Bazen yeterince uyumuş, dinlenmiş ve fiziksel olarak herhangi bir yorgunluk yaşamıyor olabiliriz. Buna rağmen hiçbir şey yapmak istemeyebilir, insanlarla konuşmaktan kaçınabilir veya daha önce keyif aldığımız şeylere karşı ilgimizi kaybetmiş hissedebiliriz. Dışarıdan bakıldığında dinlenmiş görünsek de zihnimizin içinde yoğun bir yorgunluk olabilir.
Bu durum zaman zaman duygusal boşluk hissiyle kendini gösterebilir. Duygusal yorgunluk, uzun süre devam eden stres ve kişinin kendisini zorlayan koşullarla baş etmeye çalışması sonucunda ortaya çıkabilir. Özellikle yoğun sorumluluklar, sürekli stres altında olmak ve yeterince dinlenememek kişinin duygusal kaynaklarını tüketebilir.
Araştırmalar da duygusal tükenmişliğin uzun süreli stres ve yoğun taleplerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Günlük yaşamda sürekli bir şeyleri düşünmek, yetişmeye çalışmak, başkalarının beklentilerini karşılamak ve yaşanan olayların etkisini içimizde taşımak zihinsel olarak yorucu olabilir. Bazen tek bir olay değil, uzun süre boyunca biriken küçük stres kaynakları kişiyi tükenmiş hissettirebilir.
Üstelik kişi bu yorgunluğu her zaman hemen fark etmeyebilir. Duygusal yorgunluk yaşadığımızda bunu her zaman fiziksel bir yorgunluk gibi hissetmeyebiliriz. Sürekli bir şeyleri düşünmek, kolayca sinirlenmek, insanlardan uzaklaşmak, günlük sorumluluklara karşı isteksizlik yaşamak veya hiçbir şey hissetmiyormuş gibi olmak bunun bazı görünümleri olabilir.
Kişi bazen neden böyle hissettiğini anlamakta da zorlanabilir. Duygusal boşluk da bu süreçte ortaya çıkabilen hislerden biridir. Kişi üzgün olduğunu bile tam olarak hissedemeyebilir.
Sanki içinde bir boşluk varmış gibi hissedebilir ve neye ihtiyacı olduğunu anlamakta zorlanabilir. Bu durum bazen duyguların uzun süre ertelenmesi veya kişinin kendi ihtiyaçlarına yeterince alan ayıramamasıyla birlikte görülebilir. Özellikle sürekli güçlü olmak zorunda olduğunu düşünen kişiler duygusal yorgunluğu daha geç fark edebilir.
Her şeyi kendi başına halletmeye çalışmak, yardım istememek veya yaşadığı zorlukları küçümsemek kişinin kendi ihtiyaçlarını görmezden gelmesine neden olabilir. “Bundan daha önemli sorunlar var” diyerek kendi duygularını sürekli ertelemek, zamanla kişinin kendisinden uzaklaşmasına yol açabilir. Günlük yaşamın yoğunluğu da bu durumu artırabilir.
Dersler, iş, sosyal ilişkiler, gelecek kaygıları ve sorumluluklar arasında kendimize ayırdığımız zaman azalabilir. Sürekli bir şeylere yetişmeye çalışırken durup nasıl hissettiğimizi fark etmeyebiliriz. Ancak stresle baş etme biçimimiz, yaşadığımız yükün üzerimizde nasıl bir etki oluşturduğunu da etkileyebilir.
Bu nedenle yalnızca ne yaşadığımız değil, yaşadıklarımızla nasıl baş ettiğimiz de önemlidir. Bu noktada zihinsel olarak yorulduğumuzu fark ettiğimizde kendimize biraz alan açmak önemlidir. Her zaman üretken olmak, her sorunu hemen çözmek veya güçlü görünmek zorunda değiliz.
Bazen yalnızca dinlenmek, sevdiğimiz bir şeyle ilgilenmek, duygularımızı yazmak veya güvendiğimiz biriyle konuşmak bile zihinsel yükümüzü hafifletebilir. Kendimize “Neden böyle hissediyorum?” diye kızmak yerine “Son zamanlarda neleri taşıyorum?” diye sormak daha yapıcı olabilir. Çünkü bazen ihtiyacımız olan şey daha fazla çabalamak değil, bir süre durabilmektir.
Sonuç olarak, fiziksel olarak yorulmamış olmak zihinsel olarak iyi olduğumuz anlamına gelmeyebilir. Duygusal yorgunluk ve boşluk hissi, kişinin uzun süredir taşıdığı stresin ve duygusal yüklerin bir işareti olabilir. Kendi duygularımızı fark etmek, ihtiyaçlarımızı önemsemek ve gerektiğinde destek almak psikolojik iyi oluşumuz açısından önemlidir.
Bazen gerçekten dinlenmeye ihtiyacımız olan yer bedenimizden çok zihnimizdir.
Kaynakça
- Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: Recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry, 15(2), 103–111.
- Seidler, A., Thinschmidt, M., Deckert, S., Then, F., Hegewald, J., Nieuwenhuijsen, K., & Riedel-Heller, S. G. (2014). The role of psychosocial working conditions on burnout and its core component emotional exhaustion: A systematic review. Journal of Occupational Medicine and Toxicology, 9, 10.
- Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
