Terslemenin Görünmeyen Yüzü
Kendimize yöneltilmiş bir soruya, karşılanması beklenen bir talebe, yapılan bir eleştiriye beklenilmeyen şekilde kaba, kırıcı, sert veya azarlayıcı olmaya tersleme denilmektedir. Terslemek, olumlu olarak başlaması beklenen bir konuşmayı ya da normal akışta ilerleyen bir konuşmayı hızla kesintiye uğratır; ”Bana yaklaşılmasını kesin olarak istemiyorum” mesajını bozuk bir tavırla karşımızda bulunan insana hissettirir. Yalnızca ağızdan çıkan sözlerin içeriği değil de ses tonundaki yükselme, yüzde bulunan asabiyet dolu ifade ve dışlayan beden dili kendini tersleme olarak gösterebilir. İçerisinde bulunduğumuz duygu durumu, koyduğumuz sınırların çiğnenmesi, iletişim becerilerimiz ya da iletişim içerisinde bulunduğumuz kişiyle olan geçmişimiz birini terslememizle çok yakından ilgilidir. Bir insanı terslememiz bir an için görünür olan bir davranış gibi gerçekleşse de bu davranışı sergilememizin ardında oldukça derin psikolojik sebepler yer almaktadır.
Terslemenin Psikolojik Arka Planı
Ego savunma mekanizması, kaygı, stres ve kabul edilmeyen dürtülerle baş edebilmek için bulunan bir koruma yoludur. Yer değiştirme bir ego savunma mekanizmasıdır. Kendimizden daha güçlü olan, bir otorite figürü konumunda gördüğümüz ve hayatımız için belirli bir öneme sahip kişilere yönelik doğrudan öfke göstermeyiz. Öfkemizi sakladığımız bu kişi genellikle ebeveyn, patron, öğretmen ya da bir müşteri olabilir. Otorite karşısında verdiğimiz sert bir tepkinin işi kaybetme, terk edilme ya da ceza verilmesi gibi durumlarla sonuçlanması olasılığı vardır. Öfkeyi otorite figürlerine gösteremediğimizden daha az tehdit yaratan, daha güvenli bir kişiye yönlendiririz. Tersleyen biri ne yaptığının pek de farkında değildir; karşısında bulunan insanın gerçekten hatası olduğunu düşünür fakat olaydan sonra pişmanlık ve suçluluk yaşar çünkü verdiği tepkinin mantığa uygun olmadığını anlar. Bazen de yaşadığımız kaygı, üzüntü ve stresi uzun süredir içimize atıyorsak çok küçük bir etken bile etrafa patlamamıza yol açabilir; burada tepki olay için değil geçmişte yaşanılan biriken duygularadır. Kimi zaman da geçmişte bir şeye kırıldığımızda yeniden zarar görmemek için araya duvar öreriz ve karşımızdaki insanın davranışını beklemeden onu terslemeye girişiriz. Bir konuya dair bilgi eksikliğimizin, yetersizliğimizin yani zayıflığımızın açığa çıkmasından korkuyorsak da insanları tersleriz. Hayatımızda o an aynı anda çok fazla sorun yaşıyorsak bir insanın bize yönelmesi sırtımıza yük bindirir ve tersleriz.
Tersleyen Birine Uygun Şekilde Yanıt Vermek
Aradaki mesafeyi korumak, sakin bir tavır sergilemek, bu davranışı kendimizden kaynaklanıyor gibi düşünmemek doğru olan yaklaşım biçimidir. Tersleyen insanın öfkesine öfkeyle karşılık verilmesi aradaki gerginliği büyütecektir; bu nedenle ses tonunu yüksek değil de karşımızdaki kişininkinden biraz daha düşük seviyede tutmak yarar sağlar ve yine tersleyen insana cevap vermeden önce birkaç dakika kadar beklemek fevri davranmanın önüne geçer, kontrolü elinizde bulundurmanızı sağlar. Beden dilinin de bu noktada büyük bir önemi vardır: dik dik bakmak ve kolları bağlı tutmak yerine açık bir duruş sergilemek önemlidir.
