Çocukluk Çağı Travmasının Yetişkinlik Döneminde Rüya İçeriği Üzerindeki Etkisi
Uzun süreli stres ve endişe, fiziksel semptomlara ek olarak yaşam boyu duygusal sorunlara yol açabilir. İnsanlar yaşlandıkça bu durum daha da sorunlu hale gelebilir çünkü çocukluk travması ve TSSB, yetişkinlikte olumsuz sağlık sonuçlarına yol açabilir. Çocukluk travması geçirmiş yetişkinlerin, duygu durum bozuklukları, depresyon ve intihar düşüncesinden muzdarip olma olasılıkları önemli ölçüde daha yüksektir (Mukherjee, 2022). Düşünceler, duygular, algılar ve imgeler de dahil olmak üzere temel fizyolojik olaylar, sıklıkla uykudayken meydana gelen bir rüyanın parçasıdır. Rüyalar, uykudayken yaşanan rüya benzeri durumlar veya bilinç deneyimleri olarak da düşünülebilir. Rüyalar ayrıca, farkındalığın beyinde bulunduğu teorisinin kanıtı olarak da kabul edilir. Bu zihinsel süreçlerin öznel deneyimine rüya görme denir (Ma ve ark., 2022). Sağlık durumu ve sosyodemografik özellikler rüya içeriğini etkileyebilir. Olumsuz duygusal içerik, travma sonrası stres bozukluğu, hızlı göz hareketi uyku davranış bozukluğu ve kabus bozukluğu olan hastaların rüyalarında daha yaygındır (Ma ve ark., 2022). Rüya içeriği, gündüz yaşamından ve erken dönem deneyimlerinden etkilenir. Kaza veya yaralanma gibi travmalar yaşayan ya da tecavüz veya ebeveyn-çocuk şiddeti gibi kişiler arası şiddete maruz kalan çocukların uyku bozuklukları ve uyku sorunları yaşama olasılıkları daha yüksektir (Ma ve ark., 2022). Çocukluk travması, bir bireyin yetişkinlikteki psikolojik durumunu çeşitli şekillerde etkileyebilir. Rüyaların içeriğindeki değişiklikler de bu etkilerden biridir (Ocean, 2014).
Beyin Mekanizmaları ve Travmalar Arasındaki İlişki
Hipokampüs ve amigdala, travma anılarını işleme ve saklama açısından hayati öneme sahip iki beyin bölgesidir. Bazı beyin bölgelerindeki değişiklikler sonucunda insanlar rüyalarında artan kaygı, dehşet veya olumsuz duygusal temalar yaşayabilirler (Scarpelli ve ark., 2019).
Travmalar ve Rüya İçeriği
Travmanın rüya içeriği üzerindeki etkisini inceleyen araştırmalara göre, travma geçiren kişilerin kabus görme olasılığı daha yüksektir. Travmatik anılar, özellikle TSSB ve anksiyete yaşayan kişilerin rüyalarında sıklıkla tekrarlanır. Travmatik deneyimler bu rüyalarda doğrudan yansıtılabilir veya metaforik olabilir (Ocean, 2014). Örneğin, çocukluktaki kötü muameleden kaynaklanan travma, sıklıkla saldırganlık, zorbalık ve kaçış temalarıyla rüyalarda kendini gösterir. Rüya tekrarları, kişinin bu travmalarla nasıl başa çıktığını veya hala başa çıkamadığını ortaya koyabilir.
Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ve Rüya İçeriği
Özellikle, çocukluklarında duygusal olarak ihmal edilen kişilerin rüyalarında daha çok nesne odaklı içerik, daha az insan figürü ve daha az sosyal etkileşim olduğu bulunmuştur. Ayrıca, insanların psikolojik ruh hallerinin ve uyku kalitelerinin rüyalarının içeriğini önemli ölçüde etkilediği gösterilmiştir (Ma ve ark., 2022). Çocukluk travmasının daha yüksek derecelerinin, daha hoş olmayan rüya temaları ve rüyalarda daha az sosyal içerikle ilişkili olduğu gösterilmiştir. Çocukluk travmaları, uyanıkken psikolojik iyi oluşun yanı sıra bilinçaltı işlevlerini ve rüya içeriğini de etkiler. Çocukluk travmalarının yetişkinlikteki rüya içeriğini önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. Travma sonrası stres bozukluğu gibi psikolojik bozuklukların, travmatik rüyaların sıklığını ve yoğunluğunu artırdığı bulunmuştur (Ma ve ark., 2022).
Kaynakça
- Scarpelli, S., Bartolacci, C., D'Atri, A., Gorgoni, M., & De Gennaro, L. (2019). The functional role of dreaming in emotional processes. Frontiers in psychology, 10, 459.
- Ma, Y., Feng, X., Wang, D., Zhao, X., Yan, Z., Bao, Y., … & Sun, H. (2022). Adverse Childhood Experiences Are Associated With Adult Dream Content: A Cross-Sectional Survey. Frontiers in Psychology, 13, 837347.
- Mukherjee, K. (2022). Childhood trauma and its effects in adulthood. ResearchGate. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.10356.42889
- Ocean, S. E. (2014). Childhood trauma-related nightmares: The impact of exposure, relaxation, and rescripting therapy on cognitive functioning.
