Popüler Söylemlerin Gölgesinde Sınır Arayışı Sosyal medyada her gün karşımıza çıkan birkaç cümle var: “Kendine yatırım yap.” “Sana negatif hissettiren insanları hayatından çıkar.” “Önce kendini sev.” İlk bakışta bunların hepsi kulağa oldukça doğru geliyor. Elbette sınır koymayı öğrenmek, gerektiğinde “hayır” diyebilmek ve bize zarar veren ilişkileri fark edebilmek önemli. Peki ya kendimizi korumak için ördüğümüz duvarlar, bir süre sonra insanların bize ulaşmasını da engellemeye başlarsa?
Belki de bugün bireysel sınırlar hakkında konuşurken biraz fazla tek taraflı düşünüyoruz. Sınırlarımızı korumakla, insanlarla aramıza kalın ve aşılmaz duvarlar örmek arasında önemli bir ayrım var. Çünkü bazen en küçük anlaşmazlıkta bile bir ilişkiye “toksik” diyerek son vermek, kendimizi korumaktan çok insani ilişkilerin doğasında olan kaçınılmaz zorluklarından arkamızda bir toz zerresi bile bırakmadan kaçmak anlamına gelebiliyor.
"Ben" Odaklı Dünyada Bağ Kurmanın Şifası Üstelik insan, doğası gereği yalnızca kendi başına var olan bir canlı değil. Başkalarıyla kurduğumuz ilişkiler, hayatımızın yalnızca sosyal kısmını değil, psikolojik iyi oluşumuzu da etkiliyor. Bir arkadaşla saatlerce konuşmak, kendimizi gerçekten anlaşılmış hissetmek, kalabalık bir ortamda bir kimliğimizin var olduğunu fark etmek… Bunların hepsi insana iyi gelen deneyimlerdir. Bazen sadece birinin bizi dinlemesi bile gün boyunca sırtımızda taşıdığımız yükü biraz hafifletebiliyor.
Tam da bu noktada bir çelişki ortaya çıkıyor. Kendimizi korumak için insanlardan izole oldukşa yalnızlaşabiliyoruz. Yalnızlaştıkça da insan ilişkileri daha yorucu, daha tehditkâr ve daha karmaşık görünmeye başlayabiliyor. Böylece inşa ettiğimiz duvarlar bizi korurken aynı zamanda bizi içeride hapsetmeye de başlayabiliyor.
İzolasyon Surları Yerine İletişim Kapıları Burada sınır koymanın ne anlama geldiğini yeniden düşünmek gerekiyor. Sağlıklı bir sınır, hayatımızdaki herkesi dışarıda bırakmak değildir. Her davranışı tolere etmek de değildir. Aksine, kimin hayatımızda ne kadar yer kaplayacağına ve hangi davranışları kabul edip etmeyeceğimize karar verebilmektir. Yani sınırlar birer surdan çok kapı gibidir. Kapı bizi dışarıdan tamamen izole etmez; yalnızca içeriye kimi, ne zaman ve ne kadar alacağımıza karar vermemizi sağlar.
Elbette bazı ilişkiler gerçekten zarar verici olabilir ve onlardan uzaklaşmak gerekebilir. Ancak her kırgınlığı, her anlaşmazlığı ya da her hayal kırıklığını “toksik ilişki” olarak adlandırmak, insan olmanın doğasında bulunan karmaşıklığı gözden kaçırmamıza neden olabilir. Çünkü gerçek ilişkiler her zaman güllük gülistanlık değildir. Bazen kırılırız, bazen yanlış anlaşılırız, bazen birbirimizin sınırlarına fazla yaklaşırız. Önemli olan, bunların hiçbirini yaşamamak değil; yaşadığımızda nasıl iletişim kurduğumuzdur.
İç Huzur ile Bağ Kurmak Arasındaki Denge Belki de psikolojik iyi oluş dediğimiz şey, herkesten izole olup kusursuz bir iç huzur yaratmak değildir. Bazen asıl mesele, hem kendimizi koruyabildiğimiz hem de başkalarıyla bağ kurabildiğimiz bir denge oluşturabilmektir.
Çünkü insanın ihtiyacı her zaman daha yüksek duvarlar değildir. Bazen sadece doğru yerde duran, doğru zamanda açılıp gerektiğinde kapanabilen güvenli kapılardır.
Belki de mesele insanları hayatımızdan çıkarmayı öğrenmek değil; kimin hayatımızda kalmasına, hangi koşullarda ve nasıl izin vereceğimizi öğrenmektir.
Kaynakça
- Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497–529.
- Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLOS Medicine, 7(7), e1000316.
- Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.
- House, J. S., Landis, K. R., & Umberson, D. (1988). Social relationships and health. Science, 241(4865), 540–545.