Günümüz modern dünyasında bireyselleşme ön plana çıktı. Bireyler kendi ihtiyaçlarına, onları kimseden destek almadan karşılamaya daha fazla önem vermeye başladı. Bu durum pek çok avantajı beraberinde getirse de bazı olumsuz etkileri var. Sosyal ihtiyaçları ihmal etme, yalnızlaşma bu etkilerden bazılarıdır. Ayrıca, yalnızlığın pek çok olumsuz getirisi bulunuyor.
Bugünkü yazımızda yalnızlığı ve sosyal ilişkileri inceleyip bu kavramların üzerinde duracağız. Bireylerin çevrelerinden sosyal destek almasının önemini ve sosyal desteğin olumlu etkileri hakkında konuşacağız.
Yalnızlık ve Etkileri
Yalnızlık; genellikle bireyin destek alabileceği sosyal ağlara sahip olmaması olarak bilinen bir duygudurumudur. Bu yalnızlık durumunda kişi etrafında kimsenin olmadığını, herhangi bir sosyal çevresi olmadığını düşünür. Kendisini diğer kişilerden izole olarak algılayabilir. Kişi kendisine ortak amaçları olan ve kendisiyle benzer kişilerden oluşan bir sosyal çevre bulduğunda bu yalnızlıktan kurtulabilir (Yurcu ve Kocakula, 2015).
Yalnızlık duygusu bireylerin günümüzde daha fazla hissettiği bir duygu olarak ön plana çıkıyor. Bireyselleşme ve insan ilişkilerinin daha karmaşık bir hale gelmesi bireylerde yalnızlığı arttıran önemli bir faktör haline geldi (Yurcu ve Kocakula, 2015).
Yalnız hisseden kişi desteğe ihtiyaç duyduğunda ona yardım edecek kimsenin olmadığını düşünür. Aynı zamanda iletişim kuracak kimsesinin olmadığını, kimseye güvenemeyeceğini hisseder. Bu durumda kişi içinde olduğu çevreye güvenmediğinden uyum sağlamakta sıkıntılar yaşayabilir. Toplumda bir yerinin olmadığını düşünebilir (Yurcu ve Kocakula, 2015).
Yalnızlık, birçok psikolojik rahatsızlığa zemin oluşturup ortaya çıkmalarında önemli bir etken olabilir. Kişinin iyi oluş düzeylerini olumsuz etkileyebilir, olumsuz duyguların ortaya çıkmasına sebep olarak yaşamdan aldığı zevki azaltabilir. Kişinin kendisini iyi hissetmesini önler. Aynı zamanda kişinin öz saygısının azalmasına yol açar. Yani kişinin kendisi hakkında daha olumsuz düşünceleri olmasına ve kendisini daha değersiz hissetmesine sebep olur. Hatta kişinin yaşamında olumsuz olaylar yaşamasına sebebiyet verebilir (Yalçın, 2015).
Yalnızlık bireylerin sadece psikolojik sağlığını ve iyi oluşunu değil, fiziksel sağlığını da olumsuz etkiler. Fiziksel hastalıkların tedavisini güçleştirebilir, yaşlılık döneminde ölüm oranını arttırabilir (Yalçın, 2015).
Sosyal Destek ve Önemi
Sosyal destek, kısaca kişinin destek aldığı kişiler bütünü olarak tanımlanabilir. Sosyal destek kişiye zor durumda yardım etmeyi, bilgilendirmeyi, duygusal olarak rahatlatmayı, psikolojik destek vermeyi kapsar. Kaliteli iletişim kurmayı, bağları sürdürmeyi içerir.
Kişi sosyal desteği yaşamın ilk yıllarında çoğunlukla ailesinden alırken, ilerleyen yıllarda arkadaşlar, iş arkadaşları, komşu vb. pek çok kişiden alabilir (İraz, Arıbaş ve Özşahin, 2021).
Sosyal destek, kişinin destek aldığı kişi sayısı olarak düşünülse de alınan desteğin niteliği de önem taşır. Kişinin desteğe ihtiyaç duyduğu anda birilerine ulaşabileceğini bilmesi de sosyal desteğin bir diğer tanımıdır. Sosyal desteğe ulaşabileceğini bilmek kişinin daha güvende hissetmesine yardımcı olabilir (İraz, Arıbaş ve Özşahin, 2021).
Sosyal destek bireylerin sağlığı açısından büyük önem taşır. Sosyal bir varlık olduğundan dolayı kişilerin ilişki kurmaya ihtiyacı vardır. Bu ihtiyaç karşılandığında kişilere önemli faydalar sağlar.
Sosyal desteğin faydaları şunlardır:
-
Bireylerin iyi oluşlarına ve bunun sonucunda kendilerini iyi hissetmelerine katkıda bulunur.
-
Psikolojik sağlığın korunmasında yardımcı olur.
-
Fiziksel sağlığın da korunmasında rol oynayabilir.
-
Depresyonun gelişiminde önleyici bir unsur olabilir.
-
Stres düzeyinin düşmesine yardımcı olur.
-
Kaygı ile baş etmede yardımcı bir rol oynayabilir.
-
Öz saygının artmasını sağlayabilir.
-
Hastalıkların tedavi sürecinde olumlu ilerleme sağlamaya yardımcı olur (Türkmen, 2012).
Sosyal destek almanın yanı sıra sosyal destek vermenin de kişilere sağlayacağı önemli faydalar bulunur. Sosyal destek vermenin de almada olduğu gibi iyi oluş üzerinde olumlu etkileri bulunuyor. Kişi kendisini sosyal destek verdiğinde de iyi hissedebilir (Türkmen, 2012).
Kişinin yalnızlığın getirdiği olumsuz ruh halinden korunmaları için aldığı sosyal desteğin yetersiz olduğunu ve yalnızlıktan dolayı sıkıntıların başladığını anladıkları noktada uzman desteği alması yararlı olabilir. Sosyal destek ağını geliştirmeleri veya gerektiğinde değiştirmesi de sıkıntılarının azalmasında rol alabilir (İraz, Arıbaş ve Özşahin, 2021).
Sonuç
Bireyselleşme ve modern yaşam bireyleri yalnızlaştırdı ve sosyal ilişkilerin önemini göz ardı etmesine neden oldu. Bunun sonucu olarak kişiler sosyal desteğin faydalarından mahrum kalarak yalnızlığın olumsuz etkilerine maruz kalıyorlar.
Yalnızlık, ilk olarak bireylerin iyilik halini olumsuz etkiler, sonrasında toplumla olan uyumunu bozar ve çeşitli psikolojik rahatsızlıklara zemin hazırlar. Bu olumsuz etkilerden kurtulmak için ise kişilerin kendisine uygun bir sosyal çevre oluşturması gerekir. Böylece kişinin iyilik hali artar, stres düzeyi azalır, öz saygı düzeyi yükselir, sağlığı korunabilir.
Kaynakça
Iraz, R., Arıbaş, A. N., & Özşahin, F. (2021). Algilanan Sosyal Destek Ve Psİkolojİk İyİ Oluş İlİŞkİsİ: Ünİversİte ÖĞrencİlerİ ÖrneĞİ. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 363-376.
Türkmen, M. (2012). Öznel iyi oluşun yapısı ve anababa tutumları, özsaygı ve sosyal destekle ilişkisi: Bir model sınaması. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 41-73.
Yalçın, İ. (2015). İyi oluş ve sosyal destek arasındaki ilişkiler: Türkiye’de yapılmış çalışmaların meta analizi. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(1), 21-32.
Yurcu, G., & Kocakula, Ö. (2015). Konaklama işletmelerinde çalışan yalnızlığının öznel iyi oluş üzerine etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1), 30-41.
