Peki çoğumuzda olan bu fibromiyalji’nin kökenlerine biraz bakalım;
Fibromiyalji: bedensel ağrıların, zihinsel yorgunluk ve zorlanmanın birlikte görüldüğü kronik bir durumdur. Tek bir nedeni yoktur aslında biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenlerin birleşimiyle ortaya çıkabilir.
Fibromiyaljinin Psikolojik Kökenleri
Sadece psikolojik olduğunu dile getiremeyiz fakat ilişkili bir durumdur. En sık görülebilen psikolojik etmenler:
-
Stresi tolere etmekte güçlük
-
Anksiyete
-
Depresyon
-
Duygusal hassasiyetler
-
Beyin sisi (konsantrasyon, hafıza zorluğu)
-
Uyku problemleri
-
Tükenmişlik hissi
-
Kimse beni anlamıyor duygusu
-
Sürekli ağrı = kişinin benlik algısını, sosyal ilişkilerini ve işlevselliğini etkileyebilir.
Peki Fibromiyalji’nin Nedenleri Nelerdir?
Tek bir nedene bağlı olduğunu söylemek doğru olmaz fakat en güçlü nedenleri;
Biyolojik faktörler:
-
Merkezi sinir sistemindeki ağrı hissinin fazla baskın hale gelmesi (merkezi duyarlılaşma)
-
Serotonin, dopamin gibi iletişim faktörü dengesizlikleri
-
Uyku düzensizliği
-
Genetik yatkınlıklar
Psikolojik faktörler:
-
Uzun süreli stres
-
Bastırılmış duygular
-
Travmatik yaşanan durumlar
-
Aşırı sorumluluk almak, mükemmeliyetçilik
-
Hep güçlü görünmek zorundayım duruşu
Tetikleyici olaylar:
-
Büyük stres faktörleri (yas, boşanma, iş kaybı)
-
Fiziksel travma
-
Enfeksiyonel durumlar
-
Doğum sonrası süreci
Fibromiyalji’nin Sonuçları
Tedavisi yapılmaz ya da süreç yönetilemez ise;
-
Yaşam kalitesi düşer
-
İş gücü kaybı
-
Sosyal izolasyon
-
Depresyonun derinleşir hali
-
Kendine güvende azalma
-
Umutsuzluk hissi
En önemli unsur fibromiyalji ilerleyen ya da öldüren bir etkiye sahip değildir. Sadece hayat standartlarını iyileştirmeye yönelik hamleler yapılmalıdır.
Peki Bu Durumun Çözümü Nedir?
Bu durumda sadece ilaçla geçer gibi düşünmek doğru değildir. Bu durum bütüncül bir şekilde ele alınmalıdır. Hem psikolojik hem fizyolojik hem de remedilerle desteklenmelidir.
Tıbbi destek:
-
Gerektiğinde ilaç tedavisi
-
Uyku düzenleyiciler
-
Antidepresanlar (ağrı algısını da iyileştirir)
Psikolojik destek:
-
Bilişsel davranışçı terapi (BDT)
-
Stres yönetimi
-
Duygularımıza temas etmek
-
Travma çalışmaları
Fiziksel destek:
-
Hafif egzersiz (yürüyüş, yüzme, yoga)
-
Düzenli uyku
-
Kas gevşetme egzersizleri
Yaşam tarzı:
-
Kendini zorlamadan planlar yapmak
-
Her şeye yetişmem gerek düşüncesini bırakmak
-
Sınır koymayı öğrenmek
Nasıl Bir Yol Haritası Çizilmeli?
-
Bu durumu kabullenmek
-
Kendini suçlamamak
-
Bir fizik tedavi ya da romatoloji uzmanına danışmak
-
Eş zamanlı psikolojik danışmanlık almak
-
Düzenli ve hafif hareketlerle bedeni desteklemek
-
Stres faktörlerini aza indirmek
-
Ve en önemlisi kendinize olan öz-şefkat duygusu
Özetlemek gerekir ise fibromiyalji bedenin artık yoruldum beni duy deme şeklidir. İhmal edilen duygular, bastırılan stres ve yorgunluk bedenin dışa vurumu ile konuşabilen bir hale gelir.
Bu Ağrılar Bize ne Anlatıyor Olabilir?
-
“Artık bu yükü taşıyamıyorum” Fibromiyalji çok sık; uzun süre fazla sorumlulukları olan, kendini ikinci plana atan, herkes iyi olsun ben sonra kendi halime bakarım diyen kişilerde görülür. Çünkü bu ağrılar bedeninizin duymadığınız dur sinyalleri olabilir.
-
“Sınırlarım ihlal ediliyor” Sürekli var olan kas gerginliği: Hayır diyememek, istemediğin durumlara katlanmak, duygusal olarak zorlandığınız ilişkileri sürdürmek. Bu durumda kaslar gevşeyemiyorsa ruh da kasılıp kalıyordur.
-
“Duygularımı tutuyorum” Bastırdığımız duygularımız; öfke, üzüntü, kırgınlık, yas durumlarını bastırmak zamanla bedende ağrıya dönüşebilir (somatizasyon). Özellikle ben güçlü durmalıyım sloganını kendine felsefe edinmiş, kendinden önce başkalarını düşünen bireylerde sık görülür.
-
“Güvende hissetmiyorum” Sinir sistemi sürekli alarm halinde ise; küçük stresler bile büyük ağrıya dönüşür, uyku yüzeysel olur, yorgunluk geçmez. Tüm bunlar sürekli alarmda kalan bir sinir sisteminin işaretidir.
-
“Kendimi yeterince değerli hissetmiyorum” Kendi ihtiyaçlarını görmezden gelip ertelemek; dinlenmeyi hak etmiyorum, zayıf görünmemeliyim, yardım istemek ayıp… Bu gibi içsel baskılar bedeni yorar.
Ağrıyan Yerin Mesajı Nedir?
Bunlar sembolik bir çıkarımdır. Tıbbi bir tanı değildir.
-
Boyun-Omuz: Fazla yük, sorumluluk
-
Sırt: Destek görme hissi
-
Kalça-Bacak: Hayatta ilerleme korkusu
-
Eller: Tutmak, bırakmamak
-
Çene: Bastırılmış öfke
Peki Bu Mesajla ne Yapmalıyız?
-
Ağrıyı düşman gibi görmek yerine haberci olduğunu düşünmek (beni sabote ediyor yerine benden ne istiyor?)
-
Kendine bedeninle ilgili sorular sormak (Nerelerde zorlanıyorum? / Kime hayır demeliyim? / Hangi duyguyu hissetmekten kaçıyorum? / Dinlenmeye izin veriyor muyum?)
-
Sinir sistemini yatıştırmak: nefes almak, yürümek, ılık duş, güvenli rutinler v.b.
-
Yalnız kalmamak: Fibromiyalji tek başına taşınacak bir yük değildir. Bu süreçte psikolojik destek ekstra değil temelde olması gerekendir.
Şunu bilmelisin: Bu ağrılar senin zayıflığını değil, uzun süre güçlü kalmak zorunda bırakıldığını anlatıyor. Bedenimizden gelen somatik sesler aslında görmezden geldiğimiz durumları bize göstermek için bedenimizin verdiği alarm sinyalleridir. Bu sinyaller ile kendi içsel yolumuzdan geçmeli ve güçlü yanlarımıza odaklanarak bahçemizi çiçeklendirmeliyiz.
