Oyunu Kim Başlatmalı?
Oyun, çocukların öğrenmeyi keşfettikleri en güçlü ve doğal yoldur. Çocuklar oyunda eğlenirken düşünmeyi, iletişim kurmayı ve duygularını ifade etmeyi öğrenirler. Oyun dünyası, çocuklar için fiziksel, zihinsel ve duygusal açıdan sağlıklı gelişimin önemli bir parçasıdır. Hem kendi akranlarıyla hem de yetişkinlerle kurduğu karşılıklı etkileşim sayesinde beyin ve sosyal gelişimine katkı sağlamaktadır.
Oyunla Öğrenen Çocukta Neler Olur?
Çocuklar, ebeveynler aracılığıyla doğdukları anda içinde bulundukları ortamı keşfetmeye başlar. “Cee-ee” diye başlayan iletişim, çocuğun büyüme evreleriyle birlikte çeşitli kurgulara ve oyunlara dönüşür. Aile, çocuğuyla kurduğu her oyun temasında aslında bir mesaj verir: “Yanındayım, benimle kal, beraber gülebiliriz.” Bazen oyunlarda anne-baba olunur, aile rolleri yapılır; bazen doktor, öğretmen olunur ve sosyal rollere girilir. Bu yolla kendilerine her yerde girebilecekleri bir hayal dünyası oluştururlar. Kurduğu bu oyun dünyasında kendine bir alan yaratır. Oyun oynama yolculuğunda bebeklikten başlayan temas, ebeveyn ilişkisiyle sosyalleşmeyi ve kendisi hakkında birçok şeyi öğrenmeyi devam ettirir.
Oyunlarla Duygu Dilinin Bir İlişkisi Olmalı
Oyunlar, çocukların kendilerini bazen ifade yoluyla, bazen de yaşadıkları duyguları ve korkuları yansıttığı iletişim dili olabilir. Buna örnek olarak, aşı olmuş ve doktorlardan korkan bir çocuğa oyun yoluyla doktorculuk oynamak, duygusal olarak iyileşmesine yardımcı olacaktır. Ya da okulda yaşadığı bir durumu oyuncu gibi canlandırmak, zorlu duygularla baş etme konusunda yardımcı olarak kullanılabilir. Oyun yoluyla çocuklar, korkutucu duygularını fark ederek yerini güvene bırakabilir. Çocuklar, içinde tuttukları içsel duyguları oyun yoluyla gösterir ve ebeveynler, onları duyabilmek için oyunlarının kurallarını öğrenip eşlik etmelidirler.
Oyunumu Yaşıma Göre Oyna
Çocuğun yaşıyla birlikte oyun dili değişir. Bebeklikte gıdıklamalar ve çıkarılan garip sesler işe yararken, okul öncesi dönemde evcilik oynamak, birlikte zıplamak ve güreşmek gibi hallere girilebilir. Her çocuğu kendi yaş grubuna göre tanımak, oyun ve eğlence yollarını bulmak gerekir. Fiziksel oyunlar, evcilik oyunu ve bazen güç gerektiren oyunlarla dünyayı keşfeder ve neler yapabileceğini öğrenir, öz güven geliştirir. Çocukların yaşı ilerlese de eğlence ve oyun teması ihtiyacı devam edebilir. Peki ya biraz daha büyüdüğünde ne olur? Çocuklar, saatlerce bıkmadan oynadıkları bu zevkten hayal dünyasından vaz mı geçerler?
Ebeveynler Oyun Oynarsa Ne Olur?
Gelişim ve büyümeyle birlikte ifade biçimleri değişebilir; ancak her çocuğun ailesiyle kurmaya ihtiyacı olduğu eğlenceli ve güvenilir bir bağ vardır. Görülmeyen bu bağ, örümcek ağı gibi çocukla beraber genişler. Burada da devreye ailelerin oyunculukları ve bazı kalıpların dışına çıkıp çocuğun diline tercüman olma becerisi girer. Anne babalar, çocuklarıyla birlikte oynamaya başladığında aslında kendilerini de keşfetmeye başlar. Nasıl oynayacağını bilemez ya da yaşına uygun kriz yönetme becerisine sahip olmayabilir. Bu durumu yazar Lawrence J. Cohen, “Oyuncu Ebeveynlik” kitabında şöyle anlatır: Oyun oynamak, aslan yavrularının güreşirken yaptıkları gibi, yetişkin rollerinin ve becerilerinin denendiği ve tecrübe edildiği bir yoldur.
Anne babaların bazen oyuncu gibi davranması, yorucu ve gergin durumları eğlenceli ve daha ılımlı hale getirebilir. Kuralları çocuğa komik bir şekilde söylemesi, bazen şarkı söyleyerek bir şey istemesi gibi örnekler çoğaltılabilir. Böylelikle eğlenirken aile ve çocuk arasında hem komik hem de duygusal etkileşim devam eder. Aile ve çocuk, bu durumları tecrübeyle öğrenebilirler.
Aile ve çocuk bağları oyunla geliştirilebilir
Çocuklar büyümeyle birlikte kendi duygu girdaplarını oluştururlar. Bu durum bazen kendisini öfke yoluyla, bazen de içe kapanmayla kendini gösterir. Çocukları böyle anlarda cezalandırmak yerine daha fazla teması artırabilir, daha fazla oyunlar oynanabilir. Çocukların ihtiyacı olan fiziksel aktiviteler, top atmak ve el-göz koordinasyonunu sağlayan oyunlar gibi basit beceriler kazanmalarına yardımcı olur. Olumlu geri bildirimler vermek, okul öncesi ve ergenlik döneminde dahil çocuğun yaşına ve karakterine uygun oyun yollarını bulmak, ulaşılabilir aile olmak ve onların dünyasının dilini çözmeye yardımcı olacaktır.
Kaynakça
- Kaynakça
- Cohen, L.(2023). Oyuncu Ebeveynlik. Görünmez Adam Yayıncılık.
