Neden Yas Tutarız
İnsan, yaşamında her şeyin ardından yas tutabilir mi? Yas süreci neden var ve bu süreç neden bir zaman sonra bitmeli, bitmediği takdirde neler oluyor?
Hiç düşündünüz mü, neden yas tutarız?
Bazı kayıplarımız için bu süreç neden çok zor ve ağır geçer?
Bu; bir sevdiğimizin, ailemizden bir bireyin veya evcil bir hayvanımızın, yakın bir arkadaşımızın, eşimizin kaybı olabilir. Kişiden kişiye değişen çokça kayıp yaşarız. Yasın herkes için geçerli, belirlenmiş bir bitiş süresi yoktur. Ancak zaman içinde kişinin günlük yaşamını yeniden sürdürebilmesi ve kayıpla birlikte yaşamaya başlayabilmesi beklenir.
İnsan yasını tutarken bir gün elbet biteceği bilincine neden asla varamaz? Bazı acıların hiç bitmeyeceğine olan inanç nereden gelir?
Kaybettiklerimizin ardından kapıldığımız boşluk hissi, tekrar gülemeyeceğimize olan inancımız aslında gidenin bir daha hiçbir somut evrende ulaşamayacağımıza olan farkındalığından kaynaklanır.
Bahsettiğimiz yas süreci yalnızca bir insanın ebedi kaybı dışında varken yok olanlar için de geçerliyken eşdeğer acıları hissederiz. Yani bir insanla bağımızın koptuğu veya kopmak zorunda kaldığı durumlarda da yasımızı tutarız.
Ölüm ile eşdeğer bir acı gibi hissederiz: Bir ilişkinin bitmesi, boşanma, taşınmak, bir arkadaşlığın sona ermesi, işini kaybetmek, sağlığını kaybetmek, çocuk sahibi olma hayalinin gerçekleşmemesi, geçmişteki bir yaşam biçiminin sona ermesi…
Yas tuttuğumuz şey her zaman kaybettiğimiz kişi midir, yoksa onunla birlikte kaybettiğimiz hayat ihtimali midir?
Yas süreci bitmediği takdirde insan hissettiği acılarla nasıl yaşar?
Bazı depresyon hastalarında görülen karakteristik özelliklerinden biri; yürüyen yaralı insanlardır. Günü tamamlamaya çalışırlar. Kendilerini bütün gün ayakta tutmaya çalışırlar, kimsenin onlarda bir sorun olduğunu anlamamasına dikkat ederler. Üzgün bir durumda devam etmeye çalışırlar hayatlarına. Ama gerçekte berbat bir haldedirler. İyileşmeyi reddederler. Günlük yaşantımız oldukça kısıtlanmaya ve bize ağır gelmeye başlar.
Rutin bir yaşantı içerisinde bazı şeyleri devam ettirmekte güçlük çektiğimiz noktada, bu ciddi bir iştah kaybı veya uzun süreli sessizlik, durgunluk olabilir; yas sürecini uzatıyoruz demek olur. Birer yürüyen yaralılara dönüşürüz.
İnsan hissettiği duygular içerisinde kaybolduğu düşüncelerine kapılır.
- Yasın yoğun olması tek başına patolojik değildir.
- Depresyon ile yas aynı değildir.
- Bazı kişilerde yas belirtileri uzun süre devam edebilir.
- Önemli olan ne kadar sürdüğü değil, kişinin yaşamını ne ölçüde etkilediğidir.
- Süreğen, yoğun özlem ve zihinsel meşguliyetin kişinin işlevselliğini ciddi biçimde bozduğu durumlarda profesyonel destek gerekebilir.
Bu duygu durumlarından kurtulmanın yolu; yaşama geri dönmektir. Hissettiğimiz duyguların gerekli olduğunu bilmek ve bunlarla yaşamayı kabul etmeliyiz.
Sonuç
Belki de yasın bize öğrettiği en zor şey, her kaybın ardından eski hayatımıza aynı şekilde dönemeyeceğimizdir. Bazen kaybettiğimiz bir insanın, biten bir ilişkinin, bazen gerçekleşmesini beklediğimiz bir ihtimalin yasını tutarız.
Peki iyileşmek, gerçekten unutmak mıdır?
Yoksa kaybettiğimiz şeyin yokluğuyla yaşamayı öğrenmek mi?
Belki yasın kesin bir sonu yoktur; yalnızca biçimi değişir. Acı zamanla hayatımızın tamamı olmaktan çıkar, fakat yaşadıklarımızın bizde bıraktığı iz kalır.
Belki de mesele, acıyı yok etmek değil; onunla birlikte yeniden yaşamayı öğrenmektir. Çünkü bazı kayıplar geride kalmaz; bizimle birlikte yürümeyi, hayatımızın içinde başka bir anlamla var olmayı öğrenir.
