12.yüzyılda Farid ud-Din Attar tarafından kaleme alınan Kuşların Konferansı adlı sufi masalını okumuş muydunuz? Tüm hikâye, dünyadaki düzensizliği iyileştirmek adına, mistik bir kuş olan Simurg’u bulmak için yola çıkmakla başlamıştı. Ne derler bilirsiniz, tüm büyük hikâyeler ya yola çıkmakla ya da şehre bir yabancının gelmesiyle başlar… Simurg’a ulaşmak için yedi vadiden geçmesi gereken kuşlar, her vadide içsel bir deneyim yaşamışlar. Bu deneyimler onlara benliklerine dair farkındalık kazandırmış. Simurg’a ulaşan yol kolay değilmiş; hatta yoldan dönen, geride kalan ya da düşen kuşlar olmuş. Ancak azmedip yola devam edebilen kuşlar, yedi vadinin sonunda Simurg’un varlığına ulaşabilmiş. Anlamışlar ki Simurg, yolda dönüştükleri kişilerirmiş.
Bu masal her okuduğumda bana etkileyici gelir. Özellikle de kendimi zihnimin dar fanusunda hissettiğim vakitlerde… Kaybolmuş, karışmış haldeyken… Eminim, çoğumuz zaman zaman kendimizi o dar fanusun içinde buluyoruz. Geçmişe, geleceğe ve şimdiye dair duygularımız ve düşüncelerimiz iplik gibi karışıyor, su gibi bulanıyor. Hayatımıza dair bazı netlikler istiyoruz: “Ne istiyorum bu hayattan?”, “Neler yapabilirim?”, “Doğru yerde miyim?”, “Nereden başlayacağım?”…
Bu büyük sorulara basit ve hızlı cevap verilmemesi gerekiyor. Zamana yedirerek, kendimizi keşfederek öğrenebileceğimiz cevaplar olduklarına inanıyorum. Bu sebeple, daha verimli bir hayat ve zihnin düzensizliğine iyi gelecek netlikler için, kendini keşfetme sürecinde sana yardımcı olabilecek bir konsept olan İkigai belki de aradığın şeydir.
İkigai, doğduğu topraklarda Japon halkı için “yaşamdaki değer, yaşamaya değer olan şey” anlamına gelir. Diğer yandan, Batılı araştırmacılar tarafından hazırlanan İkigai Venn Şeması’nda yaşam amacını bulmakla ilişkilendirilen İkigai’yi keşfetmek şu dört ana soruya verilen cevaplarla mümkün olabilir (Garcia ve Miralles, 2016)
- Sevdiğin şeyler
- İyi olduğun şeyler
- Dünyanın ihtiyacı olan şeyler
- Para kazanabileceğin şeyler
Ancak bu sorular, kendi İkigaisini keşfetmeye çalışan kişiler için yanlış yönlendirmelere açık olarak değerlendirilmektedir (Mishima, 2021). Zira Japon kültüründeki İkigai konsepti ile Batı çerçevesindeki İkigai konseptinin uyuşmadığı noktalar bulunmaktadır. Bu yüzden, İkigai yolculuğuna çıkmış okurlarım için daha kapsayıcı ve konsepti kökenlerine yakınlaştırmaya çalıştığım bir İkigai anlatmaya çalışacağım.
Öncelikle şu soruları okurken zihninde beliren sahneleri, kelimeleri, renkleri, yüzleri, manzaraları… not etmeni isteyeceğim: Başarılı hissetmek için neye ihtiyacın var? Hayatta bir amacın olduğunu düşünüyor musun? Varsa amacını nasıl tanımlıyorsun? Güne heyecanla başlayabiliyor musun? Arzularına ve ihtiyaçlarına ne kadar hâkimsin? (Mishima, 2021)
Bu sorular, sana içsel yolculuğunda eşlik edecek. Çünkü yansıtılanın aksine, İkigai 4 basit cevap ile keşfedilebilecek bir konsept değildir. Tamamiyle kişiye has, kişisel arzu ve değerlerin fark edilmesini amaçlayan bir süreçtir.
Aslında İkigai denildiğinde akla gelen Venn Şeması, konseptin ana manasından yoksun bulunmaktadır. Çoğu kitapta yazdığı gibi, İkigai senden dünyanın ihtiyacı olan şeyi karşılamanı beklemez. Ya da para kazanmak da İkigai’ye ait bir yönlendirme değildir. Çünkü bu seni dış dünyanın isteklerine bakmaya ve onayını almaya itecektir. İkigai, yapmak zorunda olmadığın ama yine de yapmayı seçtiğin şeyleri kapsar. Vincent Van Gogh’un, hayatındaki fakirlik ve zorluğa rağmen sanattan vazgeçmemesi gibi (Mishima, 2021).
Diğer bir yanlış anlaşılma ise “iyi olduğun şey” yönlendirmesinden gelir. Çünkü İkigai’nin yolda şekillenmesine de izin vermek gerekir. Bir şeyin sana değerli hissettirmesi için o şeyde iyi olman gerekmez; hatta acemi bile olabilirsin. Son olarak “sevdiğin şey” yönlendirmesi için de bir netleştirme yapmakta fayda var. İkigai yolculuğunda sevdiğin şeyler kadar, sevmeyeceğini düşündüğün, önyargılı yaklaştığın şeylere de şans vermelisin. Çünkü bazen önyargılı olduğumuz şeyler için “İyi ki denemişim, o kadar da kötü değilmiş.” derken bulabiliyoruz kendimizi (Mishima, 2021).
Yazımın sonuna yaklaşırken; İkigai, birçok Batılı yazar ve araştırmacı tarafından basit bir Venn şemasına indirgenmiş olsa da, hem kültürel hem de felsefi bir kökene dayanmaktadır. Sizden not almanızı istediğim imajinasyonlarınıza ve aklınıza gelen kelimelere göz atmanızı, kendinize dair bir içsel yolculuğa çıkmanızı öneririm. Çünkü bazen ruhumuzdaki ve zihnimizdeki kaosu dindirecek dışsal faktörlere ihtiyacımız varmış gibi gelse de, aslında Simurg içimizde yatmakta. Onu uyandırmak tamamen bizim çabamıza bağlı.
Kaynakça
Gaines, J. (2020). The philosophy of ikigai: 3 examples about finding purpose. Positive Psychology.
Garcia, H., & Miralles, F. (2016). İkigai: Japonların Uzun ve Mutlu Yaşam Sırrı. Destek Yayınları.
Mishima, D. (2021, 15 Ekim). Misconceptions About Ikigai That Prevent You from Finding Your True Calling in Life. Medium. https://medium.com/@denvermishima/4-ikigai-misconceptions-that-prevent-you-from-finding-your-true-calling-in-life-f303eb2e114c
