En sık görülen şiddet türlerinden biri olan ve romantik ilişkilerde yaşanan istismarı ifade eden flört şiddeti, partnerlerden birinin diğerine romantik ilişki başlamadan hemen önce, ilişki sürecinde ya da sona erdiğinde uyguladığı ve/veya uygulamakla tehdit ettiği fiziksel şiddet, psikolojik şiddet, cinsel şiddet, ekonomik şiddet, sanal/dijital şiddet, ısrarlı takip vb. durumları kapsayan geniş bir kavramdır. Flört şiddetini uygulayan kişi, cinsel yönelimi fark etmeksizin her cinsiyetten olabilmektedir.
“Yakın ilişki şiddeti”, “partner şiddeti”, “aile içi şiddet” gibi adlarla da bilinen bu kavram, taraflardan birinin güç kullanarak diğerini kontrol altına almaya çalışması ve onun kişisel sınırlarını ihlal etmesi şeklinde ortaya çıkar. Bu sınır ihlalleri, fiziksel zarar vermek gibi açık biçimlerde olabileceği gibi, kıskançlık, manipülasyon temelli daha gizli davranışlar, hatta zaman zaman tutku göstergesi olarak yorumlanabilecek eylemler şeklinde de görülebilir.
Şiddete uğrayan ile şiddeti uygulayan kişinin özelliklerini birbirinden ayırmak önemlidir. Partnerler çoğu zaman yaşadıkları süreçte olup bitenlerin farkında olmayabilir ya da durumu tam olarak kavrayamayabilirler. Bu nedenle flört şiddetinden uzaklaşmak çoğu kişi için güç bir süreç olabilir.
Flört şiddetinin çeşitli şekillerde olabilmektedir. Bu kavramı daha iyi anlamak için şiddetin türlerine bakmak faydalı olacaktır.
1. Fiziksel Flört Şiddeti
Partnerlerden birinin diğerine zarar vermek amacıyla, kasıtlı ve bilinçli olarak, fiziksel güç kullanarak yaptığı bütün müdahalelerdir. Kişinin istemediği yakın temasları da kapsayan bir şiddet türüdür. Sarsmak, itmek, tokat atmak, alkol ve madde kullanmaya zorlamak, bir şeyleri fırlatmak vb. fiziksel flört şiddeti olarak değerlendirilen davranışlardır.
2. Psikolojik Flört Şiddeti / Sözel ve Duygusal Flört Şiddeti
Fark edilmesi zor olan bir şiddet türüdür. Bireyin duygu ve davranışlarını kontrol etmeye yönelik olan, öz güveninin azalmasına, güvensiz hissetmesine ve korkmasına yol açan davranışları içerir. Giyim, iletişim tarzı gibi konularda sürekli eleştirmek, başkalarının yanında küçük düşürücü davranışlarda bulunmak, aşağılamak, lakap takmak, intihar girişiminde bulunmakla tehdit etmek, partnerinin yerine karar vermek, şiddetin sebebi olarak suçlu hissettirmek, ailesi ve arkadaşlarından izole etmeye çalışmak vb. psikolojik şiddet olarak değerlendirilen davranışlardandır.
3. Cinsel Flört Şiddeti
Partnerlerden birinin diğerini, onayını almaksızın cinsel yakınlık veya cinsel birliktelik için zorladığı, duygusal baskı yoluyla cinsel birliktelik veya yakınlık için sözde “onay” aldığı, söz ve davranış yoluyla partnerinin cinsel sınırlarını yok saydığı davranışlar bütünüdür. Cinselliğini başkaları ile kıyaslamak, öpmeye veya dokunmaya çalışmak, röntgenlemek, özel fotoğraf/video çekimi yapmaya zorlamak vb. cinsel flört şiddeti kapsamında yer alan davranışlardır.
4. Ekonomik Flört Şiddeti
Kişinin, partneri üzerindeki kontrolünü arttırmak amacıyla partnerinin maddi kaynaklara ulaşmasını kısıtlamak ya da engellemek yoluyla finansal olarak kendine bağımlı hale getirmek için yaptığı davranışlardır. Partnerinin kazancına el koymak, çalışmasına izin vermemek, yetersiz para vermek, iş bulmasına/işinde yükselmesine engel olmak vb. ekonomik flört şiddeti olarak değerlendirilen davranışlardır.
5. Sanal/Dijital Flört Şiddeti
Partnerlerden birinin diğerini kontrol etmek, üzerinde hakimiyet ve baskı kurmak için dijital teknolojik araçları ve sosyal medya uygulamalarını kullanması, bu platformlar üzerinden tehditte bulunmasıdır. Partnerinin sosyal medya hesaplarının şifrelerini istemek ve hesaplarını kontrol etmek, sosyal medyada kimlerle arkadaş olabileceğine karar vermek, resim ya da video göndermek için zorlamak, telefonunu veya bilgisayarını karıştırmak, sürekli mesaj göndermeye zorlamak, telefonuna takip uygulamaları indirmek vb. dijital flört şiddeti kapsamında yer alan davranışlardır.
6. Israrlı Takip / Stalking
Kişinin mahremiyet alanını ve sınırlarını ihlal eden, isteği dışında ve tek taraflı olarak, sanal ve fiziksel yoldan takip ederek ve izleyerek gerçekleştirilen bir şiddet türüdür. Gittiği yerleri takip etmek, görüştüğü kişileri izlemek, evini, okulunu ya da sık gittiği mekanları öğrenip bu yerlerin önünde beklemek, birden karşısına çıkmak vb. ısrarlı takip davranışlarındandır ve fiziksel/psikolojik bütünlüğü tehlikeye atmaktadır.
Bu şiddet türleri genelde tek başlarına görülmezler, çoğunlukla birbirleriyle iç içe geçmiş durumdadır.
Flört Şiddetine Maruz Kaldığını Nasıl Anlarsın?
Genelde flört şiddetine maruz kalan kişiler ilişki içerisinde yaşanan bazı durumlardan/hareketlerden rahatsız olsalar bile yaşadıklarının “olağan”, “her ilişkide olan şeyler” olduğunu düşünür ve bunu sevgiyle, aşkla karıştırır. Bu nedenle flört şiddetine dair uyarı işaretlerini fark edebilmek ve bu konuda bilinç geliştirmek büyük önem taşır.
Aşağıda örneklenen, flört şiddetinde sık görülen davranış biçimlerinden aynını ya da benzerini yaşıyorsanız:
-
Partneriniz, ilişkinizi ya da partnerinizi onaylamayan aile üyeleri ya da arkadaşlarınızdan sizi uzaklaştırıyorsa,
-
Partnerinizle olan ilişkinizde sürekli olarak değersizlik, anlaşılmama, üzüntü ya da öfke duygularını yaşıyorsanız,
-
Size karşı argo ve küfür içerikli sözler kullanılıyorsa,
-
Sık sık partnerinize açıklama yapma veya kendinizi kanıtlama zorunluluğu hissediyorsanız,
-
Partneriniz sizi terk etmek ya da intihar etmekle tehdit ediyorsa,
-
Partneriniz tarafından sürekli eleştiriliyor, fikirlerinize, tercihlerinize, dış görünüşünüze, kararlarınıza saygı duyulmuyorsa,
-
Sizi başkalarının yanında utandırıyor, aşağılıyorsa,
-
Rızanız dışında size fiziksel temaslarda bulunuyor, cinsellik konusunda baskı yapıyor ve bu yönde ısrar ediyorsa,
şiddete maruz kalıyorsunuz demektir.
Flört Şiddetine Maruz Kaldığınızda Neler Yapabilirsiniz?
Öncelikle çevrenizde güvendiğiniz kişilerle yaşadığınız durumu paylaşabilirsiniz. Bu kişilerin desteğini alıp güvende hissettikten sonra şiddet uygulayan kişiyle yüzleşmek ya da ilişkinizi bitirmek için adım atabilirsiniz. Bu süreçte polis, jandarma, cumhuriyet savcılığı, Alo 183 Sosyal Destek Hattı, şehrinizde bulunan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM), Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı gibi kadın örgütleri vb. çeşitli kurum ve kuruluşlardan yardım alabilirsiniz.
Daha ayrıntılı bilgi için TED Üniversitesinin hazırlamış olduğu ve benim de bu yazımı yazarken faydalandığım “Flört Şiddeti Farkındalık Broşürü”nü inceleyebilirsiniz:
https://genderstudies.tedu.edu.tr/sites/default/files/docs/flort-siddeti-farkindalik-brosuru.pdf
