Literatürdeki yeri; duygusal güç veya ihtiyaçların, kişiyi kontrol altında tutmak, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak amacıyla şiddet aracı olarak kullanılıyorsa bu psikolojik şiddet olarak tanımlanır. Fiziksel şiddete göre anlatımı haylice zor olan bu şiddet türü, şiddete maruz kalan bireyde büyük yıkımlara yol açar.
Birey bunları anlatmakta ve ifade etmekte zorlandığı gibi sonucunda kendisi psikolojik olarak yıprandığı için ‘hasta’ damgasının ilk konulduğu kişi olur. Ve bu kişi herkesten ve her şeyden çok kendisine zarar verir.
Psikolojik Şiddetin Cinsiyeti Var mıdır?
Kesinlikle yoktur. Psikolojik şiddeti daha çok erkeğin kadına uyguladığı şiddet gibi bir algı olsa da, psikolojik şiddete erkekler de maruz kalmaktadır. Erkeklerin uğradığı bu şiddet daha çok iş yeri içinde mobbing şeklinde ve ekonomi temelli olurken şiddetin hissettirdikleri aynıdır. Ekonomik mobbing değersiz ve yetersiz hissettirir. Erkek doğası gereği bu durumdan haylice duygusal yaralar alır.
Cinsiyet ayrımını şu noktada yapabiliriz: Kadın bir şekilde kendini ifade etme yolunu bulurken, erkek o yolu daha çok farklı şekillerde bulur. İçe kapanma, özgüvensizlik arttıkça yakınındakilere agresyon gösterir. Kendinin uğradığı psikolojik şiddeti bir diğerine uygulayarak kendi güç otoritesini test edebilir. Herkeste aynı olmamakla birlikte erkeklerde psikolojik şiddeti ifade etme şekilleri kadınlarınkinden haylice farklıdır.
Psikolojik Şiddetin En Acı Tarafı: Görünmez Oluşu
Psikolojik şiddet, şiddetin en acı halidir çünkü; acıyan–ağrıyan yeri gösteremez, kanayan herhangi somut organ tarif edilemez. Psikolojik şiddeti tarif etmek için yeterli kelimeleri de bulamaz.
Kalbindeki, ruhundaki parçalanan, incinen kısımları kendi kendine onarmak için çabaladıkça daha çok yaralar kendini. Çünkü psikolojik şiddeti uygulayan kişi tarafından zaten yetersiz, değersiz, sevilmeye layık olmayan, işe yaramaz kişi olarak tanımlanmış ve inandırılmıştır. Acımasız eleştirilerinin odağındadır. Bu durumu o kadar içselleştirir ki bir zaman sonra bu onun kimliği haline gelir. Ve bu kimliği bir gömlek gibi gerçek kimliğinin üstüne giyer.
Fark etmesi ve o gömleği artık çıkarması için tetikleyici unsurlar veya kendi bilişsel dünyasında sancılarla durumu ilk önce kabullenip üstüne olmayan o gömleği çıkarma isteği ile içsel savaşı başlar. Hiç de kolay olmayan bu savaşta mağlup ve galip bellidir.
Kendiliğini bulması yolunda büyük mücadelesi başlar ve kabuk bağlayan tüm yaraları soyması gerekir. Sonra sabırla onların iyileşmesi için çabalar.
Psikolojik Şiddetin Algılanması Neden Zordur?
Onu anlayacak kimse yoktur. Anlayacak kişi sadece aynı şekildeki kişiden aynı şiddete maruz kalanlar olur. Çünkü ilginçtir ki psikolojik şiddet fiziksel şiddet gibi değildir.
Fiziksel şiddette göze alınan darbede herkesin gözü morarır ama psikolojik şiddet çok başkadır.
Çocukluğundan beri aşağılanan biri aşağılanmayı algılayamayabilir. Ve bunun normal olduğunu düşünür; onu sadece kadere isyan ederken gözlemleriz.
Mutluluk duygusunu bilmeyen kişi için mutluluk çok da anlatılabilir ve var olduğuna inandırılabilir bir duygu değildir.
Her bir şiddete uğrayan ve şiddeti uygulayan kişinin yetiştirilme tarzı ve yara alacağı kanal farklıdır.
Bir şekilde anlatmak, yardımcı olmak istenirse; aynı tarz durumu yaşamış olması ya da dinleyen, yardımcı olacak kişinin empati yeteneğinin güçlü olması gerekir.
Psikolojik Şiddetin Fiziksel İbareleri
Psikolojik şiddete maruz kalan bireyde en sık görülen fiziksel ibareler:
-
Göz teması kurmama
-
Çökmüş yüz ve omuzlar
-
Uyku bozuklukları
-
İştah değişiklikleri
-
Kronik ağrılar veya baş ağrısı
-
Kronik yorgunluk
Bu semptomlar kişinin uğradığı psikolojik şiddetin uzun süren halinden sonra görülür ve kişiye genelde tükenmişlik sendromu, depresyon gibi psikolojik hastalıklarla açıklanır.
Psikolojik Sonuçlar
Depresyon ve Kaygı
Birey, genel olarak üzgün, umutsuz ve değersiz hissedebilir. Ve bu hisler bireyde günlük hayatından, rutinlerinden zevk alamamasına sebep olur.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Birey;
-
Uykuya dalmakta zorluk çekebilir,
-
Kabus görebilir,
-
Çevresindeki insanlardan uzaklaşabilir,
-
Konsantrasyon sorunları yaşayabilir,
-
Öfke patlamaları yaşayabilir.
Ve bu öfke patlamaları buz dağının sadece görünen yüzüdür. Nedeni, uğradığı psikolojik şiddeti yaşatan bireydir.
Özgüven Kaybı ve Kendine Yabancılaşma
Birey kendini yetersiz görebilir ve başkalarına bağımlı hale gelebilir. Çünkü yeterli düşünemediğine, doğru kararlar alamadığına ikna edilmiştir. Esas problemli kendinin olduğu düşüncesi artık bireyde kökleşmiştir.
Kararsızlık
Birey, kendi düşüncelerine güvenemeyebilir.
İletişim Zorlukları
Birey, duygularını ve düşüncelerini paylaşmaktan kaçınabilir. Çünkü psikolojik şiddet uygulayan bireyle yeterince iletişim kurup anlatmaya, anlaşılmaya çalışmıştır. Şiddeti uygulayan birey manipüle ederek kişinin yanlış düşündüğüne, doğru karar veremediğine, anlaşılır olmadığına ikna etmiştir. Ve artık konuşmanın ya da iletişim kurmanın gereksiz olduğuna inanmıştır.
Psikolojik Şiddetin Rehabilitasyonu
Psikolojik şiddete maruz kalan kişilerin, ruh sağlığı ve rehabilitasyon merkezlerinde psikolog eşliğinde seanslara katılması önerilir.
