Kendinizi hiç girdiğiniz bir ortamın ritmine uymak için aslında size ait olmayan bir fikri savunurken buldunuz mu? İçinde bulunduğunuz kalabalıklardan çıkıp eve döndüğünüzde aynanın karşısına geçip, gördüğünüz silüetin size ne kadar yabancılaştığını fark ettiniz mi? Farkında olsak da olmasak da gün içinde etkileşimde bulunduğunuz her insandan bir parça alıyor ve zihnimize kaydediyoruz. Bizi adım adım başkalarının birer kopyasına dönüştüren bu görünmez mekanizmanın arkasında ise beynimizin derinliklerinde durmadan çalışan ayna nöronlar var.
Bu nöronlar, beynimizin görünmez kameraları gibi çalışıyor. Biri esnediğinde esnememiz, birinin acısını gördüğümüzde içimizin cız etmesi ayna nöronların eseri. Ancak ayna nöronların işlevi sadece reflekslerle sınırlı değil. Beynimiz, evrimsel olarak hayatta kalmak, kabul görmek ve gruba uyum sağlamak için çevresindeki insanların jestlerini, mimiklerini, konuşma tarzlarını ve duygu durumlarını bu nöronlarla aynalıyor. Bu yüzden bir ortama girdiğimizde farkında olmadan karşı tarafın fikirlerini ve davranışlarını kopyalamaya başlıyoruz. Fakat bu uyum mekanizmasının, psikolojimiz üzerinde düşündüğümüzden çok daha yorucu bir sonucu olabilir.
Ait olma arzusuyla bir gruba dahil olmaya çalıştığınızı düşünün. Masadaki insanların jestlerini fark etmeden taklit ettiğiniz, onların kullandığı kelimeleri benimsediğiniz, hatta normalde savunmayacağınız bir fikre başınızı salladığınız o ortamlar… O masadan kalkıp eve döndüğünüzde, bu uyum sağlama çabası yerini derin bir yabancılaşmaya bırakır. Farklı insan gruplarının arasında mekik dokurken, her grupta başka bir karaktere büründüğünüzü fark etmeye başlarsınız. Ayna nöronlar, girdiğiniz her yeni çevrede otomatik olarak o çevreye uygun rolü oynamamızı sağlar. Beynimiz, geçmişte başkalarından topladığı ses tonlarını, mimikleri ve düşünce tarzlarını devasa bir katalogda biriktirir. Girdiğimiz ortamda içgüdüsel olarak “Evet, bu ortama bu ses tonu, bu kahkaha, bu beden dili uygun” diyerek o katalogdan bir parça seçer ve iyi bir oyuncu gibi rolümüzü en iyi şekilde oynamaya çalışırız. Oluşturduğumuz karakteri ne kadar iyi oynarsak girdiğimiz ortamda bir o kadar sırıtmadığımızı düşünürüz. İş yerinde hırslı ve mesafeli bir duruşu, arkadaş ortamında başkasından ödünç alınmış eğlenceli bir jesti, ailemizin yanında bambaşka bir üslubu takınırken buluruz kendimizi. Bir süre sonra kendi özümüzü unutmaya başlarız. Girdiğimiz her farklı çevrede topladığımız karakter yansımalarını sergileyen ama hiçbir yerde tam olarak kendi olamayan birine dönüşürüz. Bu durum, zamanla zihnimizde kafa karışıklıkları yaratmaya başlar: “Kafamın içinde bu kadar çok ses ve karakter varsa, ben gerçekte kimim?”
Belki de asıl yorucu olan, uyum sağlamak uğruna girdiğimiz her ortamda kendimizden bir parçayı bırakıp yerine başkalarından topladığımız yansımalarla rol yapmamızdır. Kalabalıkların arasında onaylanan ama yalnız kaldığında kendi sesini bile duyamayan bir zihin kalır geriye. Aynaya baktığımızda gördüğümüz kişi; zihnimizin otomatik olarak kopyaladığı onlarca insanın birleşimi mi, yoksa tüm bu rolleri bir kenara bıraktığımızda geriye kalan o sessiz gözlemci mi? Girmeye çalıştığımız o ortamlar, kabul gördüğümüz o masalar gerçekten bize mi ait, yoksa zihnimizin bizim için seçtiği birer sahne mi? Sahi, kendimiz için kim olduk ve kendimiz için daha kaç kişi olmamız gerekiyor?
