İnsan Neden Kendisine İyi Gelmeyen İnsanlardan Vazgeçemez?
Bazen bir ilişkinin bize iyi gelmediğini biliriz. Yanındayken kendimizi değersiz, yorgun, kaygılı ya da sürekli tetikte hissederiz. Defalarca aynı tartışmalar yaşanır, aynı hayal kırıklıkları tekrarlanır ve ilişki bittikten sonra yeniden başlamanın bize neye mal olduğunu da biliriz. Yine de vazgeçmek kolay değildir.
Dışarıdan bakıldığında bu durum oldukça anlaşılmaz görünebilir. “Madem mutlu değil, neden gitmiyor?” sorusu sıkça sorulur. Oysa bir ilişkiden ayrılabilmek yalnızca mantıksal bir karar değildir. İlişkiler; ihtiyaçlarımız, geçmiş deneyimlerimiz, bağlanma biçimimiz, özdeğer algımız ve yalnızlıkla kurduğumuz ilişkiyle birlikte şekillenir.
Tanıdık olan her zaman iyi değildir
İnsan zihni belirsizlikten çok tanıdıklığa yönelmeye eğilimlidir. Bu nedenle bazen bize zarar veren bir ilişki, bilinmez bir yalnızlıktan daha güvenli gelebilir.
Özellikle çocukluk döneminde sevgi, ilgi veya kabul konusunda tutarsız deneyimler yaşamış bireyler için ilişkideki iniş çıkışlar zamanla tanıdık hale gelebilir. Bir gün yakınlık görüp başka bir gün uzaklaştırılmak, yetişkinlikte de benzer ilişki dinamiklerinin “normal” algılanmasına neden olabilir.
Burada önemli olan, kişinin bilinçli olarak acı çekmeyi seçmesi değildir. Birey çoğu zaman tanıdığı duygusal atmosferin içinde kendisini daha güvende hisseder. Çünkü tanıdık olanı bilmek, onunla nasıl baş edeceğimizi de bildiğimiz anlamına gelir.
Bu nedenle bazen insan kendisine iyi geleni değil, kendisine tanıdık geleni seçer.
“Belki değişir” umudu
Sağlıksız ilişkilerde kalmayı sürdüren bireylerin önemli bir kısmı ilişkinin bugünkü haline değil, olabileceği haline bağlanır.
“Biraz daha zaman geçsin düzelecek.”
“Beni gerçekten sevdiğini biliyorum.”
“Şu dönem zorlanıyor.”
“Değişeceğine inanıyorum.”
Umut, ilişkiler açısından değerli bir duygudur. Ancak umut, sürekli ertelenen bir geleceğe bağlandığında kişinin bugünkü gerçekliği görmesini zorlaştırabilir.
Bir insanı potansiyeli üzerinden sevmek ile o insanın bugün bize nasıl davrandığını değerlendirmek arasında önemli bir fark vardır.
İlişkiler yalnızca güzel anlardan oluşmaz; kişinin kendisini ilişki içerisinde genel olarak nasıl hissettiği de önemlidir.
Bazen vazgeçemediğimiz kişi değil, kaybetmekten korktuğumuz şeydir.
Bir ilişkiden ayrılmak yalnızca bir insanı kaybetmek anlamına gelmez.
Birlikte kurulan hayaller, ortak gelecek planları, alışkanlıklar, anılar ve “bir gün her şey düzelecek” düşüncesi de kaybedilmiş olur.
Bu nedenle kişi bazen aslında ilişkinin kendisine değil, ilişkinin temsil ettiği geleceğe tutunur.
“Onunla kurduğum hayat ne olacak?”
“Bunca zaman boşa mı gitti?”
“Bir daha böyle birini bulabilir miyim?”
“Ya ayrıldıktan sonra pişman olursam?”
Bu sorular, ayrılma kararını zorlaştırabilir.
Harcanan zaman bizi ilişkide tutabilir
Bir ilişkiye yıllar, emek, sabır ve duygusal yatırım yaptığımızda onu sonlandırmak kolay değildir. İnsan zihni verdiği emeğin boşa gitmesini kabul etmekte zorlanabilir.
Ancak geçmişte verilen emek, gelecekte de aynı ilişkiyi sürdürmek zorunda olduğumuz anlamına gelmez.
Bazen en zor kabul edilen gerçek şudur:
Bir şey için çok emek vermiş olmak, onun bize iyi geldiği anlamına gelmez.
Geçmişte verdiğimiz emeği geri alamayız; fakat bundan sonrasını nasıl yaşayacağımıza karar verebiliriz.
Özdeğer ilişki seçimlerini etkiler.
Kişinin kendisiyle kurduğu ilişki, başkalarıyla kurduğu ilişkileri de etkileyebilir.
Kendisini yeterince değerli görmeyen biri, kötü muameleyi hak ettiğini düşünmese bile ona uzun süre tahammül edebilir. Çünkü zamanla beklentileri küçülebilir.
“En azından tamamen yalnız değilim.”
“Beni sevdiği zamanlar da var.”
“Belki sorun bendedir.”
“Daha iyisini bulamayabilirim.”
Bu düşünceler kişinin ilişki standartlarını fark etmeden aşağı çekmesine neden olabilir.
Sağlıklı bir ilişki kurabilmek için yalnızca “Beni seviyor mu?” sorusunu değil, “Bu ilişkinin içinde ben kendimi nasıl hissediyorum?” sorusunu da sorabilmek gerekir.
Yalnızlık korkusu bazen ilişkiden daha ağır gelir.
Bazı insanlar için ilişkiyi bitirmek, ilişkinin içinde mutsuz olmaktan daha korkutucu olabilir.
Çünkü ayrılık; sessizlik, boşluk, alışkanlıkların değişmesi ve kişinin kendisiyle baş başa kalması anlamına gelir.
Bu nedenle birey bazen mutlu olduğu için değil, yalnız kalmaktan korktuğu için ilişkide kalır.
Oysa yalnız kalmak ile yalnız hissetmek aynı şey değildir.
Bir ilişkinin içinde görülmemek, anlaşılmamak veya sürekli değersiz hissetmek de kişinin kendisini oldukça yalnız hissetmesine neden olabilir.
Vazgeçmek her zaman sevgisizlik değildir.
Bir ilişkiden ayrılmak çoğu zaman “artık sevmiyorum” anlamına gelmez.
Bazen insan hâlâ sever fakat ilişkinin kendisine iyi gelmediğini fark eder.
Sevgi ile kalmak zorunda olmak aynı şey değildir.
Birini sevmek, onunla birlikteyken kendimizden vazgeçmemizi gerektirmez. Aksine sağlıklı bir ilişkide sevgi, kişinin kendisi olabilmesine ve kendi sınırlarını koruyabilmesine alan açmalıdır.
Peki döngüyü nasıl kırabiliriz?
İlk adım, ilişkiyi yalnızca “seviyor muyum?” sorusuyla değerlendirmemektir.
Kendimize şu soruları sormak daha açıklayıcı olabilir:
Bu ilişkinin içinde kendimi güvende hissediyor muyum?
İhtiyaçlarımı ifade edebiliyor muyum?
Sınırlarım dikkate alınıyor mu?
Kendim olmaktan uzaklaşıyor muyum?
Bu ilişki beni olduğum kişiye yaklaştırıyor mu, yoksa kendimden uzaklaştırıyor mu?
Yaşadığım sorunlar geçici bir döneme mi ait, yoksa sürekli tekrar eden bir döngünün parçası mı?
Bu soruların cevapları, kişinin ilişkiye dair yalnızca duygularını değil, ilişkinin kendisi üzerindeki etkisini de görmesine yardımcı olabilir.
Çünkü bazen ayrılmak için sevgimizin bitmesini bekleriz. Oysa bir ilişkinin sona ermesi için mutlaka sevginin yok olması gerekmez.
Bazen insanın kendisini seçmesi yeterlidir.
Kendimize iyi gelmeyen bir ilişkiden vazgeçmek, başarısız olduğumuzu göstermez. Aksine kendi ihtiyaçlarımızı, sınırlarımızı ve değerimizi daha fazla önemsemeye başladığımızın göstergesi olabilir.
Belki de asıl soru “Neden ondan vazgeçemiyorum?” değildir.
Belki asıl soru şudur:
“Bu ilişkide kalırken kendimden ne kadar vazgeçiyorum?”
Çünkü sağlıklı bir ilişki, insanın kendisini kaybettiği değil; kendisi olarak var olabildiği yerdir.
