John ve Julie Schwartz Gottman, çift ilişki ve evlilik terapileri üzerine uzun süreli bilimsel araştırmalar yapan bilim insanlarıdır. 40 yılı aşkın süre boyunca boylamsal araştırma yöntemiyle çiftleri inceleyerek ilişkilerin neden yürüdüğünü, nerelerde aksadığını ve nerede bittiğini ortaya çıkaran bilimsel deneyler yürütmüşlerdir. Gottman Çift Terapisi Enstitüsü Washington’da çift ilişkileri ve ebeveynlik üzerine çalışmalar yürüten dünyaca ünlü bir kuruluştur.
Çift 1986 yılında Washington Üniversitesi’nde ‘Aşk Laboratuvarı’ adlı bir araştırma yürütmüşlerdir. Bu araştırmada tüm bilimsel veriler kaydedilmiştir.
Laboratuvar Nasıl Çalışıyordu?
Doğal Ev Ortamı: Gottman çiftleri laboratuvardan ziyade bir apartman dairesi şeklinde tasarlanmış evlere davet ediyor ve bir hafta sonu geçirmelerini istiyordu. Çiftler burada yemek yiyor, televizyon izliyor ve gazete okuyor, konuşup tartışıyorlardı.
Biyolojik Ölçümler: Dairede gizli kamera bulunuyordu ve çiftler konuşurken ve etkileşim halindeyken kalp atışları, kan dolaşım hızları, terleme oranları ve fizyolojik stres düzeyleri elektrotlar yardımıyla anlık olarak kaydediliyordu.
Duygu Analizi: Çiftlerin ses tonları, yüz ifadeleri, kullandıkları kelimeler saniye saniye analiz ediliyor ve duygu kategorisine ayrılıyordu. (Öfke, küçümseme, mizah vb.)
En Büyük Keşiflerden Biri “Ustalar ve Felaketler”
Gottmanlar, bu laboratuvarlarda izledikleri çiftleri 6 yıl sonra periyodik olarak tekrar izlediler ve onları iki ana gruba ayırdılar: ‘İlişki Ustaları ve İlişki Felaketleri’
1. İlişki Ustaları: Bu çiftler tartışırken fizyolojik olarak sakin kalıyor ve birbirlerine karşı şefkat ve mizahla yaklaşabiliyorlardı. Bu çiftler bu yaklaşımla yılları devirebiliyorlardı.
2. İlişki Felaketleri: Görünürde sakin bir tartışmada olsalar dahi vücut tepkileri “savaş, kaç ya da don” moduna giriyor ve genellikle de yüksek kalp atışı ve stres yaşıyorlardı. Bu çiftlerin ilişkileri ise ayrılma ile sonuçlanıyordu.
Gottmanlar laboratuvarda çiftlerin 15 dakikalık bir tartışmalarını izleyerek onların boşanıp boşanmayacaklarını %90 üzerinde bir doğruluk oranıyla tahmin etmeyi başarıyorlardı.
Gottman ⅕ Pozitif Dönüştürme
”Beş pozitif özelliğe karşı bir negatif söyleyebilirsin.” Bir negatif söyleyebilmek için beş pozitif yön söylenmelidir. Bunu yaparak karşıdaki kişinin olumlu yönlerini ön plana çıkarmayı ve olumlu yönlerin görülmesi hedeflenmiştir.
Gottmanlara Göre Terapinin Doğası
1. Süreç olumlu bir duygu deneyimi olmalıdır ve çiftlerin olumlu yönleri öne çıkarılmalıdır.
2. Terapistin yönlendirmesi yerine öncelik çiftin kendi arasındaki ilişki dinamiği ön planda tutulmalıdır.
3. Gottman Çift Terapisinde “öğrenme” esastır. Terapi süreci duygusal öğrenmeyi içerir. Çiftler kendi duygu durumlarını değiştirmek isterlerse bu durum sürece dahil edilmeli ve bu duygusal durum üzerinde çalışılmalıdır.
4. Müdahaleler kolay olmalı, eleştirel olmamalıdır.
5. Hedefler gerçekçi ve çatışmayı azaltmaya yönelik olmalıdır.
6. Gottmanlara göre terapist, çiftin ilişkisinden sorumlu olmak yerine onların ilişkilerine rehberlik eder. Çift bir tartışma içindeyse onları sakinleştirmek yerine, onların kendilerini nasıl sakinleştirebilecekleri hususunda onlara rehberlik eder.
Gottman Çift Terapisi; Bilişsel Davranışçı Terapi, Duygu Odaklı Terapi, Gestalt Terapi gibi terapi çeşitlerinin yöntemlerinin içinde bulunduğu yeni bir terapi çeşididir. Süreç öğrenme ve davranış değişikliği içerir. Yapılandırılmış ve sistematik bir süreçtir. Washington’daki Gottman Enstitüsü birçok çifte hizmet vermektedir. Gottmanlar bu araştırmalarıyla bilim ödülü almışlardır. Gottman Çift Terapisi etkili bir süreçtir. Çiftlerin çatışmalarını yönetebilmesini, arkadaşlık bağlarının güçlenmesini ve ortak bir anlam oluşturulmasını hedefleyen, dünyaca ünlü ve tek araştırma temelli ilişki terapisidir. Çiftlerin kendilerini ve birbirlerini anlamalarında ve ilişkilerini nasıl yöneteceklerine dair rehberlik eden bir süreci içerir. Bu sayede çiftler, sağlıklı bir ilişki uyumu sağlarlar, kendilerini ve ilişkilerini nasıl yönetebileceklerine dair kazanımlar geliştirirler. Sağlıklı bir ilişki, sağlıklı bir yaşam sağlar.
Kaynakça
- Anlatan, Ö. (2021). Deneye Dayalı Bir Yaklaşım: Gottman Çift Terapisi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 4(1), 74-93. https://izlik.org/JA94KN36GD
- Gottman, J. M. ve Schwartz Gottman, J. (2015). Gottman çift terapisi. A. S. Gurman, J. L. Lebow ve D. K. Snyder (Ed.), Clinical handbook of couple therapy içinde (s. 138–164). The Guilford Press.
- Gottman, J. M. ve Silver, N. (2015). Evliliği sürdürmenin yedi ilkesi (K. Nazlı, Çev.). Varlık Yayınları.
