Hiç zihninizin beklenmedik bir anda yıllar önce yaşanmış bir konuşmaya döndüğü oldu mu? Belki söyleyemediğiniz birkaç cümleye, belki de alamadığınız bir vedaya… Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin bazı anılar sanki tamamlanmayı bekleyen bir hikâye gibi içimizde yaşamaya devam eder. İşte bu durum, çoğu zaman “yarım kalmışlık hissi” olarak adlandırdığımız deneyimin temelini oluşturur.
Yarım kalmışlık denildiğinde akla ilk olarak biten ilişkiler gelse de bu duygu yalnızca romantik ayrılıklarla sınırlı değildir. Gerçekleşmeyen hayaller, ertelenen kararlar, ifade edilemeyen öfkeler, tutulamayan yaslar ya da bir türlü kapanmayan hesaplar da benzer bir duygusal yük yaratabilir. İnsan bazen geride bıraktığını düşündüğü bir olayın aslında kendisini bırakmadığını fark eder.
Gestalt terapi, bu durumu “tamamlanmamış işler” kavramıyla açıklar. Yaklaşımın kurucularından Fritz Perls’e göre yaşantılarımız doğal bir döngü içerisinde tamamlanma eğilimindedir. Bir ihtiyaç ortaya çıkar, bilinçli olarak algılanılır, yaşanılır ve ardından yerini yeni deneyimlere bırakır. Ancak bazı durumlarda bu döngü kesintiye uğrar. Söylenmek istenen sözler söylenemez, hissedilen duygular ifade edilemez ya da yaşanan olay yeterince anlamlandırılamaz. Böylece deneyim tamamlanamaz ve psikolojik olarak açık bir kapı kalır.
Bu yüzden bazı anılar yıllar geçmesine rağmen canlılığını korur. Çünkü aslında zihnimiz onları unutmaya çalışmaktan çok tamamlamaya çalışmaktadır. Bir arkadaşımızla yaşadığımız bir kırgınlığı, yıllar önce kaçırdığımız bir fırsatı ya da vedalaşamadan kaybettiğimiz birini sık sık düşünmemizin nedeni çoğu zaman budur. Tamamlanmamış olan, dikkatimizi yeniden ve yeniden kendisine çeker.
Günlük yaşamda bunun etkileri farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Kimi zaman geçmişte yaşanan bir olay zihnimizde tekrar tekrar canlanır. Kimi zaman aynı ilişki örüntülerini farklı insanlarla yeniden yaşadığımızı fark ederiz. Bazen de görünürde her şey yolunda olmasına rağmen açıklamakta zorlandığımız bir huzursuzluk bir eksiklik hissi bize eşlik eder. Geçmişte tamamlanamayan deneyimler, bugünkü duygusal enerjimizin bir kısmını kendine bağlı tutmaya devam eder.
Gestalt terapi açısından iyileşme, geçmişi değiştirmekten çok onunla kurduğumuz ilişkiyi dönüştürmekle ilgilidir. Çünkü tamamlanma her zaman geriye dönüp eksik kalan şeyi fiilen gerçekleştirmek anlamına gelmez. Bazen artık gönderilmeyecek bir mektubu yazmak, bazen yıllardır bastırılan bir öfkeyi fark etmek, bazen de hiç alınamayacak bir cevabın yokluğunu kabul etmek de tamamlanmanın bir parçası olabilir.
Bu noktada önemli olan şey, yaşanan deneyimi olduğu haliyle görebilmektir. Çünkü çoğu zaman bizi yoran şey olayın kendisinden çok, onun içimizde donmuş bir anı halde kalmasıdır. Duygular ifade edilip deneyim anlamlandırıldığında, yarı açık kapılar yavaş yavaş kapanmaya başlar.
Belki de iyileşmek her şeyi geride bırakmak değildir. Belki iyileşmek, içimizde yarım kaldığını düşündüğümüz hikâyelere dürüstçe bakabilmek ve onların bizde bıraktığı izleri kabul edebilmektir. Çünkü bazı hikâyeler yeniden yazılarak değil, tamamlandıkları kabul edilerek son bulur. Ve bazen insanın önüne bakabilmesi için ihtiyacı olan şey, geçmişin kapanmayan kapılarını zorlamak değil; artık o kapıların ardında kalmış olanı anlayıp vedalaşabilmektir.
Kaynakça
- Perls, F. S., Hefferline, R. F., & Goodman, P. Gestalt Terapi: İnsan Kişiliğinde Heyecan ve Gelişim.
