Dijital bağımlılık arttığı için son yıllarda günümüzün önemli bir inceleme konusu olarak ele alınıyor. Dijital bağımlılığın yaygınlığı toplumdan topluma küresel açıdan değişkenlik göstermektedir; örneğin, yapılan bir araştırmada Doğu ülkelerinde %8.9 iken Batı ülkelerinde %4.6 arasında değişkenlik göstermektedir (Cemiloğlu ve ark., 2022). Dijital bağımlılık kavramını tanımlamak için günümüzde bununla alakalı bir fikir birliği bulunmamakla birlikte, dijital bağımlılık kavramı şu birleşimlerden oluşmuş diyebiliriz: (cihaza aşırı bağlanma, cihazda geçirilen fazlaca zaman) davranışsal bağımlılık, ruh halinde değişiklik, meşgul olma durumu, geri çekilme ve bağımlılık ilişkisinden doğan zararlı sonuçlar (ilişkiler, iletişim, iş yaşamı) vb. konular dijital bağımlılığın belirleyici özellikleri olarak gösterilmektedir (Cemiloğlu ve ark., 2022). Dijital bağımlılık, kişinin dijital teknolojilere, medyaya, özellikle sosyal medya platformlarına, akıllı telefonlara, video oyunlarına ve internet zeminli içeriklere işlevselliğini bozacak düzeyde yoğun, tekrarlayıcı ve kontrolsüz bir biçimde yönelmesiyle ortaya çıkan davranışsal bir bağımlılık türü olarak tanımlanabilir. Dijital bağımlılık, genellikle fiziksel, duygusal ve sosyal açılardan sağlık üzerinde olumsuz etkileri olan bir davranışsal bağımlılık türüdür. Bu bağımlılık türü, kişinin dikkatini, zamanını ve psikolojik enerjisini dijital ortamlarda, medyalarda aşırı harcamasına sebep olurken, sosyal ilişkiler, akademik veya mesleki sorumluluklar, fiziksel sağlık ve ruhsal denge gibi yaşamsal alanlarda aksaklıklara yol açabilmektedir. Bireyin dijital platformlarda fazlaca vakit geçirmesi, teklik algısını perçinlemiş olup yalnızlığın ve yalnız kalma isteğinin arttığı gözlenmiştir. Buna sebep olarak insanların dijital platformlara, sosyalleşeceği ortamlardan veya kişilerden uzak kalmasına, sosyalleşme ihtiyacını akıllı telefonları aracılığıyla vakit geçirerek, sanal oyunlar oynayarak vb. gibi durumlardan sosyalleşme ihtiyaçlarını karşılamaktadırlar; bu durum artarak devam etmektedir. Dijital bağımlılık en fazla 12-25 yaş aralığında görülmektedir. Bu çağlardaki bireyler iletişimlerini, sosyalleşme ortamlarını dijital araçlar yardımıyla kurarlar ve erken yaşta başlayan bu bağımlılık türü, ileri yaşlarda daha kronik hale gelebilir. İncelemeler, daha düşük eğitim düzeyine sahip bireylerin zayıf ilişkilere sahip olduklarını ve engellerle stresle başa çıkamadıklarını, bu sebeple dijital bağımlılık riskini artırdığını göstermektedir (Yang ve ark., 2024). Kadınlar daha çok dijital platformlarda sosyal medyada zaman geçirirken, erkekler daha çok internet oyunları oynarken zaman geçirirler (Yang ve ark., 2024). Ergen ve genç yetişkinlerde uykusuzluk, depresyon ve intihar oranlarının artması dijital bağımlılık ile yakından ilişkili bulunmuştur (Dresp-Langley & Hutt, 2022). Teknolojinin ve eğitimin gelişmiş olduğu ülkelerde dijital bağımlılık seviyesi artar. Covid-19 ile birlikte internet, yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olmuştur çünkü eğitimler, çalışma (iş) bu şekilde çevrimiçi platformlardan yürütülmüştür ve bireyler teknolojiye daha fazla maruz kalmışlardır. Dijital bağımlılığın temeline bakıldığında, kişinin dijital platformlarda geçirdiği süreyi kısıtlamakta zorlanması, kullanım süresini devamlı olarak arttırma eğiliminde olması ve dijital ortamlara, teknolojilere erişemediğinde yoğun kaygı, huzursuzluk veya depresif belirtiler göstermesidir. Bu durum, kişinin dijital içeriklere yalnızca keyif almak ya da bilgi edinmek amacıyla değil, stresle başa çıkma, yalnızlık duygusunu bastırma, bulunduğu yalnızlık duygusunu sosyal mecralarda ve dijital ortamlarda arama veya gerçek dünyadan kaçma gibi psikolojik işlevler yüklemesiyle bu durumu kendi içinde daha da anlamlı hale getirmesidir.
Kaynakça
- Cemiloglu, D., Almourad, MB, McAlaney, J. Ve Ali, R. (2022). Dijital bağımlılıkla mücadele: Güncel yaklaşımlar ve gelecekteki yönler. Toplumda Teknoloji , 68 , 101832.
- Dresp-Langley, B. Ve Hutt, A. (2022). Dijital bağımlılık ve uyku. Uluslararası çevre araştırmaları ve halk sağlığı dergisi , 19(11), 6910.
- Yang, X., Liao, T., Wang, Y., Ren, L., & Zeng, J. (2024). The association between digital addiction and interpersonal relationships: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 102501.
