Narsist İnsanlar ve İlişkilerde Bıraktıkları İzler
Bir gün aynaya bakıp kendinizi tanımakta zorlanıyorsanız, bunun nedeni her zaman aynadaki yüzünüz değildir. Bazen insan, uzun süre başkasının bakışından kendisini görmeye alıştığı için kendi sesini duyamaz hâle gelir.
“Bunu neden bu kadar büyüttüm?”
“Belki de ben yanlış anladım.”
“Keşke biraz daha anlayışlı olsaydım.”
“Acaba gerçekten sorun bende mi?”
Bu cümleler, kişinin kendi iç dünyasında başlayan uzun bir sorgulamanın işareti olabilir. Özellikle karşısındaki kişinin sürekli kendisini haklı çıkardığı, eleştiriyi kabul etmekte zorlandığı, karşısındakinin duygularını küçümsediği ve sorumluluğu başkasına yüklediği ilişkilerde kişi, zamanla kendi düşüncelerinden şüphe etmeye başlayabilir.
Narsistik özellikler gösteren kişilerle kurulan ilişkiler çoğu zaman karmaşık bir yapıya sahiptir. Başlangıçta kişi kendisini çok değerli, önemli ve özel hissedebilir. Karşısındaki insan onu dikkatle dinliyor, yoğun ilgi gösteriyor ve güçlü bir yakınlık kuruyor gibi görünebilir. Bu durum, ilişkinin kısa sürede derinleşmesine neden olabilir. Ancak zaman içinde görünmeyen bir denge değişimi yaşanabilir.
Bir süre sonra ilişkide tek bir kişinin ihtiyaçları ön plana çıkmaya başlar. Diğer kişi ise uyum sağlamaya, kırmamaya, idare etmeye ve sorun çıkarmamaya çalışır. Fark edilmeden gelişen bu süreçte kişi, kendi duygularını geri plana atabilir. Ne hissettiğini düşünmek yerine, karşısındaki insanın nasıl tepki vereceğini hesaplamaya başlayabilir.
Bu tür ilişkilerin en belirgin sonuçlarından biri, kişinin kendi düşüncelerine olan güveninin azalmasıdır. Yaşanan olaylar sürekli farklı biçimde yorumlandığında, sorumluluk sürekli karşı tarafa yüklendiğinde veya kişinin duyguları küçümsendiğinde, insan zamanla kendi algısını sorgulamaya başlayabilir. “Ben mi yanlış anladım?”, “Belki de fazla hassas davranıyorum.” düşünceleri giderek daha sık ortaya çıkabilir.
Bir başka önemli iz ise sınırların belirsizleşmesidir. Kendi ihtiyaçlarını dile getirmek zorlaşabilir, “hayır” demek suçluluk yaratabilir. Kişi, başkalarının memnuniyetini kendi huzurunun önüne koymaya başlayabilir. Oysa sağlıklı ilişkilerde sevgi; korku, sürekli onay arayışı veya kendinden vazgeçme üzerine kurulmaz.
İlişki sona erdiğinde ise görünmeyen etkiler devam edebilir. İnsan yeni ilişkilerde daha temkinli olabilir, kendisini ifade ederken çekingen davranabilir ya da sürekli yanlış anlaşılmaktan korkabilir. Çünkü bazı ilişkiler yalnızca kalbi değil, kişinin kendisiyle kurduğu bağı da etkiler.
Burada önemli bir noktayı hatırlamak gerekir: Her benmerkezci davranış sergileyen kişi için “narsist” tanımlaması yapmak doğru değildir. Narsistik özellikler ile klinik düzeydeki kişilik örüntüleri birbirinden farklıdır ve değerlendirme uzmanlık gerektirir.
Belki de yaşananların ardından sorulması gereken soru şudur: “Bu ilişki bana ne öğretti?” Çünkü bazen insanın yeniden güçlenmesi, başkasını değiştirmeye çalışmakla değil, kendi sınırlarını fark etmesiyle başlar.
İlişkiler insanı büyütebilir, geliştirebilir ve iyileştirebilir. Ancak bazı ilişkiler de kişinin kendisine dönüp bakmasına neden olur. Ve belki de en önemli farkındalık şudur: Sevgi, insanın kendisini kaybettiği değil, kendisi olarak var olabildiği yerde anlam kazanır.
