Sabah kalkıp aynaya bakarak “Hayalimdeki işe sahibim” demek gerçekten hayatınızı değiştirebilir mi? Sosyal medyada milyonlarca kişinin uyguladığı manifest etme yöntemleri tam olarak bunu vaat ediyor. Ancak bunun ne kadarı gerçek, ne kadarı psikolojik bir etki?
Son zamanlarda oldukça popüler olan ‘manifest etmek’, kişinin bir dileğini, hedefini veya arzusunu, olumlu düşünceler, niyet ve odaklanma yoluyla hayatına çekmeye ve gerçeğe dönüştürmeye çalışması anlamına gelir.
Günümüzde bazı insanlar günlük hayatlarından memnun değil ve işi, ilişkileri, yaşadığı ev ya da kazandığı para konusunda değişiklik arıyor. Manifest etme olgusu, bazı insanlar için memnun olmadıkları hayatlarından bir çıkış yolu sunuyor olsa da, elle tutulur olmaması bazılarını bu fikirden uzaklaştırıyor olabilir.
Sosyal medyada öğretilen bazı manifest etme yöntemleri arasında, kişinin istediği şeyi gerçekleşmiş gibi dillendirmesi yer alıyor. Örneğin, ‘Bana huzur ve mutluluk getiren bir işe sahibim’ demek, hayalindeki arabaya bindiğini zihninde canlandırmak ve henüz gerçekleşmemiş olsa bile olmuş gibi şükretmek bu yöntemlerden bazılarıdır.
Manifest etme olgusu, spiritüel konularla ilgilenen insanlara hitap etse de, soyutluğu nedeniyle daha şüpheci kişiler tarafından ilgi görmeyebiliyor. Fakat manifest etmenin aslında psikolojik süreçler ile açıklanabilecek tarafları vardır. Dikkat, beklenti ve motivasyon gibi bilişsel sistemler, “manifest etme” sürecinde önemli bir rol oynar.
Temel İnançlar
Retiküler Aktive Edici Sistem, beyinsapında bulunan bir nöron ağıdır. Bu nöron ağının amacı, beyine giren bilgileri filtrelemektir. Bu sistem, neyi filtreleyeceğini niyet ve hedeflerinize göre belirler (Saper, 2011). Ancak önemli bir nokta var: Bir sonuca ulaşmak istiyorsanız, bu amacın temel inançlarınızla uyumlu olması gerekir. Temel inançlarınız, kendiniz, insanlar ve hayat hakkında sahip olduğunuz derin ve köklü düşüncelerdir. Örneğin, temel bir inancınız “asla iyi bir iş bulamayacağım” ise, retiküler aktive edici sistem buna dair kanıt arar ve bu yüzden hayalini kurduğunuz yeni işlerle ilgili bilgileri önemsiz olarak değerlendirip bunun yerine temel inancınızı doğrulayan kanıtları gösterir. Eğer temel inançlarınız ve hedefiniz birbirine uyuyorsa, retiküler aktive edici sistem etrafınızdaki bilgileri filtreden geçirir ve hedeflerinizle ilgili bilgileri daha fazla fark etmenizi sağlar. Örneğin, hedefiniz sosyal çevrenizi genişletmek ve buna dair temel inancınız ‘ben kolaylıkla yeni insanlarla tanışabilirim’ ise, retiküler aktive edici sistem sayesinde insanların size gülümsemesini ve küçük sosyal sinyallerini daha kolay fark edebilir, kalabalık ortamlarda göz teması kurabileceğiniz kişilere daha fazla dikkat edebilirsiniz.
Zihinsel Canlandırma
İstediğimiz bir sonucu zihnimizde sık sık canlandırmak, ona ulaşmamızı kolaylaştırabilir. Bu durum motivasyon ve ödül sistemiyle bağlantılıdır. Dopamin, yalnızca bir ödüle ulaştığımızda değil, ödül beklentisi içerisindeyken de devreye giren bir nörotransmitterdir. Bu da ödüle yönelik motivasyonumuzu artırır ve beynin bu hedefe yönelmesini pekiştirir (Schultz, 1997). İstediğimiz bir sonucu zihnimizde canlandırdığımızda, örneğin bir sınavı geçtiğimizi veya hedefimize ulaştığımızı düşündüğümüzde, beyin bunu bir ‘olası ödül’ olarak işleyebilir ve bu hedefe yönelik davranışları destekleyen bir motivasyon artışı yaratabilir.
Olumlamalar
Olumlamalar, kişinin özgüvenini desteklemek ve düşünce kalıplarını olumlu yönde şekillendirmek amacıyla düzenli olarak tekrar ettiği “Ben değerliyim” gibi pozitif ifadelerdir. İnsanlar genellikle olumlamaları, olumsuz düşünce kalıplarını sorgulamak, stresi azaltmak ve gelişim odaklı bir düşünce yapısını desteklemek amacıyla kullanır (Cohen, 2014). Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ile yapılan çalışmalar, insanlar kendileri hakkında olumlu ifadeler düşündüklerinde veya söylediklerinde, beynin benlik algısı ve motivasyonla ilişkili bazı bölgelerinin daha aktif hale geldiğini göstermektedir. Bu nedenle, “Ben değerliyim” gibi olumlamaları düzenli olarak kullanırsanız, zamanla benlik algınızı daha olumlu bir çerçevede yeniden yapılandırabilir ve motivasyon ile hedef odaklı davranışlarınızı destekleyebilirsiniz.
Beklenti Etkisi (Self-Fulfilling Prophecy)
Beklenti etkisi, kişinin belirli bir sonuca ilişkin inancının, farkında olmadan davranışlarını bu doğrultuda şekillendirerek söz konusu sonucun gerçekleşme olasılığını artırmasıdır. Bir kişi, içten içe olumlu bir sonucun gerçekleşeceğine inanıyorsa, farkında olmadan bu sonuca ulaşma olasılığını artıracak şekilde davranabilir (Merton, 1948). Örnek olarak, tanıştığı insanların onu genel olarak seveceğini bekleyen bir insan, daha çok gülümsemeye, konuşma başlatmaya, sıcak ve açık yaklaşmaya ve göz teması kurmaya meyilli olur. Bu davranışlar da sıklıkla başkalarından olumlu geri bildirim alınmasına yol açar ve beklentiyi doğrular. Beklenti etkisinin güçlü etkileri göz önüne alındığında, sahip olduğunuz beklentileri gözden geçirmeniz ve bu beklentilerin hedeflerinizle ne ölçüde uyumlu olduğunu değerlendirmeniz önemlidir.
Manifest etmeye sihirli bir anlam yüklemeyenler için, bu yaklaşımın doğaüstü yönüne inanmamak, istenilen yaşamı kuramayacakları ya da hayatlarında değişim yaratamayacakları anlamına gelmez. Siz, temel inançlarınızı ve genel beklentilerinizi gözden geçirerek, zihinsel canlandırma ve olumlama gibi tekniklerden de yararlanarak, olmak istediğiniz kişiye ve ulaşmak istediğiniz yaşama bir adım daha yaklaşabilirsiniz.
Manifest etmenin elle tutulur gücü, bireyin dikkatini, duygularını ve davranışlarını hedefleri doğrultusunda yönlendirmesidir. Düşünceler tek başına gerçekliği doğrudan değiştirmese de, hangi uyaranlara odaklandığını, nasıl hissedildiğini ve hangi davranışların sergilendiğini etkileyebilir. Bu nedenle manifest etmek, özellikle şüpheyle yaklaşanlar için, sihirli bir çözümden ziyade motivasyonu artıran ve hedef odaklı davranışları destekleyen psikolojik bir süreç olarak değerlendirilebilir.
