Bir Çaresi Bulunur

İnsan hayatı; kimi zaman düzlük ve aydınlık bir yolda yürümeye, kimi zamansa sisli bir ormanda Kutup Yıldızı'nı kaybetmeye benzer. Bazen öyle zamanlar kapınızı çalar ki kendimizi hayatımızın başrolü gibi değil de dışarıdan izleyen üçüncü bir şahıs gibi hissederiz. Nereye gittiğimizi, ne istediğimizi ve en önemlisi kim olduğumuzu sorguladığımız bu kafa karışıklığı dönemi, ilk bakışta çıkmaz bir sokaktaymışız gibi hissettirebilir. Hayatın koşturmacası içinde soluklanmadan ilerlerken durup "Ben şu an neredeyim ve ne yapıyorum?" diye sormak, aslında ruhsal bir uyanışın ilk kıpırtısıdır. Ancak psikoloji bilimi bize gösterir ki insanın kendini çıkmazda ve kaybolmuş hissetmesi bir son değil; tam aksine, öz benliğine giden yolculuğun ilk basamağıdır.

Kendini bulmak, esasında bir yapbozun parçalarını tek tek keşfetmektir. Bir günde tamamlanan ya da sonradan durağanlaşarak kazanılan stabil bir durum değildir. Bu, hayat boyu süren aktif ve dinamik bir süreçtir. Çoğumuz çocukluktan itibaren ailemizin, çevremizin, arkadaşlarımızın ve toplumun omuzlarımıza bindirdiği ağırlık kefeleriyle, beklentilerle şekilleniriz. "Şöyle olmalısın", "Böyle davranmalısın" cümleleri zihnimizde yankılandıkça, kendi ruhsal isteklerimiz gölgede saklanır. Zihnimiz başkalarının sesleriyle çalkalandıkça kendi iç sesimiz cılızlaşır ve zamanla tamamen sesini çıkaramaz hâle gelebilir. İçimizdeki o cılız sesi yeniden duyabilmenin, kendi yapbozumuzun son haline ulaşmanın elbette bir çaresi bulunur.

Bu yolculuğun ilk çaresi; dışarıdaki kuru gürültüye kulaklarımızı kapatıp içeriye dönme ve kendimizi, o cılız sesi dinleme cesaretidir. İnsan, sürekli başkalarını memnun etmeye çalıştığı bir dünyada kendi yapbozunu keşfedemez. "Ben ne hissediyorum?", "Beni gerçekten ne mutlu eder?" ve "Hangi değerler benim için olmazsa olmazdır?" gibi soruları kendimize sorma dürüstlüğünü göstermeliyiz. Cevaplar ilk etapta karmaşık, bizi tatmin etmeyen ya da belirsiz gelebilir; bu gayet normaldir. Çünkü uzun süre halının altına süpürülmüş duygular yüzeye çıkarken bir süreliğine toz yaratır. Önemli olan, kendi iç dünyamızla ve o cılız sesle teması koparmamak, kendimize zaman tanımaktır. Yalnız kalmaktan korkmamalı, aksine yalnızlığı kendi özümüzle buluşma fırsatı olarak değerlendirmeliyiz.

İkinci adım ise kendi sınırlarımızı ve kabullerimizi yeniden gözden geçirmektir. Kendi yapbozunu keşfetmek, sadece iyi olan özelliklerimizi ortaya çıkarmak demek değildir. Kırılganlıklarımız, korkularımız, eksik yönlerimiz ve geçmişte yaptığımız hatalar da bu yapbozun birer parçasıdır. Toplumun bize dayattığı kusursuzluk ütopyası, kendimizle yüzleşmemizi engeller. Oysa öz-şefkat geliştirmek —yani tıpkı sevdiklerimize gösterdiğimiz anlayışı ve merhameti kendimize de sunabilmek— bu sürecin en sağlam kolonlarıdır. İnsan, aynadaki hâlini tüm kusurlarıyla ve güzellikleriyle birlikte olduğu gibi kabul etmeyi başardığında değişimin ve gelişimin önündeki en büyük engeli aşmış olur. Bu kabul, atılacak adımların en hakikisidir. Kendi karanlığından kaçmayan insan, kendi aydınlığını yaratma gücüne kavuşur.

Üçüncü olarak, kabullenme aşamasından sonra eyleme geçmek ve cesaretle harekete geçmek gerekir. Kendini arayan insan; yeni şeyler denemekten, yanılmaktan ve yolunu yeniden çizmekten çekinmemelidir. Hayat, kusursuz planlanmış bir mühendislik harikası değil, deneyimle şekillenen bir laboratuvar gibidir. Her başımızdan geçen iyi veya kötü tecrübemiz, neyi isteyip neyi istemediğimizi bize öğreten kıymetli bir aynadır. Hata yapmak başarısızlık değil, sadece yanlış bir rotadan erkenden dönme fırsatıdır. Belirsizlik ise yeni ihtimallerin kapısını aralayan gizemli bir yol göstericidir. Bu yolda yürürken her adım, kişinin kendi merkezine biraz daha yaklaşmasını sağlar; çünkü insan deneyimledikçe büyür, olgunlaşır ve kendi sınırlarını aşar.

Dördüncü ve belki de en kritik aşama, bu içsel dönüşümü kalıcı bir yaşam felsefesi haline dönüştürmektir. Kendini keşfetmek durağan bir hedef değil, sürekli yönleri sapan bir pusuladır. Hayatın getirdiği fırtınalar karşısında savrulmamak, dış uyaranların rüzgarına kapılmamak için kendi köklerimizle bağımızı sıkı sıkıya tutmalıyız. İçimizdeki ses bazen yine zayıflayabilir hatta sesini hiç duymayabiliriz, yönümüzü yine kaybedebiliriz; ancak önemli olan kaybolmaktan korkmak değil, her defasında kendi iç pusulamıza yeniden güvenmeyi öğrenmektir. Kendimize duyduğumuz inanç, karanlık günlerde yolumuzu aydınlatan en güçlü fener olacaktır. Zamanla fark ederiz ki, aradığımız tüm yanıtlar zaten içimizde doğru anı beklemektedir.

Eğer şu an hayatınızda bir tıkanıklık, bir çıkmaz hissediyorsanız ve kendinizi kaybolmuş gibi görüyorsanız unutmayın: İnsanın kendini arama arzusu, içindeki potansiyelin dışarı çıkmak istediğinin en somut kanıtıdır. İçimizdeki o potansiyel, üzerindeki kalın toz tabakasını atıp gün ışığına çıkmak için doğru zamanı bekler. Ne kadar sürerse sürsün, hangi yollardan geçilirse geçilsin, kendi özüne ulaşmak isteyen herkes için bir çaresi bulunur. Yeter ki o cılız iç sesinizin sesini yükseltmesine izin verin ve kendinize doğru, kararlı bir adım atmaya niyet edin. Kendinizi keşfettiğiniz gün, hayatınızın gerçek başrolü olmaya başladığınız gündür.

Kaynakça

• Rogers, C. R. (1961). On Becoming a Person: A Therapist's View of Psychotherapy. Houghton Mifflin. (Öz benlik ve bireyin kendi potansiyelini keşfetme süreci için).
• Neff, K. (2011). Self-Compassion: The Proven Power of Being Kind to Yourself. William Morrow. (Yazınızda geçen öz-şefkat kavramının psikolojik temeli için).
• Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review. (İnsanın kendini gerçekleştirme arayışı ve içsel potansiyeli için).
• Yalom, I. D. (1980). Existential Psychotherapy. Basic Books. (Hayattaki anlam arayışı, belirsizlikler ve ruhsal tıkanıklıklar üzerine).