Hayat, bize doğduğumuz ilk andan itibaren sorular sormaya başlar. Bu soruların ne şıkları vardır ne de cevap anahtarı. Üstelik çoğu zaman hangi sınavın içinde olduğumuzu, ancak o dönem geride kaldığında fark ederiz.
Çocukken ilk kez annemizin elini bırakıp okul kapısından içeri girdiğimiz gün başlar aslında bu yolculuk. Yeni arkadaşlar edinmek, hata yapmayı öğrenmek, başarısızlıkla tanışmak… Sonra ergenlik gelir; “Ben kimim?” sorusu hayatımızın en önemli sınavlarından biri olur. Ardından üniversite sınavları, meslek seçimi, iş hayatı, ilişkiler, ayrılıklar, evlilik, ebeveynlik, kayıplar ve yeniden başlamalar…
Farklı yaşlarda olsak da aslında hepimiz aynı gerçeğin içindeyiz: Hayat sürekli bizi büyüten sınavlar hazırlıyor.
Psikolog Erik Erikson, insan gelişiminin yaşam boyu devam ettiğini söyler. Ona göre her yaşın kendine özgü bir gelişim görevi vardır. Güvenmeyi öğrenmek, kimliğimizi oluşturmak, yakın ilişkiler kurmak, üretken olmak ve yaşamımıza anlam katabilmek… Her dönem, bizi bir sonraki döneme hazırlayan sessiz bir öğretmendir. Belki de bu yüzden bazı zorluklar tam da hazır olduğumuz anda karşımıza çıkar.
Ne var ki, hayat hiçbir zaman yalnızca planlarımızdan ibaret değildir. Beklenmedik bir hastalık, kaybedilen bir iş, sona eren bir ilişki ya da hiç gelmeyen bir haber… Bazen tek bir olay, bütün düzenimizi değiştirebilir. İşte tam bu noktada psikolojinin sıkça üzerinde durduğu bir kavram devreye girer: Psikolojik dayanıklılık.
Psikolojik dayanıklılık, hiç düşmemek değildir. Ağlamamak, yorulmamak ya da güçlü görünmek de değildir. Asıl dayanıklılık; düştükten sonra yeniden ayağa kalkabilmek, umudunu tamamen kaybetmeden yoluna devam edebilmektir. Çünkü güçlü insanlar, hiç acı çekmeyenler değil; acılarına rağmen yürümeye devam edenlerdir.
Toplum çoğu zaman sadece sonucu alkışlar. Kazanılan bir sınavı, alınan diplomayı ya da terfiyi görür. Oysa perde arkasında verilen mücadeleyi çoğu zaman kimse bilmez. Uykusuz geceleri, vazgeçmekle devam etmek arasında geçen saatleri, sessizce dökülen gözyaşlarını ve yeniden deneme cesaretini yalnızca o yolu yürüyen kişi bilir.
Belki de bu yüzden kendimizi başkalarının başarılarıyla değil, kendi yolculuğumuzla değerlendirmeliyiz. Çünkü herkes farklı bir sınavdan geçiyor. Birinin yükü dışarıdan görünmezken, bir başkasının mücadelesi sessizce devam ediyor olabilir. Gördüğümüz başarıların arkasında çoğu zaman görünmeyen yenilgiler, vazgeçilmeyen hayaller ve tekrar tekrar ayağa kalkma cesareti vardır.
Hayatın ilginç yanı ise şudur: En çok korktuğumuz dönemler, çoğu zaman bizi en çok değiştiren dönemler olur. Geriye dönüp baktığımızda “İyi ki yaşamışım.” dediğimiz birçok deneyim, bir zamanlar bizi en çok zorlayan sınavlardı. Çünkü insan, konfor alanında değil; mücadele ettiği zaman büyür.
Belki de hayatın amacı bütün sınavlardan tam puan almak değildir. Belki amaç; her sınavdan biraz daha olgun, biraz daha anlayışlı ve biraz daha güçlü çıkabilmektir. Çünkü gerçek başarı, hiç hata yapmamak değil; her hatadan yeni bir anlam çıkarabilmektir.
Hayat bize her zaman istediğimiz soruları sormayacak. Bazen hazırlıksız yakalanacağız, bazen kaybedeceğiz, bazen yorulacağız. Ama unutmamamız gereken bir gerçek var: Her sınav, yalnızca ne bildiğimizi değil, kim olduğumuzu da ortaya çıkarır.
Ve belki de yaşamın sonunda geriye kalan; kaç sınav kazandığımız değil, tüm o zorlukların içinde nasıl bir insan olarak kalabildiğimizdir.
Kaynakça
- Kaynakça (APA 7)
- Erikson, E. H. (1963). Childhood and society (2nd ed.). W. W. Norton & Company.
- Frankl, V. E. (2006). Man's search for meaning. Beacon Press. (Original work published 1946)
- Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227–238. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227
- Ryff, C. D., & Singer, B. (2003). Flourishing under fire: Resilience as a prototype of challenged thriving. American Psychologist, 58(1), 15–23. https://doi.org/10.1037/0003-066X.58.1.15
- Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.
