Bazı ilişkiler bittiğinde gerçekten bitmez. İletişim sona erse bile zihinde devam eder; ayrılıklar yaşanır, yeniden bir araya gelinir, aynı sorunlar tekrar tekrar konuşulur. Bazen ise ilişki hâlâ devam ettiği hâlde kişi kendisini çoktan tükenmiş hisseder. Mutlu değildir, huzurlu değildir, hatta ilişkinin kendisine iyi gelmediğini bilir. Yine de gitmekte zorlanır.
Tam da burada insanın kendisine sorması gereken önemli bir soru vardır: “Ben bu ilişkiyi gerçekten istediğim için mi sürdürüyorum, yoksa bırakamadığım için mi?”
Bir ilişkide kalmak her zaman sevginin göstergesi değildir. Bazen alışkanlık, yalnız kalma korkusu, terk edilme kaygısı, geçmişte yaşanan güzel anılar ya da ilişkinin bir gün değişeceğine dair umut kişiyi bulunduğu yerde tutabilir. İnsan bazen mevcut ilişkiye değil, ilişkinin bir zamanlar nasıl olduğuna veya gelecekte nasıl olmasını umduğuna bağlanabilir.
Sevgi ile Bağımlılık Arasındaki İnce Çizgi
İlişkiler, yalnızca sevgi ve yakınlık ihtiyacımızı değil, aynı zamanda bağlanma ve güven ihtiyacımızı da karşılar. Partner zaman içerisinde kişinin hayatında önemli bir güven figürüne dönüşebilir. Bu nedenle ilişkiden ayrılmak, yalnızca bir insanı kaybetmek gibi değil, alışılmış bir güven alanını kaybetmek gibi de hissedilebilir.
Bağlanma üzerine yapılan araştırmalar, özellikle kaygılı bağlanma özelliklerinin ayrılık sonrasında eski partnere yönelik yoğun düşünceler ve ilişkiyi yeniden kurma isteğiyle ilişkili olabileceğini göstermektedir (Davis et al., 2003). Bu durum, kişinin ilişki içinde mutlu olmadığı hâlde neden tekrar tekrar aynı ilişkiye döndüğünü anlamaya yardımcı olabilir.
Çünkü bazen kişi “Onu çok seviyorum” derken aslında “Onu kaybetmeye dayanamıyorum” demektedir. Bu iki duygu birbirine benzese de aynı değildir.
Bir ilişkide kişinin kendisini sürekli mutsuz, değersiz, kaygılı veya tükenmiş hissetmesi; buna rağmen yalnız kalma korkusuyla ilişkiden kopamaması, üzerinde düşünülmesi gereken bir durumdur. Burada amaç ilişkiye hemen “bağımlı” etiketi koymak değil, kişinin kendi duygusal ihtiyaçları ile ilişkiyi sürdürme nedenlerini birbirinden ayırabilmesine yardımcı olmaktır.
“Belki Bir Gün Değişir” Umuduna Tutunmak
Bazı ilişkiler belirli bir döngü içerisinde ilerler: tartışma, uzaklaşma, özlem, yeniden yakınlaşma, kısa süreli rahatlama ve ardından aynı problemlerin tekrar ortaya çıkması…
Bu döngü içerisinde yaşanan kısa süreli güzel anlar, ilişkinin tamamının iyi olduğu düşüncesini güçlendirebilir. Kişi kötü dönemleri unutup “Aslında çok güzeliz, sadece şu sıralar sorun yaşıyoruz” diye düşünebilir.
Oysa bir ilişkiyi değerlendirirken yalnızca en güzel anlarına değil, genel olarak kişinin o ilişkinin içerisinde nasıl hissettiğine bakmak gerekir.
Bazen insan karşısındaki kişiden çok, onun değişeceği ihtimaline bağlanır. “Biraz daha sabredersem düzelecek”, “Beni gerçekten sevdiğini fark edecek”, “Bu son tartışmaydı” gibi düşünceler kişinin ilişkiden ayrılmasını zorlaştırabilir.
Ancak gelecekte değişmesi umulan bir ilişki ile bugün yaşanan ilişki aynı şey değildir.
Bu nedenle önemli sorulardan biri şudur:
“Bu ilişki hiç değişmeden, şu an olduğu hâliyle hayatımın geri kalanında devam etseydi yine de onu seçer miydim?”
Bu sorunun cevabı bazen kişinin uzun zamandır kendisinden sakladığı gerçeği görünür hâle getirebilir.
İlişkinin İçinde Kendini Kaybetmemek
Sağlıklı bir ilişkide “biz” olmak kadar “ben” olabilmek de önemlidir. Kişinin kendi sınırlarını, ihtiyaçlarını ve değerlerini koruyabilmesi ilişkinin sağlıklı işleyişinin önemli parçalarındandır.
Öz-belirleme kuramı, ilişkilerde özerkliğin ve kişinin kendisi olabilmesinin psikolojik iyilik hâli açısından önemini vurgulamaktadır (Knee et al., 2013). Yakınlık, kişinin kendi benliğinden vazgeçmesi anlamına gelmemelidir.
Bazen kişi ilişkiyi kaybetmemek için kendisinden vazgeçmeye başlar. Arkadaşlarından uzaklaşır, kendi ihtiyaçlarını sürekli erteler, söylemek istediklerini söylemez, rahatsız olduğu davranışları görmezden gelir. Zamanla “ilişkiyi korumak” ile “kendini korumak” arasında bir seçim yapmak zorunda olduğunu hissedebilir.
Oysa kendini seçmek bencillik değildir.
Kendini seçmek; yaşanan sevgiyi inkâr etmek, karşı tarafı suçlamak veya geçmişte verilen emeği yok saymak anlamına gelmez. Bazen yalnızca kişinin kendi sınırlarını ve duygusal iyiliğini yeniden önemsemeye başlamasıdır.
Ayrılık Her Zaman Kaybetmek Değildir
Bir ilişkinin sona ermesi, o ilişkide hiç sevgi olmadığı anlamına gelmez. İnsan sevdiği birinden de ayrılabilir. Çünkü sevgi, tek başına bir ilişkinin sürdürülebilmesi için her zaman yeterli değildir.
Güven, saygı, iletişim, karşılıklılık, uyum ve kişinin kendisini ilişkide güvende hissedebilmesi de önem taşır.
Ayrılık ise çoğu zaman kolay bir süreç değildir. Araştırmalar, romantik ilişkinin sona ermesinin yoğun duygusal tepkiler yaratabileceğini ve kişinin bağlanma biçiminin bu sürece verdiği tepkiyi etkileyebileceğini göstermektedir (Davis et al., 2003). Eski partnere duyulan özlem, yalnızlık veya geri dönme isteği de ayrılığın yanlış bir karar olduğunu kanıtlamaz.
Çünkü bir şeyi özlemek, ona geri dönmemiz gerektiği anlamına gelmez.
Bazen insan alıştığı şeyi özler. Bazen tanıdığı acı, bilmediği bir yalnızlıktan daha güvenli gelir.
Fakat iyileşmek, her zaman ilişkiye geri dönmekle değil; kişinin kendi hayatını yeniden kurabilmesiyle mümkündür. Ayrılık sonrasında eski partnerle kurulan bağın yeniden düzenlenmesi, kişinin psikolojik uyum sürecinin önemli bir parçasıdır (Fagundes, 2012).
Belki de bu yüzden bazı ilişkilerde sorulması gereken en önemli soru “Onu seviyor muyum?” değildir.
“Bu ilişkinin içinde kendimi seviyor muyum?”
Çünkü bazen insan karşısındaki kişiyi severken kendisinden uzaklaşabilir.
Ve bazen gitmek, sevgisizlikten değil; artık kendine de iyi davranmak istemekten gelir.
Her ilişki kurtarılmak zorunda değildir. Her sevgi sonsuza kadar sürmek zorunda değildir. Her ayrılık da başarısızlık değildir.
Bazen ayrılık, bir başkasını kaybetmekten çok kendini yeniden bulma sürecidir.
Çünkü bırakmak her zaman vazgeçmek değildir.
Bazen bırakmak, kendine dönmektir.
Kaynakça
- Davis, D., Shaver, P. R., & Vernon, M. L. (2003). Physical, emotional, and behavioral reactions to breaking up: The roles of gender, age, emotional involvement, and attachment style. *Personality and Social Psychology Bulletin, 29*(7), 871–884. https://doi.org/10.1177/0146167203029007006 Fagundes, C. P. (2012). Getting over you: Contributions of attachment theory for postbreakup emotional adjustment. *Personal Relationships, 19*(1), 37–50. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2010.01336.x Knee, C. R., Hadden, B. W., Porter, B., & Rodriguez, L. M. (2013). Self-determination theory and romantic relationship processes. *Personality and Social Psychology Review, 17*(4), 307–324. https://doi.org/10.1177/1088868313502255
