Eylül ayının gelmesiyle birlikte doğanın yavaşlamasına şahit oluyoruz. Bu geçiş esnasında bazı bireyler sonbaharı kahve, yağmur ve kitap üçlüsüyle romantize ederken, bazı bireylerde hava değişiminden kaynaklı enerji düşüklüğü, iç sıkıntısı gibi problemler ortaya çıkabiliyor. Yaz boyunca ertelenen, görmezden gelinen duygu ve düşüncelerin toplamıyla yüzleşmek zorunda kalabiliyoruz. Uyanmak istememe, günlük yaşam faaliyetlerini gerçekleştirmekte zorluk yaşama, sosyal aktivitelerden keyif almama gibi durumlar bazen havanın bozuk ve boğucu olmasıyla ilgili olabiliyor. Bu durumlar kişinin hayatında görmezden gelinemeyecek bir etki oluşturduğunda ise “mevsimsel depresyon” kavramı gündeme geliyor.
Mevsimsel depresyon genellikle kış veya sonbahar mevsimlerinin yaşandığı dönemlerde kendini gösterir. İnsanın çevresini etkileyebilen ve çevresinden etkilenebilen yapıda bir varlık olması dolayısıyla doğadaki değişimlerden kaynaklı olarak bizim de bazı biyolojik ve psikolojik değişimler yaşamamız oldukça normal bir durumdur. Mevsim geçişleri kişinin duygu durumu, iştah seviyesi, uyku düzeni gibi pek çok alan üzerinde etkilidir; fakat her bireyin bu semptomları aynı şekilde deneyimlendiğini söylemek mümkün değildir. Mevsimsel depresyonda bu semptomların oluşmasındaki en önemli faktör güneş ışınlarıdır.
Gün ışığının insan yaşamındaki tek görevi çevremizi aydınlatmak değildir. Biyolojik ritmimizin işlemesinde de büyük bir rol oynar. Serotonin, endorfin gibi duygu durumumuzu olumlu etkileyen pek çok hormonumuzun sağlıklı bir şekilde salgılanması üzerinde büyük oranda güneş ışınları etkilidir. Unutulmamalıdır ki biyolojik olarak sağlıklı olmayan bir bedende psikolojik sağlığı korumak daha zorlayıcı olacaktır. Bu nedenle mevsim geçişleri yalnızca insan biyolojisini değil, psikolojimizi de etkileyen önemli bir faktördür.
Bu aşamada karşımıza önemli bir yol ayrımı çıkıyor. Mevsim geçişlerinde kendimizi kötü hissetmemiz her zaman sadece kötü hava şartlarından, gün ışığını az görmemizden veya günlerin kısalmasından etkilendiğimiz anlamına gelmez. Bu açıdan kişinin günden güne kendi ruh halini değerlendirmesi, kendi üzerindeki farkındalık düzeyini geliştirmesi önem taşır. Bazen sorunumuz sadece mevsim geçişleri değil; hayatımızdaki değişimler, sorunlarla baş edebilme şeklimiz olabilir. Yoğun iş temposu, yalnızlık, stres gibi pek çok faktör bu alanda değerlendirilebilir.
Mevsimler değişirken ruh halimizin de bu değişimlerden etkilenmesi olağan bir durum olarak görülebilir; fakat bu durumda da hemen her şeyde olduğu gibi ölçü önemlidir. Öncelikle kendimizde gözlemlediğimiz bu belirtilerin sıklığı, ne gibi durumlarda ortaya çıktığı değerlendirilmeli; bu belirtilerin sebebi tek bir sebebe indirgenmeye çalışılmamalıdır. Ruh halimizdeki değişimler günlük hayattaki işlevselliğimizi etkileyecek boyuta ulaştığında bu sorun göz ardı edilmemeli, çözüm arayışı tercih edilmelidir.
Aynı doğada olduğu gibi kendi hayatımızda da her dönemde aynı motivasyonu ve verimliliği sağlamamız mümkün değildir. Önemli olan yaşam savaşında değişen koşullara uyum sağlayabilmek ve kendimize kulak verebilmektir. Her insanın zaman zaman duraklama, dinlenme gibi ihtiyaçlarının olabileceği kabul edildiğinde bu gibi durumlarla mücadele etmek daha kolay olacaktır.
