken, asıl sorun bu sosyal medya gündeminin duygularımızı, düşüncelerimizi ve bakış açımızı etkilemesiyle başlıyor. Bu yazımda tam da bu etkiler hakkında bahsediyor olacağım.
Sosyal Medyanın Gündelik Hayata Etkisi
Sosyal medya hayatımıza pek çok kolaylık getirdi. Eskiden insanlar gündemden haberdar olmak için gazete alıp televizyon ve radyo haberlerini dinlerken bugün hepsi tek tuşla önlerine düşüyor. Üstte de belirttiğim gibi bu her ne kadar güzel bir şeymiş gibi gelse de insan aslında farkında olmadan sosyal medyaya esir olmaya başlıyor.
Duygularımızı, düşüncelerimizi, halimizi, tavrımızı artık sosyal medyaya göre şekillendirmeye başladık. Bir dönem clean girl tarzı modayken tüm genç kadınların sosyal medyada clean girl olma çabasına şahit olduk ve eminim ki bizler de bu çabaya dahil olmuşuzdur. Daha bunun gibi birçok örnek verebilirim.
Sağlıklı Yaşam Akımı ve Görünmeyen Tehlikeler
Son dönemlerde de “sağlıklı yaşam” başlığı altında sağlıklı öğünlerin, spor hayatlarının paylaşılması, günlük alınan kalori miktarı, her gün egzersiz yapılması hakkında bu konuda tecrübe edinmiş insanların deneyimlerini anlattıkları içerikleri görüyoruz. Bu konunun hayatımızda yer edinmeye başlaması bir yandan çok iyi bir durum; insanları sağlıklı yaşam hakkında düşünmeye ve bir şeyler yapmaya teşvik etmeye başladı. Pek çok insan hayatında spor yokken bu sayede motive olup hayatlarına sporu dahil ettiler.
Ama burada insanları bekleyen çok büyük bir tehlikenin hiç kimse farkında değil. İşte tam burada sosyal medyanın karanlık yüzüyle karşılaşıyoruz. Başlarda kulağa çok hoş gelen, yararlı olan pek çok şey sosyal medyanın karanlık tarafında boğulmamıza sebep olup bir bataklık gibi içine çekip buradan çıkmamızı güçleştiriyor. İnsanlar bir bataklığa girip dalıp gittiklerinin kimi zaman farkında bile olmuyor.
Kusursuzluk Algısı ve Mükemmelliyetçilik Tuzağı
Yavaş yavaş pek çok konuda en iyisini, en mükemmeli istemeye başlıyorlar. Sosyal medyadaki gördükleri insanlar gibi olmak istiyor, onların yaşadıkları hayatla kendi hayatlarını kıyaslamaya başlıyorlar. Bir yerden sonra bu artık kendilerinde kusur aramaya, mükemmel olma çabasına doğru gidiyor.
Kusursuzluk algısının gelişmeye başlaması, insanların ayna önünde kendilerini daha fazla incelemeye başlamasına; yüzlerinde çıkan en küçük sivilceyi, vücutlarında bulunan en ufak tüyü dahi kusur olarak görmelerine sebep oluyor. Kilo almak bir faciaymış gibi, herkes zayıf olmak zorundaymışçasına bir çabaya girilebiliyor. Sanki hayatın sonu gelmiş gibi panik ve korkuya kapılabiliyorlar ve işte bu duruma sosyal medyada bahsettiğim gündeme gelen konular ve sosyal medyanın karanlık yüzü sürükleyebiliyor.
Kendini Geliştirme mi Kusursuz Olma Çabası mı?
Bazen soluksuz diyetler, sporsuz geçen günlerin suçluluk hissi, sonu gelmeyen cilt bakım rutinleri ve daha pek çok şeyi hayatlarına dahil ediyorlar. Ve en kötüsü, çoğu insan bunun bir kendini geliştirme çabası değil, farkında olmadan kusursuz olma arayışı olduğunu göremiyor. Bu yazımla sizlere bir farkındalık oluşturup bu konu hakkında sorgulama yapabileceğiniz bir kapı açmak istiyorum.
Psikolojik Etkiler ve Bilimsel Bulgular
Mükemmelliyetçilik ve kusursuzluk algısı, kişinin kendi performansı, görünüşü veya yaptığı işlerde kusursuzluk arayışı içinde olmasıdır. Yapılan araştırmalar, mükemmelliyetçilik ve kusursuzluk arzusunun günümüzde özellikle sosyal medya ve güzellik standartları üzerinden daha da güçlendiğini göstermektedir.
İnsanlar sosyal medyada sürekli olarak kusursuz görünen hayatlarla karşılaştıkça, kendi yaşamlarını bu paylaşımlarla kıyaslama eğilimine girmekte ve kendilerini yetersiz hissetmektedir. Bu durum, bireylerde stres, kaygı ve düşük özsaygı gibi olumsuz duyguları tetikleyebilmektedir (Curran & Hill, 2019; Fardouly & Vartanian, 2016).
Sosyal medya platformlarında oluşturulan “mükemmel benlik” imajı, kişilerin gerçek benliklerinden uzaklaşmasına neden olurken; hataları, eksiklikleri ve duygusal kırılganlıkları gizleme eğilimini artırmaktadır. Buna karşın, hataları doğal görmek ve gelişime odaklanmak, kişinin psikolojik dayanıklılığını güçlendirmekte ve ruhsal dengesini korumasına yardımcı olmaktadır (Neff, 2020).
Gerçek İyi Oluş İçin Farkındalık
“Kusursuz olmak zorundayım” düşüncesinin yerine, hata yapmanın ve kusurlarımızın da insan olmanın bir parçası olduğunu kabullenebilmeyi öğrenmeliyiz. Sosyal medyanın bizi çekmeye çalıştığı karanlık taraftan sıyrılabilmeyi, gerekirse sosyal medya kullanım süresini kısıp yaptıklarımızın ne kadarının sosyal medyanın etkisinden kaynaklı olduğunu sorgulamamız gerektiğini düşünüyorum.
Bu konuda farkındalık yaşamak bizi psikolojik olarak iyi oluşa götürecek, kaygı ve depresyon gibi pek çok rahatsızlıktan koruyacak ve iyi oluş halimizi sürdürmemize yardımcı olacaktır.
